Hôm 28 tháng Bảy vừa qua, Hãng tin AsiaNews ở Milano, bắc Ý, cho biết cha Ma Hiển Sĩ (Ma Xianshi) và hai linh mục của Giáo phận Ôn Châu (Wenzhou) đã được nhà nước Trung Quốc trả tự do, ngày 22 tháng Bảy trước đó sau thời gian bị giam giữ.
Phúc Nhạc | RVA
Ngay khi ra khỏi nơi giam giữ, ngài được đông đảo thân nhân và giáo dân vây quanh chào đón.
Khoảng 9 giờ sáng, bãi đỗ xe trước trung tâm tạm giam Nghĩa Ô (Yiwu) đã chật kín người. Tuy nhiên, sau thời điểm dự kiến trả tự do mà vẫn chưa thấy cha Ma xuất hiện, một số người tiến đến hỏi các nhân viên canh gác. Họ được biết rằng do lo ngại đám đông tụ tập trước cổng trại giam có thể ảnh hưởng đến trật tự công cộng, quản giáo đã bí mật đưa cha Ma sang đồn công an gần đó.
Sau nhiều cuộc trao đổi, cha Ma được cảnh sát đưa trở lại trên xe công vụ. Hơn một trăm người có mặt đã lập tức trao hoa chúc mừng, đưa ngài đi cắt tóc, thay quần áo. Sau đó, một đoàn xe gồm hàng chục ô tô long trọng hộ tống ngài trở về quê hương Ôn Châu. Vụ bắt giữ và các cáo buộc
Cha Ma Hiển Sĩ bị công an bắt ngày 22 tháng Mười Một năm 2024, đúng lễ Thánh Cêcilia. Trong suốt thời gian cha bị giam giữ, bà mẹ gần 90 tuổi của cha Ma, đang bệnh nặng và nằm liệt giường, không hề biết sự thật. Hai người anh của ngài chỉ có thể tiếp tục nói dối rằng: “Em vẫn đang ở nước ngoài học tập nên chưa thể về nhà.”
Phiên tòa ban đầu dự kiến diễn ra vào đầu tháng Bảy năm ngoái (2025) nhưng bị hoãn đến ngày 17 tháng Mười Một cùng năm. Trong thời gian đó, các linh mục, nữ tu và giáo dân của Giáo phận Ôn Châu nhiều lần bị chính quyền sách nhiễu và đe dọa nhằm buộc họ khai báo theo hướng làm tăng mức án dành cho cha Ma.
Một người am hiểu vụ việc nhận xét: “Đối với chính quyền, đây thực sự là một vụ án rất khó xử. Ban đầu họ nghĩ chỉ cần bắt cha Ma thì chắc chắn sẽ tìm được sai phạm, nhưng sự việc đã không diễn ra như họ mong muốn.”
Trong thời gian bị giam giữ, cha Ma luôn khẳng định rằng cáo buộc “kinh doanh trái phép” liên quan đến việc bán sách thánh ca là hoàn toàn vô căn cứ. Cha cho biết việc này không phải hoạt động cá nhân, không nhằm mục đích kiếm lợi nhuận, vì thế ngài kiên quyết không nhận tội.
Ngày 13 tháng Hai vừa rồi, một giáo dân cũng bị bắt trong cùng vụ án và đã nhận tội, được tại ngoại chờ xét xử. Trong nhiều tháng sau phiên tòa, cha Ma không nhận được bất kỳ thông tin nào về bản án.
Trong cộng đồng tín hữu xuất hiện nhiều đồn đoán: phải chăng việc tuyên án liên tục bị trì hoãn vì phía công tố chưa đủ chứng cứ? Ngay cả trên cơ sở dữ liệu các bản án của Trung Quốc cũng không tìm thấy bất kỳ quyết định nào liên quan đến vụ án này. Sau khi bị bắt, mặc dù cha Ma bị miễn nhiệm khỏi các chức vụ trong “Hai Hội” (các tổ chức Công giáo chính thức do chính quyền Trung Quốc kiểm soát), ngài vẫn tiếp tục là người đại diện pháp luật của giáo phận. Trong dịp Tết Nguyên đán từng có tin đồn rằng cha Ma sẽ sớm được trả tự do, nhưng điều đó không xảy ra. Khoảng một tháng trước khi mãn hạn tù, các tín hữu mới biết cha đã bị kết án 18 tháng tù giam. Cha Ma đã kháng cáo nhưng tòa phúc thẩm giữ nguyên bản án. Cuộc đón tiếp nồng nhiệt ngày cha được trả tự do, hơn 100 người đã đến trung tâm giam giữ Yiwu để đón ngài. Tại Nhà thờ Chính tòa Ôn Châu, hơn 400 giáo dân của giáo xứ Lộc Thành (Lucheng) - nơi cha Ma từng phục vụ nhiều năm - đã chờ sẵn, như thể đón một vị anh hùng trở về.
