Tiếp kiến chung của Đức Thánh cha: Thánh kinh nuôi dưỡng đời sống và đức ái của các tín hữu

Lúc 10 giờ sáng, thứ Tư, ngày 04 tháng Hai năm 2026, Đức Thánh cha Lêô XIV đã tiếp kiến chung bảy ngàn tín hữu, tại Đại thính đường Phaolô VI ở Nội thành Vatican. Đây là buổi tiếp kiến chung thứ năm của Đức Thánh cha trong năm 2026 này.

G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA

Hiện diện trong dịp này cũng có sáu giám mục đến từ các nước trên thế giới.

Sau lời chào phụng vụ mở đầu của Đức Thánh cha, mọi người đã nghe đoạn thư thứ 2 của thánh Phaolô gửi cho môn đệ Timôthê (2Tm 3,14-16):

“Còn con, Timôthê, hãy kiên vững trong những điều con đã học và đã tin chắc. Con biết mình đã học với ai, và từ thuở thơ ấu con đã biết các Sách Thánh; những sách ấy có thể giúp con nên khôn ngoan để được ơn cứu độ nhờ lòng tin vào Chúa Giêsu Kitô. Mọi lời Kinh thánh đều do Thiên Chúa linh hứng và đều có ích để dạy dỗ, khiển trách, sửa dạy và huấn luyện trong sự công chính.”

Huấn giáo

Trong bài huấn giáo tiếp đó, Đức Thánh cha tiếp tục loạt bài về Công đồng chung Vatican II. Bài giáo lý lần này là bài thứ tư nói về Hiến chế tín lý Dei Verbum và có tựa đề là: “Thánh kinh: Lời của Thiên Chúa trong lời nói của con người”.

Mở đầu bài huấn giáo, Đức Thánh cha nói:

“Anh chị em thân mến, chào anh chị em!

Hiến chế Công đồng Dei Verbum, mà chúng ta đang cùng nhau suy tư trong những tuần này, cho thấy Thánh kinh, khi được đọc trong Truyền thống sống động của Hội thánh, chính là không gian ưu tiên trong đó Thiên Chúa tiếp tục nói với con người ở mọi thời đại, để khi lắng nghe Người, họ có thể nhận biết và yêu mến Người. Tuy nhiên, các bản văn Kinh thánh không được viết bằng một thứ ngôn ngữ trên trời hay siêu phàm. Như kinh nghiệm thường ngày cũng cho thấy, hai người nói hai ngôn ngữ khác nhau thì không thể hiểu nhau, không thể đối thoại, không thể thiết lập mối tương quan. Trong nhiều trường hợp, việc làm cho người khác hiểu mình là một hành vi yêu thương đầu tiên. Vì thế, Thiên Chúa đã chọn nói với con người bằng ngôn ngữ nhân trần; và như vậy, nhiều tác giả khác nhau, được Chúa Thánh Thần linh hứng, đã biên soạn các bản văn Thánh kinh. Như văn kiện Công đồng nhắc nhớ: “Lời của Thiên Chúa, được diễn tả bằng ngôn ngữ loài người, đã trở nên giống như lời nói của con người, cũng như Ngôi Lời của Chúa Cha hằng hữu, khi mặc lấy sự yếu đuối của bản tính nhân loại, đã trở nên giống con người” (Dei Verbum, 13). Do đó, không chỉ trong nội dung mà cả trong ngôn ngữ, Thánh kinh mặc khải sự tự hạ đầy xót thương của Thiên Chúa đối với con người và ước muốn được ở gần họ của Người.

Qua dòng lịch sử Hội thánh, người ta đã nghiên cứu mối tương quan giữa Tác giả Thần linh và các tác giả nhân trần của các bản văn thánh. Trong nhiều thế kỷ, không ít nhà thần học đã quan tâm bảo vệ tính linh hứng thần linh của Thánh kinh, gần như coi các tác giả nhân loại chỉ là những công cụ thụ động của Chúa Thánh Thần. Trong thời gian gần đây, suy tư thần học đã tái đánh giá đóng góp của các thánh ký trong việc biên soạn các bản văn thánh, đến độ văn kiện Công đồng nói về Thiên Chúa như là “Tác giả” chính của Thánh kinh, đồng thời gọi các thánh ký là “những tác giả đích thực” của các sách thánh (x. Dei Verbum, 11). Như một nhà chú giải sắc sảo của thế kỷ trước đã nhận xét: “Hạ thấp hoạt động của con người xuống thành công việc của một người chép thuê thì không phải là tôn vinh hoạt động của Thiên Chúa.” Thiên Chúa không bao giờ làm tổn hại đến con người và những khả năng của họ!

