Tiếp kiến chung của Đức Thánh cha: Cộng đồng chính trị và Giáo hội đều phục vụ ơn gọi cá nhân và xã hội của con người

Lúc 10 giờ sáng thứ Tư, ngày 04 tháng Mười Một năm 2026, Đức Thánh cha Lêô XIV đã tiếp kiến chung hơn 25.000 tín hữu hành hương tại Quảng trường thánh Phêrô.

G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA

Hiện diện trong dịp này, cũng có 20 giám mục các nước, đặc biệt có một số vị người Hungary về Roma viếng mộ hai thánh tông đồ và thăm Tòa Thánh, và hàng trăm đôi tân hôn, một đoàn hành hương khoảng 30 tín hữu Công giáo Việt Nam từ Mỹ.

Như thường lệ, trước khi bắt đầu buổi tiếp kiến, Đức Thánh cha đã tiến ra quảng trường, dọc theo các lối đi để chào thăm các tín hữu và chúc lành cho một số em bé được nhân viên an ninh bế lên trước ngài.

Tại lễ đài, Đức Thánh cha làm dấu thánh giá và chào phụng vụ mở đầu buổi tiếp kiến. Các độc viên lần lượt công bố bằng chín ngôn ngữ khác nhau một đoạn trích từ thư thứ I của thánh Phêrô tông đồ (1 Pr 2,12-13.17).

“Anh em thân mến, [...] Anh em hãy ăn ở ngay lành giữa dân ngoại, để ngay cả khi họ vu khống anh em là những kẻ gian ác, họ cũng sẽ thấy những việc lành anh em làm mà tôn vinh Thiên Chúa trong ngày Người đến viếng thăm. Vì lòng kính mến Chúa, anh em hãy phục tùng mọi thể chế do con người thiết lập. [...] Hãy tôn trọng mọi người, yêu thương anh em, kính sợ Thiên Chúa, tôn trọng nhà vua.”

Huấn giáo

Trong bài huấn giáo sau đó, Đức Thánh cha đã tiếp tục loạt bài về Hiến chế mục vụ Gaudium et Spes, Vui mừng và hy vọng, Giáo hội trong thế giới ngày nay. Bài lần này là bài thứ tám trong loạt bài này và có tựa đề là: “Đức tin và đời sống xã hội, chính trị và kinh tế” (GS, 63- 76).

Đức Thánh cha nói:

“Anh chị em thân mến, xin chào tất cả anh chị em!

Chiều kích xã hội là một phần không thể thiếu, không chỉ trong bản tính con người mà còn trong chính đức tin của chúng ta vào Đức Giêsu Kitô, như một gia sản quý báu mà chúng ta đón nhận từ mầu nhiệm Nhập Thể của Con Thiên Chúa. Hiến chế Gaudium et spes (GS) nhắc lại điều này trong các chương III và IV của phần thứ hai, dành để bàn về đời sống kinh tế - xã hội và đời sống của cộng đồng chính trị. Ngay cả trong những lĩnh vực này, đức tin Kitô giáo cũng đưa ra những tiêu chuẩn để phân định.

Trước hết, các Nghị phụ Công đồng nêu bật mối nguy hiểm đối với hòa bình thế giới phát sinh từ những mất cân đối gắn liền với một sự phát triển kinh tế thiếu công bằng và không tôn trọng công trình tạo dựng (x. GS, 63). Đây là một tầm nhìn xa rộng, mà đáng tiếc đã được thực tế chứng minh vào giai đoạn cuối thế kỷ trước, và ngày nay chúng ta còn nhận thấy rõ hơn nữa. Để điều chỉnh lại hướng đi “Văn kiện cảnh báo” thì sự phát triển kỹ thuật thôi chưa đủ; “cần phải có nhiều cải cách trong các cơ cấu của đời sống kinh tế - xã hội; đồng thời, mọi người cũng cần thay đổi não trạng và những thói quen trong lối sống” (nt.).

Vì thế, Gaudium et spes trình bày cách khái quát quan điểm Kitô giáo về sự phát triển kinh tế, theo đó sự phát triển này luôn phải phục vụ con người và nằm dưới sự kiểm soát của con người (x. GS, 64-65). Ngay tại đây, chúng ta đã thấy rõ khái niệm phát triển toàn diện, sau này sẽ được Thánh Phaolô VI đặt vào vị trí trung tâm trong Thông điệp Populorum progressio (Phát triển các dân tộc, 1967). Những lời kêu gọi dấn thân nhằm xóa bỏ các hình thức phân biệt đối xử gây thiệt hại cho những nhóm xã hội yếu thế nhất và những người di cư cũng mang tính thời sự hơn bao giờ hết (x. GS, 66).

