Đức Thánh cha Lêô XIV và vấn đề bổ nhiệm các Hồng y mới
Trong cuộc họp báo trên chuyến bay từ Peru về Roma, hôm 17 tháng Mười Một vừa qua, khi được hỏi về việc bổ nhiệm các Hồng y mới trong tương lai, Đức Thánh cha Lêô XIV đã trả lời thận trọng. Tuy nhiên, tình trạng ngày càng cao tuổi của Hồng y đoàn có thể sớm thúc đẩy Đức Giáo hoàng triệu tập Công nghị Hồng y đầu tiên của triều đại ngài.
G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA
Ký giả Jean-Marie Guénois của nhật báo Le Figaro ở Pháp hỏi về ý định của Đức Thánh cha về việc đổi mới Hồng y đoàn. Câu trả lời ngắn gọn có chủ ý của Đức Thánh cha không đưa ra bất kỳ thông báo nào, nhưng xác nhận rằng đây là một trong những vấn đề ngài sẽ phải xem xét. Ngài nói: “Tôi không bình luận về các Hồng y tương lai! Hiện vẫn còn đủ số lượng. Tôi nghĩ số lượng hiện nay vào khoảng 116 vị. Sớm hay muộn, tôi cũng sẽ đề cập đến vấn đề này”.
Vài lời ngắn ngủi ấy cho thấy cần phân biệt hai thực tế: chưa có quyết định nào được công bố chính thức và, về lâu dài, việc đổi mới Hồng y đoàn - tập thể các vị Hồng y được kêu gọi bầu chọn Đấng kế vị Thánh Phêrô - là điều cần thiết.
Thật vậy, chỉ những Hồng y dưới 80 tuổi vào thời điểm Tòa Thánh khuyết vị mới được tham gia mật nghị bầu Giáo hoàng. Giới hạn tuổi này được Đức Giáo hoàng Phaolô VI thiết lập, khiến số lượng các Hồng y có quyền bầu cử giảm dần theo thời gian. Vì thế, mỗi dịp sinh nhật của các Hồng y đều có thể làm thay đổi tương quan trong Hồng y đoàn, bất kể Đức Giáo hoàng có đưa ra quyết định nào hay không.
Theo những dự báo được đưa ra, trong năm 2027 sẽ có 12 Hồng y cử tri bước sang tuổi 80. Nếu những con số này được xác nhận và không có thêm Hồng y mới được bổ nhiệm, số lượng các Hồng y cử tri có thể giảm xuống còn khoảng 104 vị vào cuối năm tới.
Vấn đề này càng quan trọng hơn vì luật pháp của Giáo hội thường quy định số lượng tối đa là 120 Hồng y cử tri. Giới hạn này do Đức Giáo hoàng Phaolô VI thiết lập và sau đó được Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II tái khẳng định trong Tông hiến Universi Dominici Gregis, được ban hành năm 1996.
Tuy nhiên, giới hạn này đã nhiều lần bị vượt qua trong các Công nghị Hồng y, đặc biệt dưới triều đại Đức Giáo hoàng Phanxicô. Chẳng hạn, mật nghị tháng Năm năm 2025, đã bầu Đức Lêô XIV lên ngôi Giáo hoàng, quy tụ 133 Hồng y cử tri. Cuộc họp có số lượng tham dự đặc biệt đông đảo này cũng gây ra những khó khăn về cơ sở lưu trú và công tác tổ chức. Kinh nghiệm đó có thể ảnh hưởng đến cách thức vị Giáo hoàng mới quyết định tiến hành các đợt bổ nhiệm Hồng y trong thời gian tới.
Lịch sử gần đây cho thấy các vị Giáo hoàng đã áp dụng những cách thức khác nhau. Đức Bênêđictô XVI nhìn chung ưu tiên việc quản lý số lượng Hồng y tương đối thận trọng, trong khi Đức Gioan Phaolô II đôi khi để số Hồng y cử tri giảm xuống đáng kể trước khi bổ nhiệm thêm các Hồng y mới, dù điều đó có thể khiến số lượng tạm thời vượt quá giới hạn thông thường.
Do đó, Đức Lêô XIV có thể lựa chọn để Hồng y đoàn giảm số lượng trước khi triệu tập một Công nghị Hồng y. Quyết định như vậy không phải là sự đoạn tuyệt với các vị tiền nhiệm, nhưng có thể phản ánh mong muốn đưa hoạt động của Hồng y đoàn trở lại gần hơn với khuôn khổ số lượng thông thường được quy định trong luật pháp của Giáo hội.
Hiện đã xuất hiện giả thuyết về khả năng Công nghị Hồng y sẽ diễn ra vào tháng Hai năm 2027, nhân dịp lễ kính Tông tòa Thánh Phêrô. Đây là thời điểm mang ý nghĩa biểu tượng rõ rệt đối với một Công nghị Hồng y, bởi ngày lễ nhắc nhớ sứ mạng được trao cho Tông đồ Phêrô và sự tiếp nối thừa tác vụ của ngài trong Giáo hội Rôma. Tuy nhiên, cho đến thời điểm hiện nay, chưa có thông báo chính thức nào từ Tòa Thánh xác nhận lịch trình này.
Ngoài vấn đề thời điểm, Công nghị Hồng y đầu tiên dưới triều đại Đức Lêô XIV chắc chắn sẽ thu hút sự quan tâm đặc biệt. Việc bổ nhiệm các Hồng y là một trong những quyền hạn quan trọng của Đức Giáo hoàng. Qua đó, ngài có thể đổi mới Hồng y đoàn đồng thời định hướng sự đại diện của Giáo hội hoàn vũ trong những cơ quan cấp cao nhất của Giáo hội. Vì thế, những lựa chọn về địa lý, đặc điểm mục vụ và trách nhiệm được trao cho các Hồng y tương lai sẽ giúp hiểu rõ hơn cách Đức Lêô XIV nhìn nhận việc thực thi quyền lãnh đạo của Giáo hoàng.
Sau nhiều đợt bổ nhiệm Hồng y do Đức Phanxicô thực hiện, Công nghị Hồng y đầu tiên của Đức Lêô XIV sẽ cung cấp những dấu hiệu quan trọng về sự tiếp nối cũng như những thay đổi có thể có trong triều đại Giáo hoàng mới này. Hiện tại, dường như Đức Thánh cha không hề vội vàng tiết lộ những dự định của mình. Tuy nhiên, thời gian vẫn tiếp tục trôi qua cùng với những dịp sinh nhật của các vị Hồng y, và cùng với đó, ngày càng đến gần thời điểm Đức Lêô XIV phải đưa ra một quyết định mà sớm hay muộn ngài cũng sẽ phải thực hiện.
(Tribune Chrétienne 18-11-2026)
