Tiếp kiến chung của Đức Thánh cha: Hội Thánh chính là mầu nhiệm được làm cho có thể cảm nhận được

Lúc 10 giờ sáng thứ Tư, ngày 18 tháng Hai vừa qua, Đức Thánh cha Lêô XIV đã tiếp kiến chung mười bảy ngàn tín hữu, tại Quảng trường thánh Phêrô. Đây là buổi tiếp kiến chung thứ bảy của Đức Thánh cha trong năm nay (2026). Mặc dù trời lạnh, nhưng vì số tín hữu đăng ký tham dự nhiều hơn gấp đôi dung lượng của Đại thính đường Phaolô VI nên buổi Tiếp kiến phải thực hiện tại Quảng trường thánh Phêrô.

Phúc Nhạc | RVA

Đức Thánh cha đã xuất hiện trước ở Quảng trường, dành 15 phút đi xe mui trần tiến qua các lối đi để chào thăm các tín hữu, trước khi lên lễ đài.

Sau lời chào phụng vụ mở đầu của Đức Thánh cha, mọi người đã nghe đoạn thư thánh Phaolô gửi tín hữu thành Colosseo (Cl 1,15.18.19-20):

Chúa Kitô là hình ảnh của Thiên Chúa vô hình. [...] Người cũng là Đầu của Thân Thể, tức là Hội Thánh. [...] Vì Thiên Chúa đã muốn cho toàn thể sự viên mãn cư ngụ nơi Người, và nhờ Người, cũng như vì Người, mà làm cho muôn loài được hòa giải với mình, khi đem lại bình an nhờ máu Người đổ ra trên thập giá, cho cả những gì dưới đất cũng như những gì trên trời.

Huấn giáo

Trong bài huấn giáo tiếp đó, Đức Thánh cha tiếp tục loạt bài về Công đồng chung Vaticanô II. Bài giáo lý lần này nói về Hiến chế tín lý Lumen gentium, Ánh sáng muôn dân, và có tựa đề là: “Mầu nhiệm của Hội Thánh, bí tích của sự hiệp nhất với Thiên Chúa và của sự hiệp nhất toàn thể nhân loại”.

Mở đầu bài huấn giáo, Đức Thánh cha nói:

“Anh chị em thân mến, chào anh chị em và chúc anh chị em một ngày tốt lành!

Công đồng Vaticanô II, mà chúng ta đang dành các bài giáo lý để tìm hiểu các văn kiện của Công đồng, khi muốn mô tả Hội Thánh thì trước hết đã quan tâm giải thích Hội Thánh bắt nguồn từ đâu. Để làm điều đó, trong Hiến chế tín lý Lumen gentium, Ánh sáng muôn dân, được phê chuẩn ngày 21 tháng Mười Một năm 1964, Công đồng đã mượn từ các Thư của thánh Phaolô hạn từ “mầu nhiệm”. Khi chọn từ này, Công đồng không muốn nói rằng Hội Thánh là điều gì đó tối tăm hay không thể hiểu được, như người ta thường nghĩ khi nghe đến chữ “mầu nhiệm”. Sự thực hoàn toàn không phải vậy: khi thánh Phaolô, đặc biệt trong Thư gửi tín hữu Êphêsô, sử dụng từ này, ngài muốn chỉ một thực tại trước kia còn ẩn giấu nhưng nay đã được tỏ lộ.

Đó là kế hoạch của Thiên Chúa với một mục đích: quy tụ muôn loài nên một nhờ hành động hòa giải của Đức Giêsu Kitô, hành động được thực hiện trong cái chết của Người trên thập giá. Điều này trước hết được cảm nghiệm trong cộng đoàn tụ họp để cử hành phụng vụ: trong đó những khác biệt được đặt vào đúng vị trí tương đối, điều quan trọng là cùng nhau hiện diện vì được Tình Yêu của Chúa Kitô thu hút, Người là Đấng đã phá đổ bức tường ngăn cách giữa các cá nhân và các nhóm xã hội (x. Ep 2,14). Đối với thánh Phaolô, “mầu nhiệm” là sự biểu lộ điều Thiên Chúa đã muốn thực hiện cho toàn thể nhân loại; điều này được nhận biết trong những kinh nghiệm địa phương, và dần dần mở rộng để bao gồm mọi con người và thậm chí cả vũ trụ.