Trọng tâm của nền kinh tế chính là lao động. Thông qua lao động, con người phát triển bản thân với tư cách một nhân vị, chu cấp những nhu cầu của gia đình, thể hiện tài năng của mình, tham gia vào đời sống xã hội và xây dựng một thế giới tốt đẹp hơn bằng cách cộng tác vào công trình sáng tạo của Thiên Chúa. Lao động không bao giờ được phép bị biến dạng theo cách gây tổn hại cho con người, cho công ích hoặc cho công trình tạo dựng. Thách đố đích thực là tạo cơ hội cho mọi người phát huy những khả năng của mình: không thể chấp nhận tình trạng thất nghiệp, bóc lột và những điều kiện lao động gây nguy hiểm cho sức khỏe, thậm chí cho chính mạng sống con người (x. GS, 67). Người lao động có quyền và có bổn phận tham gia vào những quyết định liên quan đến hoạt động của mình, kể cả thông qua các hình thức liên kết, đồng thời giải quyết những xung đột bằng đối thoại và các hành động bất bạo động (x. GS, 68).

Trong bối cảnh này, Công đồng nhắc lại một trong những nguyên tắc nền tảng của giáo huấn xã hội của Giáo hội, đó là nguyên tắc mục đích phổ quát của các tài sản trần thế (x. GS, 69), và triển khai nguyên tắc ấy trong lĩnh vực tài chính khi khẳng định rằng: “Tất cả những người chịu trách nhiệm về các khoản đầu tư này cũng như về việc tổ chức đời sống kinh tế toàn cầu “dù là cá nhân, các nhóm hay những nhà chức trách công quyền” đều phải […] một mặt, bảo đảm cung cấp những của cải cần thiết để đáp ứng các nhu cầu của một đời sống xứng đáng, cho cả từng cá nhân lẫn toàn thể cộng đồng; mặt khác, phải dự liệu những hoàn cảnh trong tương lai và bảo đảm sự cân bằng thích đáng giữa các nhu cầu tiêu dùng hiện tại, cả ở cấp độ cá nhân lẫn tập thể, với những đòi hỏi đầu tư dành cho thế hệ kế tiếp” (GS, 70). Tiếp đó, Gaudium et spes chuyển sang bàn về cộng đồng chính trị, đồng thời ghi nhận nhiều dấu hiệu tích cực trong thời đại đương đại, đặc biệt là sự kiện: “Từ ý thức ngày càng sâu sắc hơn về phẩm giá con người, tại nhiều khu vực trên thế giới đã xuất hiện nỗ lực thiết lập một trật tự chính trị - pháp lý, trong đó các quyền của con người được bảo vệ tốt hơn trong đời sống công cộng” (GS, 73).

Cộng đồng chính trị hiện hữu nhằm phục vụ công ích. Công ích là “toàn thể những điều kiện của đời sống xã hội, giúp cho con người, các gia đình và các tổ chức có thể đạt tới sự hoàn thiện của mình cách đầy đủ hơn và dễ dàng hơn” (GS, 74). Và việc thực thi quyền bính chính trị cũng phải luôn hướng đến công ích. Quyền bính này được tổ chức và hoạt động tùy theo những hoàn cảnh địa phương và lịch sử, nhưng lúc nào cũng phải quan tâm đến thiện ích của toàn thể gia đình nhân loại (x. nt.). Gaudium et spes tái khẳng định rằng: “Cộng đồng chính trị và Giáo hội độc lập và tự chủ với nhau trong lãnh vực riêng của mình. Tuy nhiên, cả hai, dù theo những danh nghĩa khác nhau, đều phục vụ ơn gọi cá nhân và xã hội của chính những con người ấy. Hai bên sẽ thực hiện việc phục vụ này vì lợi ích của mọi người cách hữu hiệu hơn, nếu càng vun đắp được sự cộng tác lành mạnh với nhau” (GS, 76).

Anh chị em thân mến, dấn thân trong lĩnh vực kinh tế và chính trị theo những tiêu chuẩn này chính là một cách xây dựng hòa bình. Như Đức Giáo hoàng Phanxicô đã nhắc nhở: “Chiến tranh là sự thất bại của chính trị và của nhân loại, là một sự đầu hàng đáng hổ thẹn, là thất bại trước các thế lực sự dữ” (Thông điệp Fratelli tutti, 261). Ngược lại, một nền chính trị biết quan tâm đến những vết thương của các dân tộc và của những người phải chịu bất công sẽ đem lại những lý do để hy vọng vào tương lai của nhân loại. Vì thế, tôi khuyến khích những người trẻ noi theo gương của những người nam và người nữ đã đưa ra chứng tá tốt đẹp trong các lĩnh vực này. Đồng thời, tôi xin nhắc lại lời kêu gọi của mình đối với các cộng đoàn Kitô hữu: hãy đẩy mạnh việc đào tạo về học thuyết xã hội của Giáo hội.

Chào thăm và nhắn nhủ

Sau bài huấn giáo bằng tiếng Ý trên đây của Đức Thánh cha, các độc viên lần lượt tóm tắt bằng chín thứ tiếng khác nhau kèm theo những lời chào thăm và nhắn nhủ của ngài.

