Đức cha Shomali nhận định: việc mở cửa trở lại trường học ở Gaza là lời nhắc nhớ “hy vọng mạnh hơn nỗi sợ”.

Giữa lúc các trẻ em tại nhiều nơi trên thế giới trở lại lớp học vào mùa thu này, các học sinh ở Gaza đang trở lại với một thực tế hoàn toàn khác, khi trường học tại Giáo xứ Thánh Gia mở cửa trở lại lần đầu tiên kể từ khi chiến dịch quân sự của Israel bắt đầu hồi tháng Mười năm 2023.

Phúc Nhạc | RVA

Đối với Đức giám mục Phụ tá William Shomali, Tổng đại diện của Đức Hồng y Thượng phụ tại Jerusalem và Palestine, việc các lớp học được nối lại tại khuôn viên giáo xứ là một bước đi tuy nhỏ nhưng có ý nghĩa quan trọng hướng tới sự bình thường hóa cuộc sống cho hàng chục trẻ em đang sống giữa cuộc xung đột và sự tàn phá vẫn tiếp diễn.

Trong cuộc phỏng vấn mới đây dành cho trang mạng OSV News ở Mỹ, Đức cha Shomali nói: “Nguyên việc mở cửa trở lại trường học đã là một hình thức chăm sóc... Tình hình ở Gaza vẫn còn rất xa mới có thể gọi là bình thường - cuộc xung đột vẫn đang tiếp diễn, và chúng tôi không muốn nói khác đi. Nhưng chính trong thực tế đó, việc mang đến cho trẻ em một nơi an toàn, với những nếp sinh hoạt quen thuộc và những giáo viên mà các em tin tưởng, sẽ cho các em một điều đáng tin cậy để bám víu trong vài giờ mỗi ngày.”

Đức cha Shomali cho biết, vào tháng Chín này, trường học thuộc giáo xứ Công giáo duy nhất ở Gaza đón khoảng 1.000 học sinh vào đầu năm học mới; trong đó 180 em theo học tại trường mẫu giáo của Tòa Thượng phụ, còn 820 em còn lại học tại trường tiểu học.

Thư mục vụ đánh dấu thời điểm bắt đầu năm học

Mối quan tâm của Đức cha Shomali về tầm quan trọng của việc mở cửa trở lại trường học cũng tương đồng với một lá thư mục vụ được Đức Hồng y Pierbattista Pizzaballa, Thượng phụ Latinh Jerusalem, công bố ngày 26 tháng Tám, nhân dịp bắt đầu năm học mới.

Trong thư, Đức Hồng y Pizzaballa lưu ý rằng “tại một số nơi ở Đất Thánh, việc trở lại trường học không còn là điều có thể mặc nhiên được xem là chắc chắn”.

Một giáo viên tại trường của Giáo xứ Thánh Gia ở Thành phố Gaza được nhìn thấy ngày 22 tháng 7 năm 2024 trong một lớp học cùng các trẻ em, trong khuôn khổ dự án giáo dục Thánh Giuse dành cho 150 thanh thiếu niên Kitô giáo đang trú ẩn tại khuôn viên giáo xứ và khuôn viên nhà thờ Chính thống giáo Hy Lạp gần đó.

Đức Hồng y viết: “Có những trẻ em mà lớp học của các em không còn tồn tại, và có những cộng đồng mà niềm vui của một năm học mới bị phủ bóng bởi cái chết, cảnh phải di dời và sự tàn phá... Các trường học Kitô giáo của chúng ta không chỉ đơn thuần là những cơ sở giáo dục. Chúng là một nền tảng quan trọng của sự hiện diện Kitô giáo tại Đất Thánh. Các trường cũng đón nhận nhiều học sinh và gia đình thuộc những truyền thống tôn giáo khác nhau, đồng thời giáo dục các thế hệ về sự chung sống, tôn trọng lẫn nhau và chấp nhận người khác.”

Theo một báo cáo ngày 24 tháng Tám vừa qua của Văn phòng Điều phối các Vấn đề Nhân đạo của Liên Hợp Quốc, hơn 73.000 người, trong đó có 21.283 trẻ em, đã thiệt mạng tại Gaza. Báo cáo cho biết thêm khoảng 1,98 triệu người - tương đương khoảng 94% dân số - đã phải di dời, trong khi ước tính 637.475 trẻ em trong độ tuổi đi học không được tiếp cận liên tục với nền giáo dục chính quy.

Khuôn viên giáo xứ là nơi trú ẩn thiết yếu cho các gia đình phải di dời

Kể từ khi chiến tranh bắt đầu vào tháng Mười năm 2023, khuôn viên nhà thờ Thánh Gia đã đóng vai trò là nơi trú ẩn thiết yếu cho các gia đình phải di dời. Năm 2025, khuôn viên nhà thờ đã bị hỏa lực xe tăng Israel tấn công, khiến ba người thiệt mạng và chín người bị thương, trong đó có cha sở của giáo xứ, linh mục Gabriel Romanelli.

