Hôm 12 tháng Mười vừa qua, Đức Thánh cha Lêô XIV đã tiếp Đức cha Carlos Enrique Herrera Gutiérrez, Giám mục Giáo phận Jinotega, Chủ tịch Hội đồng Giám mục Nicaragua, người đã bị trục xuất khỏi quê hương vào tháng Mười Một năm 2024.
Phúc Nhạc | RVA
Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh chế độ của Daniel Ortega và vợ là bà Rosario Murillo tiếp tục đàn áp Giáo hội Công giáo tại Nicaragua.
Phòng Báo chí Tòa Thánh thông báo buổi tiếp kiến trên đây. Đằng sau thông báo này là một trong những tình hình đáng quan ngại nhất đối với tự do tôn giáo tại Mỹ Latinh. Đức cha Herrera thuộc Dòng Phanxicô hiện không thể thi hành sứ vụ tại quê hương kể từ khi bị chính quyền Nicaragua trục xuất vào tháng Mười Một năm 2024.
Tòa Thánh không nêu rõ nội dung cuộc gặp. Tuy nhiên, buổi tiếp kiến diễn ra trong bối cảnh Giáo hội Công giáo Nicaragua đã phải chịu sự đàn áp suốt nhiều năm qua, dẫn đến việc các giám mục bị bỏ tù, các linh mục và tu sĩ bị trục xuất, các cơ sở Công giáo bị đóng cửa và những hoạt động biểu lộ đức tin công khai bị cấm đoán.
Ngày 10 tháng Mười Một năm 2024, khi đang cử hành thánh lễ tại Nhà thờ Chính tòa Thánh Gioan Tẩy Giả ở Jinotega, Đức cha Herrera đã lên án những sách nhiễu do một cuộc biểu tình được chính quyền thành phố tổ chức gây ra. Hệ thống loa phát nhạc với âm lượng lớn đã làm gián đoạn việc cử hành Thánh Thể. Đức giám mục đã công khai gọi thái độ này là phạm thánh.
Ba ngày sau đó, ngày 13 tháng Mười Một, Đức cha bị trục xuất sang Guatemala, nơi ngài được cộng đoàn Dòng Phanxicô đón tiếp. Như vậy, vị Chủ tịch Hội đồng Giám mục đã gia nhập hàng ngũ nhiều vị giám mục khác buộc phải rời khỏi Nicaragua.
Để hiểu rõ cuộc bách hại này, cần trở lại tháng Tư năm 2018. Khi ấy, một làn sóng biểu tình phản đối chính phủ đã gây ra cuộc khủng hoảng chính trị nghiêm trọng. Các giáo xứ mở cửa đón tiếp những người biểu tình bị thương, trong khi một số giám mục lên án những hành vi bạo lực do lực lượng an ninh gây ra.
Ông Daniel Ortega, cựu lãnh đạo cuộc cách mạng Sandino và trở lại nắm quyền vào năm 2007, dần dần cáo buộc Giáo hội ủng hộ các đối thủ chính trị của mình.
Tháng Ba năm 2022, Đức Tổng giám mục Waldemar Sommertag, Sứ thần Tòa Thánh tại Nicaragua, bị trục xuất. Tháng Hai năm 2023, Đức cha Rolando José Álvarez, Giám mục Giáo phận Matagalpa, bị kết án 26 năm bốn tháng tù, sau khi từ chối rời khỏi đất nước. Sau cùng, vào tháng Giêng năm 2024, ngài bị trục xuất sang Roma cùng với một số giáo sĩ khác đang bị giam giữ. Đức cha Isidoro Mora, Giám mục Giáo phận Siuna, cũng bị bắt giữ rồi phải sống lưu vong. Trong khi đó, Đức cha Silvio Báez, Giám mục phụ tá Tổng giáo phận Managua, đã rời Nicaragua từ năm 2019 sau khi nhận được những lời đe dọa sát hại.
Cuộc bách hại không chỉ nhắm vào các giám mục. Giờ đây, nó còn tác động đến chính cơ cấu tổ chức đời sống Công giáo. Theo Ủy ban Hoa Kỳ về Tự do Tôn giáo Quốc tế (USCIRF), kể từ năm 2019, hàng nghìn cuộc rước kiệu và hoạt động đạo đức bình dân đã bị cấm. Trong Mùa Chay năm 2026, hơn 400 cuộc đi Đàng Thánh Giá công khai được cho là đã bị ngăn cản.
Tháng Ba năm 2026, chính quyền cũng đã cấm việc truyền chức linh mục và phó tế tại bốn giáo phận, trong đó có các giáo phận Jinotega, Siuna, Matagalpa và Estelí. Những hạn chế này trực tiếp đe dọa việc đào tạo và bổ sung hàng ngũ giáo sĩ, đồng thời ảnh hưởng đến tính liên tục của đời sống bí tích.
Chính quyền cũng đã tiến hành đóng cửa các tổ chức tôn giáo, tịch thu tài sản và trục xuất các thành viên của những dòng tu. Các cộng đoàn Tin Lành cũng chịu ảnh hưởng của tình trạng này.
Kể từ cuộc cải tổ Hiến pháp năm 2025, ông Daniel Ortega chính thức chia sẻ quyền tổng thống với vợ là Rosario Murillo. Hai người điều hành một hệ thống chính trị, trong đó các cơ chế kiểm soát và đối trọng quyền lực đã dần bị vô hiệu hóa. Các tổ chức tôn giáo độc lập, đặc biệt là những tổ chức lên tiếng tố cáo các hành vi vi phạm những quyền cơ bản của con người, bị xem là những trung tâm tiềm tàng của sự phản kháng.
Chế độ này không còn chỉ dừng lại ở việc trừng phạt những vị lãnh đạo Giáo hội chỉ trích mình. Chính quyền còn tìm cách kiểm soát việc biểu lộ tôn giáo nơi công cộng, đến mức hạn chế cả những cuộc rước kiệu truyền thống và các hoạt động mục vụ.
Khi tiếp Đức cha Herrera, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã đón tiếp một vị giám mục vẫn chính thức là chủ chăn của giáo phận mình, nhưng bị chính quyền dân sự ngăn cản không cho tự do thi hành sứ vụ tại đó.
Không có tuyên bố chính thức nào được công bố về nội dung cuộc trao đổi giữa hai vị. Tuy nhiên, buổi tiếp kiến này cho thấy Tòa Thánh quan tâm sâu sắc đến một Giáo hội đang phải trải qua nhiều thử thách, nơi các tín hữu vẫn tiếp tục sống đức tin trong bầu khí bị giám sát và đe dọa.
(Tribune chrétienne 12-10-2026)
Trực tiếp
