Giã từ Nhà thờ Chính tòa Napoli, Đức Thánh cha Lêô XIV đã đến Quảng trường Plebiscito để gặp gỡ 30.000 người dân thành Napoli tụ tập tại đây.
G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA
Lời chào của Thị trưởng Napoli
Mở đầu buổi gặp gỡ lúc quá 16 giờ 30, Thị trưởng thành Napoli, ông Gaetano Manfredi đã đại diện cho 900.000 người dân thành này, chào mừng Đức Thánh cha.
Ông bày tỏ lòng biết ơn và hy vọng của người dân Napoli trong bối cảnh thế giới đầy bất ổn. Ông cũng nhấn mạnh chuyến thăm của Đức Giáo hoàng, đúng dịp kỷ niệm một năm triều đại Giáo hoàng của ngài, mang ý nghĩa tinh thần và biểu tượng sâu sắc đối với thành phố.
Ông cũng tri ân Đức Hồng y Tổng giám mục Mimmo Battaglia, người đã giới thiệu với Đức Giáo hoàng hình ảnh chân thực của Napoli: một thành phố vừa có nhiều vết thương xã hội, vừa có sức sống và khả năng tái sinh mãnh liệt. Trong bối cảnh thế giới đầy chiến tranh, căng thẳng và bất an, ông cho rằng các thành phố như Napoli có thể trở thành nơi khởi nguồn của hy vọng và hòa bình.
Ông thị trưởng cho biết Napoli từ lâu là vùng đất của đối thoại, giao thoa văn hóa và lòng hiếu khách. Dù phải đối mặt với đau khổ, nghèo đói và bất bình đẳng, thành phố chưa bao giờ đánh mất bản sắc hay tinh thần đón nhận người khác. Ông nhấn mạnh rằng hòa bình không phải khái niệm trừu tượng mà được xây dựng từ sự chung sống, tôn trọng lẫn nhau, giảm bất bình đẳng và chăm lo cho những người yếu thế.
Ông Thị trưởng cũng đề cập trách nhiệm của chính trị và các thể chế trong việc cải thiện đời sống người dân, đặc biệt tại các khu vực nghèo, nơi tồn tại thất nghiệp, nghèo giáo dục và khó khăn của giới trẻ. Ông khẳng định một thành phố công bằng là thành phố không bỏ rơi ai phía sau.
Sự hiện diện của Đức Giáo hoàng được xem như lời nhắc nhở mạnh mẽ về các giá trị hòa bình, tình huynh đệ, chia sẻ và tôn trọng con người. Napoli được mô tả như “ngọn hải đăng của Địa Trung Hải”, một nơi có thể trở thành mô hình về hòa bình, công bằng và đoàn kết giữa các dân tộc. Kết thúc bài phát biểu, Thị trưởng khẳng định Napoli không chỉ là một thành phố mà còn là biểu tượng của nhân tính và hy vọng cho thế giới.
Chứng từ của một nạn nhân bạo lực
Tiếp lời ông Thị trưởng, anh Fabio Varrella kể lại hành trình vượt qua bạo lực, đau thương và tìm lại ý nghĩa cuộc sống nhờ tình yêu, đức tin và sự tha thứ. Fabio, một kỹ sư đến từ Napoli, nhớ lại biến cố xảy ra ngày 29 tháng Ba năm 2023, khi anh vừa mất cha được vài ngày. Trong lúc đang ở trạm xăng và chìm trong đau buồn, anh bị hai thanh niên dùng súng uy hiếp để cướp xe máy. Dù cố giữ bình tĩnh và không chống cự, anh vẫn bị bắn hai phát đạn.
Khoảnh khắc đó, anh Fabio cảm thấy thời gian như ngừng lại. Anh cho rằng mình còn sống không chỉ nhờ những người cứu giúp và đội ngũ bác sĩ, mà còn nhờ một sức mạnh thiêng liêng đã nâng đỡ anh trong giây phút cận kề cái chết. Những ngày sau vụ việc đầy sợ hãi, đau đớn và hoang mang, nhưng cũng là khoảng thời gian anh cảm nhận được tình yêu thương sâu sắc từ những người luôn ở bên cạnh mình.