Đức cha Shomali cho biết, mặc dù giáo xứ vẫn tiếp tục che chở cho những thường dân phải di dời, một số gia đình “đã có thể trở về nhà, mặc dù nhiều căn nhà trong số đó vẫn bị hư hại và ở trong tình trạng tồi tệ”. Bất chấp những thách thức nghiêm trọng, cha Romanelli và các nhân viên giáo xứ đã từng bước sửa chữa các tòa nhà của trường học.

Người Palestine kiểm tra Trường Thánh Gia tại Thành phố Gaza, Dải Gaza, ngày 07 tháng Bảy năm 2024, sau khi trường bị trúng một cuộc không kích của Israel trong bối cảnh xung đột Israel-Hamas. Ngôi trường từng là nơi trú ẩn cho những người phải di dời này sẽ mở cửa trở lại vào mùa thu năm 2026, lần đầu tiên kể từ khi chiến dịch quân sự của Israel bắt đầu.

Đức cha Shomali nói: “Quá trình này đã được tổ chức một cách cẩn thận nhằm bảo đảm đáp ứng nhu cầu của cả học sinh lẫn các gia đình phải di dời. Những không gian cần thiết cho việc giảng dạy đã được dành ra, đồng thời vẫn tiếp tục bố trí chỗ ở cho những gia đình chưa có nơi nào an toàn để trở về.”

Ngài nói thêm rằng việc cung cấp giáo dục và việc che chở các gia đình dễ bị tổn thương là hai trách nhiệm mà Thượng phụ Latinh xem là “không thể tách rời”.

An ninh vẫn là mối quan tâm hàng đầu

Ngoài ra, an ninh vẫn là một mối quan tâm hàng đầu. Khi được hỏi về các quy trình an toàn, Đức cha Shomali cho biết các biện pháp phòng ngừa bao gồm việc đưa đón học sinh khi có thể và các quy trình ứng phó khẩn cấp rõ ràng, đồng thời thừa nhận thực tế khắc nghiệt trên thực địa.

Đức cha nói: “Trong hoàn cảnh hiện nay, không một cơ sở nào ở Gaza có thể đưa ra những bảo đảm tuyệt đối về an toàn. Giống như tất cả người Palestine, chúng tôi tiếp tục đặt niềm tin vào sự quan phòng của Thiên Chúa, đồng thời làm mọi điều có thể bằng khả năng của con người để bảo vệ những người được trao phó cho sự chăm sóc của chúng tôi.”

Đức cha Shomali nói thêm rằng việc ở nhà cũng tiềm ẩn rủi ro, bởi “nhiều khu dân cư đã bị ảnh hưởng bởi cuộc xung đột, và những rủi ro không chỉ giới hạn ở trường học”.

Bên cạnh việc giảng dạy, Tòa Thượng phụ còn cung cấp hỗ trợ tâm lý cho học sinh và giáo viên đang phải đối diện với những sang chấn nghiêm trọng, cũng như hỗ trợ vật chất và tinh thần cho các nhà giáo dục.

“Một chứng từ mạnh mẽ cho tầm quan trọng của giáo dục”

Đức cha Shomali nói: “Chúng tôi hết sức trân trọng sự tận tâm của họ đối với học sinh và sự sẵn lòng tiếp tục phục vụ bất chấp những khó khăn mà chính họ đang phải đối mặt, sự kiên trì của họ là một chứng từ mạnh mẽ cho tầm quan trọng của giáo dục.”

Đức cha cũng thừa nhận rằng những khó khăn đang lan rộng khắp khu vực, lưu ý rằng các gia đình Kitô giáo tại Bờ Tây phải đối mặt với các cuộc tấn công của những người định cư Israel, những cuộc đột nhập quân sự ban đêm và các trạm kiểm soát việc đi lại làm gián đoạn đời sống thường nhật. Những cuộc tấn công đó đã dẫn đến lời kêu gọi của Đức Giáo hoàng Lêô XIV, vào ngày 16 tháng Tám, yêu cầu chấm dứt “những hành vi bạo lực lặp đi lặp lại đối với người dân Palestine tại miền Bờ Tây”.

Bất chấp những khó khăn và thách thức, đối với Đức cha Shomali, việc trường học ở Gaza mở cửa trở lại là một “thông điệp mạnh mẽ về hy vọng, sức bền bỉ và tình liên đới. Thông qua ngôi trường này, Giáo hội đang nói với các gia đình Kitô giáo địa phương rằng họ không bị lãng quên và sẽ không bị bỏ rơi trong một trong những giai đoạn có thể nói là khó khăn nhất trong lịch sử gần đây của họ. Giáo dục không chỉ đơn thuần là một dịch vụ xã hội; đó là một hành vi của niềm tin vào tương lai và là một cam kết cụ thể nhằm củng cố sự hiện diện Kitô giáo tại vùng đất nơi Kitô giáo được khai sinh. Mỗi đứa trẻ bước vào ngôi trường này là một lời nhắc nhở rằng hy vọng mạnh hơn nỗi sợ và Giáo hội vẫn tận tâm xây dựng một tương lai của phẩm giá, cơ hội và hòa bình.”

(OSV News 1/9/2026)