Chiều ngày 21 tháng Tư vừa qua, Đức Thánh cha Lêô XIV đã từ Tòa Sứ thần Tòa Thánh ở thành phố Malabo đi đến Đại học Quốc gia Guinea Xích Đạo, cách đó gần hai cây số để gặp gỡ giới văn hóa tại nước này.
Phúc Nhạc | RVA
Đến nơi, Đức Thánh cha được giáo sư Viện trưởng, cùng với Đức Tổng giám mục Giáo phận Malabo sở tại Juan Nsue Edjian Mayé, đón tiếp và hướng dẫn đến pho tượng bán thân của ngài mới được thực hiện để ngài vén màn khánh thành. Hiện diện tại đây cũng có bộ trưởng giáo dục.
Giáo sư Viện trưởng, rồi các đại diện giáo sư, sinh viên sau cùng là Chủ tịch hội đồng nghiên cứu khoa học và kỹ thuật lần lượt lên tiếng chào mừng Đức Thánh cha và trình bày một số vấn đề cũng như cám ơn ngài đã đến viếng thăm cũng như khánh thành khuôn viên mới của Đại học quốc gia này.
Diễn từ của Đức Thánh cha
Về phần Đức Thánh cha Lêô, lên tiếng trong dịp này, ngài đặc biệt nói đến ý nghĩa sâu xa của giáo dục đại học và vai trò của tri thức trong việc phục vụ con người và xã hội.
Mở đầu, Đức Thánh cha bày tỏ lòng biết ơn trước lời mời tham dự sự kiện và vinh dự khi khuôn viên được đặt theo tên mình. Tuy nhiên, Đức Thánh cha nhấn mạnh rằng vinh dự này không hướng đến cá nhân, mà phản ánh những giá trị chung mà mọi người cùng hướng tới, đặc biệt là việc đào tạo thế hệ trẻ và tìm kiếm chân lý.
Việc khánh thành một cơ sở Đại học không chỉ là mở rộng cơ sở vật chất hay hoạt động hành chính, nhưng còn là một hành động thể hiện niềm tin vào con người. Đó là sự khẳng định rằng việc giáo dục, đào tạo và theo đuổi chân lý vẫn luôn có giá trị, đồng thời tri thức phải được đặt phục vụ lợi ích chung. Vì vậy, sự kiện này mang ý nghĩa vượt lên trên không gian vật chất, trở thành biểu tượng của hy vọng, gặp gỡ và tiến bộ.
Đức Thánh cha dùng hình ảnh cây ceiba - cây quốc gia của Guinea Xích Đạo - như một ẩn dụ cho sứ mạng của đại học. Một cái cây cần có rễ sâu, thân vững và cành rộng, tượng trưng cho việc học thuật phải được xây dựng trên nền tảng vững chắc của nghiên cứu nghiêm túc, ký ức văn hóa và việc tìm kiếm chân lý. Chỉ khi đó, đại học mới có thể phát triển bền vững, gắn bó với thực tế lịch sử và cung cấp cho sinh viên không chỉ kỹ năng nghề nghiệp mà còn định hướng sống, khả năng phân định và tinh thần phục vụ.
Trong diễn từ, Đức Thánh cha cũng đề cập đến biểu tượng các “cây” trong Kinh thánh để nói về tri thức. Trong sách Sáng Thế, bên cạnh cây sự sống là cây biết điều thiện và điều ác. Điều này không có nghĩa là phủ nhận tri thức, vì con người được ban khả năng hiểu biết và khám phá thế giới. Vấn đề nằm ở chỗ tri thức có thể bị lệch hướng khi con người sử dụng nó để áp đặt ý chí cá nhân lên thực tại, thay vì tìm kiếm chân lý. Khi đó, tri thức trở thành công cụ của sự kiêu ngạo và tự mãn, dẫn đến những hậu quả phi nhân.
Tuy nhiên, truyền thống Kitô giáo giới thiệu một hình ảnh khác: cây Thánh giá. Đây không phải là sự phủ nhận trí tuệ, mà là sự cứu chuộc và định hướng lại tri thức. Trên Thánh giá, chân lý được bày tỏ qua tình yêu tự hiến, không áp đặt mà nâng cao phẩm giá con người. Điều này cho thấy chân lý không phải là thứ con người tạo ra hay chiếm hữu, mà là điều cần được đón nhận, tìm kiếm với khiêm tốn và phục vụ một cách có trách nhiệm.
Từ đó, Đức Thánh cha nhấn mạnh sự hài hòa giữa đức tin và lý trí. Đức tin không thay thế hay phủ nhận lý trí, nhưng giúp thanh luyện nó khỏi sự tự mãn và mở ra những chiều kích sâu xa hơn. Việc tìm kiếm chân lý vì thế trở thành hành trình nhân bản, khiêm tốn và luôn hướng đến điều vượt trên con người.