Anh Fabio đặc biệt nhắc đến người vợ Emilia như nguồn sức mạnh lớn nhất. Chính sự hiện diện và tình yêu của cô đã giúp anh tiếp tục chiến đấu và sống tiếp. Trong hành trình hồi phục, anh còn gặp được Đức Hồng y Domenico Battaglia, quen gọi là Don Mimmo, người giúp anh hiểu rằng ngay cả từ vết thương đau đớn cũng có thể nảy sinh điều tốt đẹp. Việc vị hồng y cử hành hôn lễ cho hai người mang ý nghĩa biến trải nghiệm của cái chết thành lời hứa về sự sống.
Dù những kẻ bắn anh đã bị bắt, anh Fabio khẳng định trong lòng mình không có hận thù. Anh tin rằng không ai sinh ra để làm điều ác, mà hoàn cảnh sống và môi trường đã ảnh hưởng đến họ. Từ đó, anh chọn biến đau khổ thành trách nhiệm xã hội bằng cách tham gia hoạt động thiện nguyện với tổ chức Lions để hỗ trợ giới trẻ, giáo dục chống bạo lực và tạo cơ hội phát triển cho thanh thiếu niên.
Anh Fabio cho rằng thay đổi luôn có thể xảy ra nếu người trẻ được lắng nghe và hướng dẫn đúng đắn. Anh cùng cộng đồng tổ chức các chương trình giáo dục và trao học bổng mang tên cha mình nhằm khẳng định rằng cái ác không phải tiếng nói cuối cùng. Kết thúc bài phát biểu, anh Fabio khẳng định cuộc đời anh là minh chứng rằng sự sống có thể tái sinh sau đau khổ, tha thứ mạnh hơn sợ hãi và điều thiện luôn tồn tại, lan tỏa và chiến thắng bạo lực.
Chứng từ của cô Rebecca
Cô Rebecca Rocco kể về hành trình trưởng thành, vượt qua nỗi sợ hãi và tìm thấy ý nghĩa cuộc sống nhờ cộng đồng, tình liên đới và sự dấn thân cho quê hương Napoli. Rebecca, 24 tuổi, sinh ra và lớn lên tại khu Sanità - nơi vẻ đẹp và đau khổ luôn tồn tại song song. Chính môi trường ấy khiến cô từ nhỏ học cách khép kín cảm xúc để tự bảo vệ mình, dần dần tạo nên khoảng cách với thế giới và ngay cả với chính bản thân.
Trong tuổi thiếu niên, Rebecca thường cảm thấy lạc lõng và tự hỏi liệu có nơi nào mình thực sự thuộc về hay không. Câu trả lời đến một cách chậm rãi khi cô gặp những con người biết đối diện với nỗi sợ thay vì trốn tránh nó. Những cuộc gặp gỡ ấy giúp cô bắt đầu nhìn nhận bản thân theo cách khác và mở lòng hơn với cuộc sống.
Năm 18 tuổi, khi học xong trung học, cô Rebecca gặp gỡ Hợp tác xã La Paranza - nhóm thanh niên đang nỗ lực hồi sinh hình ảnh Napoli thông qua việc mở cửa các hang toại đạo ở cho công chúng. Từ trải nghiệm này, cô bắt đầu nhìn chính khu phố của mình bằng đôi mắt mới: không còn chỉ là nơi của khó khăn và quá khứ, mà còn là điểm khởi đầu cho tương lai.
Cô Rebecca kể rằng trước đây cô thậm chí sợ phải nói tên mình trước người khác vì thiếu tự tin. Nhưng nhờ những người bạn tin tưởng và đồng hành, cô dần khám phá giá trị bản thân. Cùng với họ, cô sáng lập Hợp tác xã La Sorte, nơi giúp kết nối con người, chăm sóc di sản văn hóa và tạo cơ hội việc làm cho giới trẻ.