Khi chào bằng tiếng Pháp, Đức Thánh cha nói:

“Tôi thân ái gửi lời chào đến tất cả những người nói tiếng Pháp, cách riêng là các khách hành hương đến từ Guinea Conakry, Bỉ, Pháp và Cameroon. Anh chị em thân mến, ước gì các cộng đoàn Kitô hữu của chúng ta trở thành những nơi nương náu của hòa bình và công lý, để góp phần nâng đỡ sự phát triển toàn diện của xã hội chúng ta. Xin Thiên Chúa chúc lành cho anh chị em!”

Với các tín hữu nói tiếng Anh, ngài nói: “Tôi xin gửi lời chào đến tất cả các khách hành hương và những người hiện diện nói tiếng Anh đang tham dự buổi Tiếp kiến hôm nay, đặc biệt là những người đến từ Anh, Ireland, Đan Mạch, Malta, Hà Lan, Na Uy, Nigeria, Úc, Indonesia, Nhật Bản, Philippines, Thái Lan, Việt Nam và Hoa Kỳ. Cách đặc biệt, tôi chào mừng các thành viên của Hội nghị Toàn quốc các Giám đốc Đặc trách Ơn gọi của Anh và xứ Wales.

Tôi khẩn cầu niềm vui và bình an của Chúa Giêsu Kitô, Chúa chúng ta, xuống trên tất cả anh chị em và gia đình anh chị em. Xin Thiên Chúa chúc lành cho anh chị em!”

Sau khi chào thăm các tín hữu nói tiếng Đức, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Đức Thánh cha nói với các tín hữu Ba Lan:

“Tôi thân ái chào thăm các tín hữu Ba Lan!

Cách đây 70 năm, hai vị Giáo chủ anh hùng của Ba Lan và Hungary, các Đức Hồng y Stefan Wyszynski và József Mindszenty, đã được trả tự do sau thời gian bị giam cầm. Nhớ lại những lời Đức Giáo hoàng Piô XII đã viết nhân dịp ấy trong Thông điệp Laetamur admodum, tôi khuyến khích anh chị em hãy ý thức rằng hòa bình được xây dựng trên nền tảng công lý, sự tôn trọng luật pháp và đối thoại, chứ không phải trên bạo lực. Tôi ban phép lành cho tất cả anh chị em!”

Sau cùng bằng tiếng Ý, Đức Thánh cha nói:

“Thứ Bảy tới đây, ngày 07 tháng Mười Một, sẽ diễn ra hai lễ tuyên phong chân phước. Tại Antigua Guatemala, linh mục Augusto Rafael Ramirez Monasterio, thuộc Dòng Anh Em Hèn Mọn, người đã bị sát hại vì lòng thù ghét đức tin vào năm 1983, sẽ được tuyên phong chân phước.

Trong khi đó, tại Santander, Tây Ban Nha, linh mục giáo phận Francesco González de Córdova cùng với 79 vị đồng bạn, gồm các linh mục, chủng sinh và giáo dân, sẽ được tuyên phong chân phước. Trong cuộc bách hại tại Tây Ban Nha vào thế kỷ trước, các ngài đã không sợ đổ máu mình vì lòng yêu mến Đức Kitô. Các vị Chân phước mới này làm cho chúng ta nhìn thấy thêm một phần trong “đoàn người đông đảo không sao đếm nổi” những người bạn hữu của Chúa.

Ngày kia, tôi sẽ bắt đầu chuyến tông du đến Uruguay, Argentina và Peru. Tôi xin anh chị em đồng hành với tôi bằng lời cầu nguyện, để Chúa chúc lành cho sứ vụ này tại những quốc gia rất thân thương đối với tôi.

Tôi xin gửi lời chào đến các khách hành hương nói tiếng Ý, cách riêng tôi chào Liên đoàn Ý Lãnh vực thứ ba, những người phụ trách Diễn đàn Hành động Laudato Sì; các giáo xứ Thánh Gioan Tẩy Giả tại Canosa di Puglia và Thánh Laurensô tại Salerno; trung tâm xã hội tại Tolve và ban nhạc của Fondo.

Sau cùng, tôi hướng tâm tình đến các bạn trẻ, những người đau yếu và các đôi tân hôn. Hôm nay, Giáo hội cử hành lễ nhớ phụng vụ Thánh Carôlô Borromeo, vị giám mục lỗi lạc của Giáo phận Milano. Được thúc đẩy bởi tình yêu nồng cháy dành cho Chúa, ngài đã trở thành thầy dạy và người hướng dẫn cho anh chị em mình. Noi gương ngài, anh chị em hãy để cho mình được Chúa Kitô hướng dẫn mỗi ngày trong cuộc sống. Tôi ban phép lành cho tất cả anh chị em.