Nhân loại ở trong tình trạng bị phân mảnh không thể tự mình hàn gắn, dù trong lòng họ luôn có khát vọng hướng tới hiệp nhất. Chính trong hoàn cảnh đó, Đức Giêsu Kitô ra tay can thiệp: nhờ Chúa Thánh Thần, Ngài chiến thắng các lực lượng gây chia rẽ và chính Kẻ Chia Rẽ. Việc cùng nhau cử hành, sau khi đã tin vào lời loan báo Tin mừng, được cảm nhận như sự lôi cuốn phát xuất từ thập giá Chúa Kitô, đó chính là biểu lộ tối cao của tình yêu Thiên Chúa; đó là cảm nhận mình được Thiên Chúa triệu tập lại với nhau. Vì thế, người ta dùng thuật ngữ ekklesía, nghĩa là cộng đoàn những người nhận biết mình được kêu gọi quy tụ. Như vậy có một sự tương hợp nào đó giữa mầu nhiệm này và Hội Thánh: Hội Thánh chính là mầu nhiệm được làm cho có thể cảm nhận được.

Sự triệu tập này, vì được Thiên Chúa thực hiện, nên không thể chỉ giới hạn trong một nhóm người, nhưng được định hướng trở thành kinh nghiệm của toàn thể nhân loại. Vì thế, ngay đầu Hiến chế Lumen gentium, Công đồng Vaticanô II đã khẳng định: “Hội Thánh, trong Chúa Kitô, một cách nào đó chính là bí tích, nghĩa là dấu chỉ và khí cụ của sự kết hợp mật thiết với Thiên Chúa và của sự hiệp nhất toàn thể nhân loại (số 1). Khi sử dụng thuật ngữ “bí tích” và lời giải thích kèm theo, Công đồng muốn nói rằng Hội Thánh trong lịch sử nhân loại là sự diễn tả điều Thiên Chúa muốn thực hiện; vì thế, khi nhìn vào Hội Thánh, người ta phần nào nhận ra kế hoạch của Thiên Chúa, tức là mầu nhiệm của Chúa: theo nghĩa đó, Hội Thánh là dấu chỉ. Hơn nữa, bên cạnh từ “bí tích” còn thêm từ “khí cụ”, để cho thấy Hội Thánh là một dấu chỉ năng động. Thật vậy, khi Thiên Chúa hoạt động trong lịch sử, Ngài lôi cuốn vào hoạt động của mình chính những con người là đối tượng hành động của Ngài. Chính nhờ Hội Thánh mà Thiên Chúa đạt tới mục tiêu kết hợp con người với Ngài và quy tụ họ lại với nhau.

Sự hiệp nhất với Thiên Chúa được phản chiếu trong sự hiệp nhất giữa con người với nhau. Đó chính là kinh nghiệm cứu độ. Không phải ngẫu nhiên mà trong Hiến chế Lumen gentium, ở chương VII nói về đặc tính cánh chung của Hội Thánh lữ hành, tại số 48, lại một lần nữa Hội Thánh được mô tả như bí tích, với sự xác định là “bí tích cứu độ”: Công đồng dạy: “Thật vậy, Đức Kitô, khi được nâng lên khỏi đất, đã kéo mọi người lên cùng Ngài (x. Ga 12,32); khi sống lại từ cõi chết (x. Rm 6,9), Ngài đã ban cho các tông đồ Thần Khí ban sự sống của Ngài, và nhờ Ngài, đã thiết lập Thân Thể của mình là Hội Thánh như bí tích phổ quát của ơn cứu độ; ngự bên hữu Chúa Cha, Ngài không ngừng hoạt động trong thế gian để dẫn đưa loài người đến với Hội Thánh và nhờ Hội Thánh mà kết hợp họ mật thiết hơn với Ngài, và làm cho họ được thông phần vào sự sống vinh quang của Người nhờ được nuôi dưỡng bằng chính Mình và Máu Ngài”.