Một điểm quan trọng khác là giá trị của “hoa trái” giáo dục. Không phải số lượng sinh viên tốt nghiệp hay quy mô cơ sở vật chất quyết định giá trị của một đại học, nhưng chính là chất lượng con người mà trường đào tạo ra. Giáo dục cần hướng đến việc hình thành con người toàn diện, vượt lên trên thành công bề ngoài.
Sau cùng, Đức Thánh cha bày tỏ hy vọng rằng “cây ceiba” của đại học này sẽ sinh hoa trái tốt đẹp: tri thức đi đôi với đạo đức, năng lực gắn với khôn ngoan, và thành công đi kèm tinh thần phục vụ. Nếu đào tạo được những con người sống theo chân lý và biết hiến mình cho người khác, thì đại học sẽ góp phần làm phong phú đất nước và toàn thể nhân loại.
Cuộc gặp gỡ kết thúc với phép lành của Đức Thánh cha và ngài đã vén màn, chính thức khánh thành Đại học xá mới tại đây.
Rời khu Đại học Quốc gia của Guinea Xích Đạo, Đức Thánh cha còn một hoạt động cuối cùng trong ngày đầu tiên tại nước này, đó là viếng thăm các nhân viên và bệnh nhân nhà thương tâm trí Jean-Pierrea Olie cách đại học gần tám cây số rưỡi. Bệnh viện này gồm sáu khu, được kiến thiết với mục đích săn sóc các bệnh nhân tâm trí, những người mà trước đó, thường bị xã hội đẩy vào quên lãng và coi như những tai ương của xã hội. Bệnh viện này bắt đầu hoạt động từ 12 năm nay (2014) và hồi năm ngoái được đổi tên là bệnh viện Jean-Pierre Olié, một bác sĩ phân tâm nổi tiếng người Pháp, người đã đóng góp rất nhiều cho việc thành lập bệnh viện tâm trí này.
Diễn từ của Đức Thánh cha tại bệnh viện tâm thần
Trong cuộc viếng thăm, sau khi nghe diễn văn chào mừng của vị Giám đốc bệnh viện, chứng từ của một bệnh nhân, bài ca với vũ điệu, Đức Thánh cha đã ngỏ lời với mọi người.
Đức Thánh cha bày tỏ lòng biết ơn trước sự đón tiếp nồng hậu, đặc biệt là những lời ca tiếng hát và điệu múa. Khi đến thăm bệnh viện, Đức Thánh cha cho biết ngài luôn có hai cảm xúc: một là nỗi đau trước sự đau khổ của bệnh nhân và gia đình họ; hai là sự cảm phục đối với những người ngày đêm phục vụ sự sống con người. Tuy nhiên, trong dịp này, niềm vui được gặp gỡ và hiệp thông trong tình yêu thương lại chiếm ưu thế.
Đức Thánh cha nhấn mạnh một ý tưởng quan trọng: một xã hội thực sự lớn mạnh không phải là xã hội che giấu những yếu đuối của mình, mà là xã hội biết bao bọc chúng bằng tình yêu. Đây là một nguyên tắc mang nền tảng Kitô giáo, vì chính Đức Kitô đã phục hồi phẩm giá cho những người bị coi là yếu kém hay bị loại trừ. Tuy nhiên, con người cũng được mời gọi cộng tác bằng cách yêu thương nhau không chỉ bằng lời nói mà bằng hành động cụ thể. Một cơ sở chăm sóc như bệnh viện có thể trở thành dấu chỉ của “nền văn minh tình thương”.
Đức Thánh cha cũng nhấn mạnh rằng Thiên Chúa yêu con người như họ là, nhưng không muốn họ mãi ở trong tình trạng bệnh tật. Tình yêu của Thiên Chúa luôn hướng đến chữa lành và nâng con người lên. Vì thế, bệnh viện không chỉ là nơi tiếp nhận người bệnh, mà còn là nơi giúp họ hồi phục toàn diện, trong đó yếu tố tinh thần đóng vai trò thiết yếu.
Sau cùng, Đức Thánh cha ví những hành động chăm sóc nhỏ bé hằng ngày trong bệnh viện như những “bài thơ thầm lặng” của tình người, chỉ Thiên Chúa mới hiểu hết. Ngài gửi lời thăm hỏi đến tất cả bệnh nhân, đặc biệt những người bệnh nặng và cô đơn, và ban phép lành cho mọi người, phó thác họ cho Đức Maria, Đấng chữa lành bệnh nhân.
Sau diễn từ, Đức Thánh cha ban phép lành cho mọi người và viếng thăm cuộc triển lãm các tác phẩm do các bệnh nhân thực hiện.
Trực tiếp