Vì thế, nếu Thánh kinh là Lời của Thiên Chúa trong lời nói của con người, thì bất cứ cách tiếp cận nào bỏ qua hoặc phủ nhận một trong hai chiều kích này đều là phiến diện. Do đó, việc giải thích đúng đắn các bản văn thánh không thể tách rời bối cảnh lịch sử mà trong đó chúng được hình thành, cũng như các thể loại văn chương được sử dụng; trái lại, việc từ chối nghiên cứu các lời nói nhân loại mà Thiên Chúa đã dùng có nguy cơ dẫn đến những cách đọc Kinh Thánh mang tính duy căn bản hoặc duy linh, làm sai lệch ý nghĩa của Kinh thánh. Nguyên tắc này cũng đúng đối với việc loan báo Lời Chúa: nếu việc loan báo ấy đánh mất sự tiếp xúc với thực tại, với những hy vọng và đau khổ của con người, nếu sử dụng một ngôn ngữ khó hiểu, ít truyền đạt hoặc lỗi thời, thì nó trở nên kém hiệu quả. Trong mọi thời đại, Hội thánh được mời gọi trình bày lại Lời Chúa bằng một ngôn ngữ có khả năng nhập thể vào lịch sử và chạm đến tâm hồn con người. Như Đức Giáo hoàng Phanxicô đã nhắc nhớ: “Mỗi lần chúng ta tìm cách trở về với nguồn mạch và khôi phục sự tươi mới nguyên thủy của Tin mừng, thì những con đường mới xuất hiện, những phương pháp sáng tạo, những hình thức diễn đạt khác, những dấu chỉ hùng hồn hơn, những lời nói mang ý nghĩa được canh tân cho thế giới hôm nay.”

Mặt khác, cũng không kém phần phiến diện là cách đọc Thánh kinh bỏ qua nguồn gốc thần linh của Kinh thánh và rốt cuộc hiểu Kinh thánh chỉ như một giáo huấn thuần túy nhân loại, như một điều gì đó chỉ để nghiên cứu về mặt kỹ thuật, hoặc như “một bản văn chỉ thuộc về quá khứ.” Trái lại, nhất là khi được công bố trong bối cảnh phụng vụ, Thánh kinh muốn nói với các tín hữu hôm nay, chạm đến đời sống hiện tại của họ với những vấn đề cụ thể, soi sáng những bước đi cần thực hiện và những quyết định phải đưa ra. Điều này chỉ có thể thực hiện được khi người tín hữu đọc và giải thích các bản văn thánh dưới sự hướng dẫn của chính Chúa Thánh Thần, Đấng đã linh hứng cho chúng (x. Dei Verbum, 12).

Theo nghĩa đó, Thánh kinh nuôi dưỡng đời sống và đức ái của các tín hữu, như thánh Augustinô đã nhắc nhở: “Bất cứ ai nghĩ rằng mình đã hiểu các Thánh kinh của Thiên Chúa [...], nhưng nếu nhờ sự hiểu biết ấy mà không xây dựng được tòa nhà của đức ái kép - yêu mến Thiên Chúa và yêu mến tha nhân - thì người ấy vẫn chưa hiểu Kinh thánh.” Nguồn gốc thần linh của Thánh kinh cũng nhắc nhớ rằng Tin mừng, được trao phó cho chứng tá của những người đã chịu phép Rửa, tuy bao trùm mọi chiều kích của đời sống và thực tại, nhưng vẫn vượt trên tất cả: Tin mừng không thể bị giản lược thành một sứ điệp thuần túy nhân đạo hay xã hội, nhưng là loan báo vui mừng về sự sống viên mãn và vĩnh cửu mà Thiên Chúa đã ban tặng cho chúng ta trong Đức Giêsu.

