Vườn rau nằm cạnh Đan viện Mater Ecclesiae, Mẹ Giáo hội, ở nội thành Vatican, nay đã chuyển hoàn toàn sang phương thức canh tác hữu cơ.
Phúc Nhạc | RVA
Theo hướng đi được gợi lên từ Thông điệp của Đức Giáo hoàng Phanxicô, Laudato sì, mục tiêu của việc canh tác không phải là đạt sản lượng tối đa, nhưng là tôn trọng thời gian phát triển của từng loại cây và tôn trọng đất đai.
Đó cũng chính là tinh thần “chăm sóc công trình tạo dựng” mà Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã nhắc đến vào năm 2025, trong một bài phát biểu với các kỹ sư nông nghiệp và các chuyên gia lâm nghiệp Italia. Khi ấy, ngài mời gọi họ nhìn nhận công việc của mình như “một hình thức cụ thể của tình bác ái đối với Mẹ Đất của chúng ta và đối với các thế hệ sẽ đến”, bởi vì đất đai “không phải là một vật sở hữu, nhưng là một món quà”, và người canh tác đất “với sự tôn trọng và khôn ngoan sẽ tham dự vào công trình sáng tạo của Thiên Chúa”.
Canh tác tôn trọng đất đai
Hồi trước, tại Vườn rau Vatican người ta sử dụng phân chuồng lấy từ khu vực Giáo hoàng ở Castel Gandolfo. Ngày nay, chỉ sử dụng phân bón dạng viên đã được chứng nhận, được lựa chọn tùy theo mùa vụ và loại cây cần được hỗ trợ. Các phương pháp canh tác nông học tốt cũng giúp giảm nhu cầu sử dụng các sản phẩm bảo vệ thực vật, vì số lượng và hoạt động của các loài sâu bệnh được kiểm soát để duy trì dưới ngưỡng gây thiệt hại.
Ngoài ra, mọi lần xử lý đều được ghi chép trong một “sổ nhật ký canh tác”, theo quy định pháp luật đối với những phương pháp xử lý đòi hỏi người sử dụng phải có giấy phép chuyên môn; trong khi các chất có nguồn gốc tự nhiên thì không cần phải đăng ký.
Độ phì nhiêu của đất được duy trì bằng những kỹ thuật chuyên biệt. Trong đó có luân canh cây trồng, với các loại cây họ đậu như đậu que, vốn có khả năng tự nhiên cố định nitơ. Năm nay, người ta cũng đang thử nghiệm trên cây cà chua một loại phân bón có nguồn gốc từ rong biển.
Các cây giống được đưa từ bên ngoài vào và đã được xử lý theo những tiêu chuẩn tự nhiên. Người ta ưu tiên sử dụng cây giống mua từ bên ngoài thay vì tự làm vườn ươm, nhằm hạn chế nguy cơ phát tán các bệnh lý trên cây có thể gây tổn hại cho toàn bộ vụ mùa. Tuy nhiên, hiện nay việc xây dựng một vườn ươm nội bộ cũng đang được nghiên cứu, cùng với một nhà kính dành cho cây bonsai.
Các nữ tu làm việc cùng một người làm vườn và các cộng tác viên trẻ
Khu đất này do Sở Vườn và Môi trường phụ trách, dưới sự điều hành của kỹ sư lâm nghiệp Stefano Giampaolo, trưởng Sở, thuộc Ban Cơ sở Hạ tầng và Dịch vụ của Chính quyền Nhà nước Thành Vatican, do giám đốc Salvatore Farina lãnh đạo.
Người trực tiếp chăm sóc khu vườn mỗi ngày, trải trên bốn khu ruộng bậc thang với diện tích canh tác chưa đến 400 mét vuông, là một người làm vườn giàu kinh nghiệm, Gilberto Bianchi.
Trong một thời gian gần đây, công việc của ông còn có sự hỗ trợ của một nhóm cộng tác viên trẻ. Ông đang từng bước truyền lại cho họ kinh nghiệm quý báu của mình, để thứ tri thức được tạo nên từ những công việc nhỏ bé hằng ngày ấy không bị mai một nhưng được gìn giữ, giống như cách đã diễn ra từ nhiều thế kỷ trước, khi những kiến thức được truyền từ đan viện này sang đan viện khác.