Năm vừa qua, nhóm của cô đã đón khoảng 100.000 khách tham quan tại Bảo tàng viện Jago và tham gia dự án bảo tàng viện Giáo phận Napoli (MuDD - Museo Diocesano Diffuso) tạo ra 40 việc làm cho thanh niên địa phương. Với Rebecca, chăm sóc một nơi chốn không chỉ là bảo tồn hay kể lại lịch sử, mà còn là tạo điều kiện để con người cảm thấy mình thuộc về cộng đồng và có tương lai. Cô nhấn mạnh rằng thay đổi không xảy ra khi mọi thứ đã hoàn hảo hay khi ta hết sợ hãi, mà bắt đầu ngay khi con người dám bước đi. Cô Rebecca muốn nhắn nhủ với giới trẻ rằng dù cảm thấy lạc lõng hay yếu đuối, ai cũng có khả năng xây dựng tương lai từ chính nơi mình đang đứng. Kết thúc bài chứng từ, cô khẳng định Napoli đã dạy cô chọn đứng về phía sự sống, sự chăm sóc và vẻ đẹp có khả năng tạo ra hy vọng cho tương lai.
Phát biểu của Đức Thánh cha
Lên tiếng trong cuộc gặp gỡ, Đức Thánh cha Lêô nhấn mạnh niềm hy vọng, tinh thần đoàn kết và trách nhiệm chung trong việc xây dựng một thành phố tốt đẹp hơn.
Mở đầu, Đức Thánh cha cảm ơn sự đón tiếp nồng hậu của chính quyền, Giáo hội và người dân Napoli. Ngài gợi lại hình ảnh hai môn đệ trên đường Emmaus trong Kinh thánh để nói về tâm trạng của Napoli hôm nay: một thành phố vừa giàu vẻ đẹp, lịch sử và văn hóa, nhưng cũng đầy những vết thương, nỗi sợ và sự thất vọng. Tuy vậy, trong lòng người dân vẫn luôn tồn tại khát vọng về công lý, cuộc sống tốt đẹp và hy vọng.
Đức Thánh cha nêu lên nghịch lý của Napoli: dù lượng khách du lịch tăng mạnh, sự phát triển kinh tế vẫn chưa mang lại lợi ích cho toàn xã hội. Thành phố còn những bất bình đẳng sâu sắc, thất nghiệp, thiếu dịch vụ công, bỏ học và ảnh hưởng của tội phạm có tổ chức. Trước thực trạng đó, Nhà nước cần hiện diện mạnh mẽ hơn để bảo đảm an ninh và củng cố niềm tin của người dân. Bên cạnh khó khăn, ông ca ngợi rất nhiều người dân Napoli âm thầm cống hiến mỗi ngày cho công lý, sự thật và cái đẹp. Những “anh hùng xã hội” này cần được kết nối với nhau để tạo nên sức mạnh cộng đồng. Giáo hội Napoli được xem như chất keo gắn kết, góp phần xây dựng mạng lưới hợp tác giữa chính quyền, Giáo hội và xã hội dân sự thông qua “Hiệp ước Giáo dục”. Diễn giả kêu gọi mọi người tiếp tục duy trì tinh thần hợp tác này để bảo vệ giới trẻ, chống lại cái ác và giúp Napoli trở thành “thủ đô của tình người và hy vọng”.
Đức Thánh cha cũng nhấn mạnh vai trò lịch sử của Napoli như một cây cầu nối Địa Trung Hải. Thành phố không nên chỉ là điểm du lịch mà phải trở thành nơi xây dựng hòa bình cụ thể trong đời sống hằng ngày. Hòa bình bắt đầu từ trái tim con người, được nuôi dưỡng qua các mối quan hệ, giáo dục và công lý. Những sáng kiến như Nhà Hòa bình (Casa della Pace) hay Nhà Bartimeo (Casa Bartimeo) được nêu lên như ví dụ về sự chăm sóc dành cho người yếu thế.
Đức Thánh cha đặc biệt đề cao tinh thần đối thoại liên văn hóa và liên tôn giáo của Napoli, nhất là việc đón nhận người di cư và người tị nạn như cơ hội gặp gỡ và làm giàu lẫn nhau. Ngài đánh giá cao vai trò của Caritas trong việc biến cảng Napoli thành biểu tượng của sự chào đón và hy vọng.
Sau cùng, Đức Thánh cha kêu gọi toàn xã hội, đặc biệt là giới trẻ, trở thành lực lượng chính của sự đổi thay. Nhiều người trẻ đang tham gia bảo tồn di sản văn hóa, giáo dục trẻ em và hoạt động thiện nguyện, cho thấy Napoli hoàn toàn có khả năng tái sinh.
Buổi gặp gỡ kết thúc với phép lành của Đức Thánh cha và sau đó, ngài đã đáp trực thăng trở về Vatican.
Trực tiếp
