Đức Tổng giám mục Balestrero: “Những khó khăn của Liên Hiệp Quốc phản ánh sự khủng hoảng của chủ nghĩa đa phương”

Đại diện Tòa Thánh cạnh các tổ chức Liên Hiệp Quốc tại Genève, Thụy Sĩ, Đức Tổng giám mục Ballestrero, bày tỏ quan tâm vì sự khủng hoảng cơ cấu của các tổ chức này, do sự cắt giảm tài trợ cho Liên Hiệp Quốc, và nhận định rằng: “Những khó khăn của Liên Hiệp Quốc cũng phản ánh sự khủng hoảng của chủ nghĩa đa phương”.

Phúc Nhạc | RVA

Sau lời cảnh báo về khả năng phá sản tài chính của Liên Hiệp Quốc do ông Tổng Thư ký António Guterres đưa ra, Đức Tổng giám mục Ballestrero đã giải thích với truyền thông Vatican rằng tình hình ngày càng đáng báo động: “Đây là một cuộc khủng hoảng mang tính cơ cấu. Thật đau lòng khi nghĩ đến sự tiếp tục cắt giảm viện trợ nhân đạo”.

Hồi cuối năm ngoái (2025), Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc, ông António Guterres, đã cảnh giác về khả năng sụp đổ tài chính của tổ chức quốc tế này nếu các quốc gia thành viên không nhanh chóng thanh toán các khoản đóng góp còn tồn đọng.

Trong cuộc phỏng vấn dành cho Đài Vatican, Đức Tổng giám mục Ballestrero nói: “Đây không phải là lần đầu tiên ông Guterres lưu ý về vấn đề này. Cuối năm 2025, ông đã gửi một bản báo cáo tới Đại hội đồng về chính tình trạng tài chính bấp bênh. Với thời gian, cuộc khủng hoảng đã trở nên trầm trọng hơn. Sự bất định ngày càng gia tăng và việc thực hiện cũng như triển khai các chương trình đang bị đặt vào tình trạng rủi ro.”

Đức Tổng giám mục đại diện Tòa Thánh tại Liên Hiệp Quốc gọi tình trạng vừa nói “là một tín hiệu cảnh báo ngày càng mạnh mẽ; đó là một cuộc khủng hoảng mang tính cơ cấu. Ngay lúc này - và còn nghiêm trọng hơn nữa nếu cuộc khủng hoảng này không sớm được khắc phục - những thách đố lớn nhất chính là sự chậm trễ trong các hoạt động, việc bảo đảm triển khai các chương trình và duy trì các hoạt động gìn giữ hòa bình, chi trả lương cho nhân viên cũng như tuyển dụng nhân sự mới. Chẳng hạn, hiện nay đã có xu hướng cắt giảm 15% ngân sách dành cho các chiến dịch gìn giữ hòa bình. Thật đau lòng khi nghĩ đến các khoản cắt giảm viện trợ nhân đạo vốn đã được thực hiện ở mức đáng kể và sẽ còn trở nên khắc nghiệt hơn nữa trong thời gian tới. Sự kiện chỉ có một số rất ít các nước tài trợ khiến vấn đề thanh khoản càng trở nên nghiêm trọng.”

Theo Đức Tổng giám mục Ballestrero, cuộc khủng hoảng tài chính của Liên Hiệp Quốc thực chất là cái gương phản chiếu cuộc khủng hoảng của chủ nghĩa đa phương. Nó là triệu chứng của một tình trạng bất ổn sâu sắc và của một cuộc khủng hoảng toàn diện - giống như một lăng kính với nhiều mặt khác nhau. “Chẳng hạn, đó là sự tê liệt của các thể chế đa phương trước các cuộc chiến tranh, một cuộc chạy đua vũ trang mới, và việc tháo dỡ hệ thống giải trừ quân bị vốn đã được Liên Hiệp Quốc xây dựng ngay sau Chiến tranh Thế giới thứ hai. Chính vào ngày 05 tháng Hai vừa qua, hiệp ước New START - hiệp định quốc tế về cắt giảm vũ khí hạt nhân do Hoa Kỳ và Nga ký kết - đã hết hiệu lực.

Vị Đại diện Tòa Thánh nói tiếp: “Ngoài ra còn có những khía cạnh khác như sự xói mòn của chế độ Nhà nước pháp quyền để nhường chỗ cho luật của kẻ mạnh, hay các chính sách kinh tế mang tính bảo hộ. Tóm lại, sau Thế chiến thứ hai, đã hình thành một sự đồng thuận rõ ràng khẳng định tính bất hợp pháp của xung đột và một sự thay đổi mô hình đã vận hành cho đến nay. Nhưng sau 80 năm, các thế cân bằng đã thay đổi: các quốc gia sốt ruột muốn duy trì vị thế của mình hoặc muốn giành thêm quyền lực, dưới mọi hình thức. Hiện nay, Liên Hiệp Quốc đang phản ánh một thế giới không còn tồn tại nữa, và không còn có khả năng đối diện một cách hiệu quả với những thách đố toàn cầu mới.”

Trước tình thế trên đây, Đức Giáo hoàng Lêô XIV, trong diễn văn trước Ngoại giao đoàn cạnh Tòa Thánh hồi đầu năm nay, đã nhận định rằng:

“Chúng ta đang sống trong một thế giới đầy những thách đố phức tạp. Trong bối cảnh ấy, các tổ chức quốc tế cần phải thúc đẩy đối thoại và góp phần xây dựng một hành tinh công bằng hơn. Liên Hiệp Quốc cần hoạt động hiệu quả hơn, không phải để theo đuổi các ý thức hệ hay những lợi ích đơn phương, ngắn hạn, nhưng là để thực thi những chính sách hướng tới sự hiệp nhất của gia đình nhân loại. Lập trường của Tòa Thánh là thế này: chủ nghĩa đa phương có nghĩa là tạo ra một không gian nơi các quốc gia có thể gặp gỡ và đối thoại với nhau.”

Tuy nhiên, để có thể đối thoại, như Đức Giáo hoàng đã nhấn mạnh, cần phải có sự thống nhất về ngôn từ và khái niệm. Nếu các từ ngữ đánh mất sự gắn bó với thực tại và chính thực tại cũng trở nên có thể bị diễn giải tùy ý, thì việc hiểu nhau sẽ trở nên bất khả thi.

Sau cùng, việc cải tổ Liên Hiệp Quốc ngày càng trở nên cần thiết. Trách nhiệm này thuộc về các quốc gia thành viên của Tổ chức. Trên hết, điều cần thiết một cách căn bản là thiện chí và ý thức về công ích. Việc phân tán quyền lực không thể diễn ra nếu không đi kèm với sự chia sẻ tương xứng về trách nhiệm vì lợi ích chung của tất cả mọi người. Tính đa cực đòi hỏi sự đồng trách nhiệm và hợp tác, trước hết là trong việc tôn trọng phẩm giá của mỗi con người.

(Vatican News 6-2-2026)