Các nữ tu hỗ trợ ông bằng cách, tùy từng thời điểm, cho biết những loại cây trồng nào cần thiết, luôn tôn trọng mùa vụ và những gì đất đai có thể cung cấp trong từng thời kỳ.
Cho đến ngày nay, việc tưới tiêu vẫn hoàn toàn được thực hiện bằng tay.
Chỉ sử dụng các sản phẩm theo mùa
Lịch canh tác hoàn toàn tuân theo tính thời vụ: tỏi tươi, húng quế, cây giống, ớt - trong đó có một giống ớt Peru nổi tiếng vì độ cay mạnh - các loại cây họ cam quýt và bí, vốn có thể tiếp tục chín cho đến tháng Mười Một. Năm nay, theo yêu cầu của các nữ tu, những cây kiwi đầu tiên cũng đã được trồng.
Từ cuối tháng Tám đến đầu tháng Chín, việc gieo trồng vụ đông bắt đầu, với cải bắp, bông cải xanh, rau bina và xà lách.
Tháng Năm là tháng cây cối phát triển phong phú nhất. Mùa hè, vì thời tiết nóng, là mùa khó khăn nhất. Khi ấy, các loại cây như cà chua, cà tím, ớt chuông, đậu que, bí ngòi và dưa leo - trong đó có cả giống dưa leo vùng Puglia - bước vào giai đoạn cuối của chu kỳ sinh trưởng.
Các cây họ cam quýt trong khu vườn là những cây có tuổi đời hàng thế kỷ, khoảng 150 năm tuổi. Qua thời gian, trên chúng đã được ghép nhiều giống khác nhau mà hiện nay gần như không còn tìm thấy trên thị trường.
Được trồng hoàn toàn không sử dụng bất kỳ phương pháp xử lý hóa chất nào, trái cây thậm chí có thể ăn cả vỏ. Các nữ tu vẫn dùng chúng để làm mứt, vỏ trái cây tẩm đường và bánh quy; một phần được biếu tặng cho khách, một phần được đem bán.
Qua nhiều năm, sản phẩm từ khu đất nhỏ này cũng đã được cung cấp cho những hoạt động bác ái, chẳng hạn như Casa Dono di Maria. Hoạt động phục vụ bác ái này hiện đang được khôi phục và tiếp tục hoạt động với một tinh thần và sự dấn thân mới.
Một khu vườn có lịch sử 800 năm
Lịch sử của khu vườn nhỏ này bắt đầu từ thời Trung Cổ. Chính Đức Giáo hoàng Nicôla III Orsini, khi chuyển nơi cư trú của các Đức Giáo hoàng từ Laterano về Vatican trong khoảng thời gian từ năm 1277 đến 1280, đã cho xây dựng một vườn cây ăn trái và một khu viridarium thực sự, được bao quanh bởi những bức tường mới.
Đó là một không gian sản xuất góp phần cung cấp thực phẩm cho bàn ăn của Đức Giáo hoàng.
Tám thế kỷ sau, mục đích ấy vẫn chưa mất đi. Nó gần như được tiếp nối nguyên vẹn ngay bên cạnh đan viện do Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II mong muốn và được xây dựng trong khoảng thời gian từ năm 1992 đến 1994, để ngay giữa lòng Giáo hội luôn có một cộng đoàn đan sĩ sống đời nội vi, chuyên chăm cầu nguyện cho Đức Giáo hoàng.
Chính các nữ tu, ngay từ đầu, đã trực tiếp canh tác mảnh đất này. “Canh tác là một lời cầu nguyện được thực hiện bằng đôi tay”, nữ đan viện trưởng Biển Đức Maria Sofia Cichetti, khi ấy là bề trên đan viện, đã kể như vậy với L’Osservatore Romano ngày 26 tháng Tám năm 2009.
Giữa chính những luống rau ấy, Đức Bênêđictô XVI, khi đã trở thành nguyên Giáo hoàng, cũng từng thích đi dạo trong những ngày dành cho việc cầu nguyện và học hỏi.
(Vatican News 18-8-2026)
Trực tiếp