Và Đức Thánh cha kết luận: “Anh chị em thân mến, chúng ta hãy tạ ơn Chúa, vì trong lòng nhân hậu của Người. Người không ngừng ban cho đời sống chúng ta lương thực thiết yếu là Lời của Người; và chúng ta hãy cầu xin để những lời nói của chúng ta, và hơn nữa là chính đời sống của chúng ta, không che khuất tình yêu của Thiên Chúa được kể lại trong Lời ấy.

Chào thăm và nhắn nhủ

Bài giáo lý bằng tiếng Ý trên đây của Đức Thánh cha đã được các độc viên lần lượt tóm tắt bằng chín ngôn ngữ khác nhau, kèm theo những lời chào thăm và nhắn nhủ của ngài. Chẳng hạn, với các tín hữu nói tiếng Pháp, Đức Thánh cha nói:

“Tôi chào thăm các khách hành hương nói tiếng Pháp, đặc biệt là Ban Giáo dục Công giáo của Giáo phận Annecy, Trường Trung học Đức Bà La Galaure, các Trường San Francesco de Assisi, San Rocco và San Carlo. Chúng ta hãy siêng năng tiếp xúc với Thánh kinh, để Lời Chúa đào luyện tâm hồn chúng ta và soi dẫn các hành động của chúng ta. Nguyện xin Lời Thiên Chúa nhập thể trong chúng ta, để làm cho thế giới của chúng ta trở nên tốt đẹp hơn. Xin Chúa chúc lành cho anh chị em”.

Với các tín hữu nói tiếng Anh, Đức Thánh cha nói: “Tôi chào tất cả các khách hành hương và du khách nói tiếng Anh tham dự buổi tiếp kiến hôm nay, đặc biệt là các đoàn đến từ Ireland, Đan Mạch, Nhật Bản, Hàn Quốc và Hoa Kỳ. Tôi đặc biệt chào các học sinh Trường Trung học Junshin và các sinh viên cùng giảng viên của Đại học Phanxicô Steubenville. Trên tất cả anh chị em và gia đình anh chị em, tôi cầu xin niềm vui và bình an của Chúa chúng ta là Đức Giêsu Kitô. Xin Thiên Chúa chúc lành cho anh chị em!”

Với đông đảo các tin hữu Ba Lan, Đức Thánh cha nói rằng: “Tôi thân ái chào thăm các tín hữu người Ba Lan. Hiến chế Công đồng Dei Verbum khuyến khích việc đọc Thánh kinh thường xuyên và việc chia sẻ Tin mừng với con người thời đại chúng ta, đặc biệt là với giới trẻ. Ước gì các cộng đoàn và các nhóm Kinh thánh được cổ võ, nơi đó người ta có thể hiểu biết và suy niệm Lời Chúa sâu sắc hơn. Tôi ban phép lành cho tất cả anh chị em!”

Sau cùng, Đức Thánh cha nói: “Tôi gửi lời chào thân ái đến các khách hành hương nói tiếng Ý, đặc biệt là Hiệp hội Nhà báo Công giáo Ý, các em lãnh nhận Bí tích Thêm sức thuộc giáo xứ Đức Mẹ Lên Trời tại Đảo Capo Rizzuto, Ca đoàn “Cantate Domino” của Collazzone và các nghệ sĩ của đoàn xiếc “Roni Roller”.

Cuối cùng, tôi nghĩ đến các bạn trẻ, các bệnh nhân và các đôi tân hôn. Ngày mai, tức là ngày 05 tháng Hai, chúng ta sẽ mừng kính thánh nữ Agata, tử đạo tại Catania. Tên Agata có nghĩa là “tốt lành”. Nguồn mạch của mọi điều tốt lành chính là Thiên Chúa, thiện hảo tối cao của chúng ta. Tôi chúc mỗi người trong anh chị em trở nên “tốt lành”, nghĩa là trở thành những chứng nhân trung thành của tình yêu Chúa Cha trên trời, Đấng ban cho chúng ta muôn vàn ân huệ và mời gọi chúng ta tham dự vào chính niềm vui của Người.