Bản văn này giúp chúng ta hiểu mối tương quan giữa hành động hiệp nhất của mầu nhiệm Vượt Qua của Đức Giêsu - mầu nhiệm thương khó, tử nạn và phục sinh - và căn tính của Hội Thánh. Đồng thời, bản văn cũng làm cho chúng ta biết ơn vì được thuộc về Hội Thánh, Thân Thể của Chúa Kitô phục sinh và là dân duy nhất của Thiên Chúa đang lữ hành trong lịch sử, sống như sự hiện diện thánh hóa giữa một nhân loại còn phân mảnh, như dấu chỉ hữu hiệu về sự hiệp nhất và hòa giải giữa các dân tộc.

Chào thăm và nhắn nhủ

Bài giáo lý bằng tiếng Ý trên đây của Đức Thánh cha đã được các độc viên lần lượt tóm tắt bằng chín ngôn ngữ khác nhau, kèm theo những lời chào thăm và nhắn nhủ của ngài.

Chẳng hạn, với các tín hữu nói tiếng Pháp, Đức Thánh cha nói: “Tôi thân ái chào các tín hữu hành hương nói tiếng Pháp đến từ nước Pháp, đặc biệt các học sinh của nhiều trường tại Paris và khắp nước Pháp, các nhóm bạn trẻ và các khách hành hương đến từ Bờ Biển Ngà, Phi châu. Anh chị em thân mến, được thuộc về Hội Thánh là một ân sủng mà anh chị em có bổn phận làm cho sinh hoa kết trái, bởi vì Hội Thánh là sự hiện diện thánh hóa giữa một nhân loại còn đang phân mảnh nhưng vẫn khao khát hiệp nhất”.

Với các tín hữu thuộc Anh ngữ, Đức Thánh cha nói:

“Tôi nhiệt liệt chào mừng tất cả các khách hành hương và du khách nói tiếng Anh tham dự buổi Tiếp kiến hôm nay, đặc biệt những người đến từ Anh, Scotland, Ireland, Phần Lan, Hà Lan, Philippines và Hoa Kỳ. Tôi đặc biệt chào các sinh viên của Trung tâm Rôma thuộc Đại học Loyola Chicago. Khi bắt đầu hành trình Mùa Chay hôm nay, chúng ta hãy xin Chúa ban cho chúng ta ơn hoán cải đích thực trong tâm hồn, để chúng ta có thể đáp lại tình yêu của Người dành cho mình cách trọn vẹn hơn và chia sẻ tình yêu ấy với những người chung quanh”.

Khi chào các tín hữu Ba Lan, Đức Thánh cha nhắn nhủ: Ngày 22 tháng Hai là kỷ niệm 95 năm lần hiện ra đầu tiên của Chúa Giêsu Nhân Lành với thánh Faustina Kowalska. Từ đó đã mở ra một chương mới trong việc phổ biến lòng sùng kính Lòng Thương Xót Chúa qua Chuỗi Lòng Thương Xót và bức ảnh “Lạy Chúa Giêsu, con tín thác nơi Chúa”. Ước gì Mùa Chay là thời gian gặp gỡ Chúa Kitô qua bí tích Hòa giải và qua các việc bác ái. Tôi ban phép lành cho tất cả anh chị em”.

Khi chào mừng các khách hành hương nói tiếng Ý, Đức Thánh cha đặc biệt nhắc đến Liên đoàn Đức Mẹ Phanxicô, Trường Quân sự Teuliè ở Milano, các tín hữu đến từ Bassano del Grappa và Novaledo.

Sau cùng, Đức Thánh cha nói: “Tôi gửi lời đến các bạn trẻ, các bệnh nhân và các đôi tân hôn. Khi bắt đầu Mùa Chay, tôi khích lệ anh chị em sống thời gian phụng vụ này với tinh thần cầu nguyện sốt sắng, để được đổi mới nội tâm và tiến đến việc cử hành mầu nhiệm cao cả của cuộc Vượt Qua của Chúa Kitô, là sự mặc khải tột đỉnh của tình yêu thương xót của Thiên Chúa. Tôi ban phép lành cho tất cả anh chị em!”