Đề nghị cho cha Ma vào nhà thờ và chủ sự thánh lễ ban đầu bị chính quyền bác bỏ. Họ chỉ cho phép sử dụng một hội trường lớn có sức chứa hơn 200 người.
Tuy nhiên, nhờ sự kiên trì của giáo dân, các linh mục và nữ tu, cuối cùng thánh lễ tạ ơn vẫn được cử hành tại hội trường, do chính cha Ma chủ sự cùng ba linh mục khác đồng tế.
Theo nguồn tin địa phương, các viên chức của Cục Quản lý Tôn giáo cũng có mặt tại trung tâm giam giữ trong ngày cha Ma được trả tự do. Gia đình cho biết trước đó, sau khi ngày trả tự do được xác định, các quan chức chính quyền đã giả danh người thân để xin phép vào thăm nhằm ép cha Ma ký một số giấy tờ.
Đến ngày ra tù, họ tiếp tục yêu cầu cha trở về Ôn Châu trên xe do chính quyền bố trí, thậm chí còn tìm cách chặn các xe của người thân trên đường cao tốc vì không tuân theo sự sắp xếp của họ.
Tình hình Giáo phận Ôn Châu
Do cha Ma Hiển Sĩ từng giữ vai trò lãnh đạo quan trọng trong Giáo hội Công giáo chính thức của Giáo phận Ôn Châu (Yongjia), nhiều người cho rằng việc dựng nên các cáo buộc nhằm loại ngài khỏi vị trí lãnh đạo. Hiện vẫn chưa rõ liệu giấy phép hành nghề tôn giáo của ngài có được cấp lại hay sẽ bị các cơ quan nhà nước thu hồi.
Trong thời gian tới, ưu tiên lớn nhất của cha Ma là chăm sóc người mẹ gần 90 tuổi đang bệnh nặng.
Vụ việc của cha Ma không phải là trường hợp cá biệt
Hai linh mục thuộc Giáo hội hầm trú tại Ôn Châu là cha Cao (Gao) và cha Vưong (Wang) trước đó cũng bị chính quyền Thượng Hải xử phạt hành chính: một người bị giam 15 ngày và phạt 1.000 nhân dân tệ, người còn lại bị giam 10 ngày và phạt 500 nhân dân tệ.
Cả hai được trả tự do ngày 09 tháng Bảy nhưng bị cảnh báo nghiêm khắc rằng nếu tiếp tục cử hành các bí tích cho giáo dân, họ có thể bị truy tố hình sự. Một linh mục thuộc Giáo hội hầm trú ở khu vực Giang Nam cho biết gần đây cảnh sát và cơ quan quản lý tôn giáo đã tăng cường đáng kể các biện pháp trấn áp đối với những hoạt động bị coi là “bất hợp pháp”. Tại nhiều địa phương, các cơ quan tư pháp yêu cầu các luật sư nhận bào chữa cho các vụ án liên quan đến tôn giáo phải nộp hồ sơ thông báo trong vòng năm ngày.
Một giáo dân tại một thành phố trực thuộc trung ương cũng cho biết trẻ vị thành niên hiện bị cấm vào nhà thờ, khiến các lớp giáo lý mùa hè không thể tổ chức.
Khi bà bày tỏ lo lắng với cha xứ, vị linh mục chỉ có thể trả lời bất lực rằng đây là xu hướng chung và ngài không thể chống lại. Giáo phận Ôn Châu hiện có khoảng 200.000 tín hữu.
Vì những nguyên nhân lịch sử, giáo phận từ lâu bị chia thành hai cộng đồng: Giáo hội chính thức, được nhà nước công nhận; Giáo hội hầm trú, trung thành với Tòa Thánh nhưng không đăng ký với chính quyền.
Trong hai năm gần đây, chính phủ Trung Quốc đã đẩy mạnh chiến dịch “chuyển hóa” hàng giáo sĩ của Giáo hội hầm trú. Các linh mục hầm trú từ nơi khác không gia nhập Giáo hội chính thức sẽ không được cư trú tại Ôn Châu; các linh mục địa phương không đăng ký sẽ không được ở trong nhà thờ cũng như không được công khai cử hành các bí tích.
Mỗi giáo xứ đều phải thành lập Hiệp hội Công giáo Yêu nước, còn các gia đình cho các linh mục hầm trú mượn nhà để cử hành bí tích có thể bị phạt tới 200.000 nhân dân tệ.
Hiện Giáo hội chính thức tại Ôn Châu có gần 50 linh mục và hơn 40 nữ tu. Cha Ma Hiển Sĩ đã được thay thế do linh mục Hồ Long Kiên (Hu Longjian), Chủ tịch Hội Công giáo Yêu nước.
Trong khi đó, Giáo hội hầm trú có 24 linh mục cùng hơn 40 nữ tu thuộc hai hội dòng khác nhau. Giám mục hợp pháp của giáo phận là Đức cha Thiệu Chúc Mẫn (Shao Zhumin), người cũng nhiều lần bị chính quyền tước quyền tự do trong những năm gần đây.
(Asia News 31-7-2026)
Trực tiếp
