Đức Thánh cha chủ sự Lễ Tro khai mạc Mùa Chay Thánh 2026

Chiều Thứ Tư Lễ Tro, ngày 18 tháng Hai vừa qua, lần đầu tiên Đức Thánh cha Lêô XIV đã chủ sự thánh lễ khai mạc Mùa Chay thánh, với nghi thức xức tro tại Đền thờ Thánh nữ Sabina ở Roma.

G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA

Theo truyền thống, buổi lễ bắt đầu với nghi thức thống hối tại Nhà thờ Thánh Anselmo của Dòng Biển Đức, lúc 16 giờ 30 và tiếp đó là cuộc rước thống hối tiến đến Đền thờ Thánh nữ Sabina của Dòng Đa Minh, trên đồi Aventino ở Roma.

Trong đoàn rước có hơn 20 hồng y, gần 20 giám mục, đông đảo tu sĩ Dòng Biển Đức và Dòng Đa Minh, trong đó có hai vị Bề trên Tổng quyền của hai dòng liên hệ, cùng với một số nữ tu và đại diện giáo dân. Trên quãng đường dài 500 mét, các vị vừa đi vừa hát Kinh cầu các thánh, và thánh ca thống hối.

Tại Vương cung Thánh đường Thánh nữ Sabina, có từ thế kỷ thứ V, Đức Thánh cha đã chủ sự thánh lễ đồng tế với nghi thức xức tro, cùng với các hồng y và giám mục, trước sự tham dự của linh mục tu sĩ nam nữ và giáo dân, đặc biệt là các vị lãnh đạo Hội Hiệp sĩ Malta có trụ sở gần đó.

Đức Hồng y Baldo Reina, Giám quản Roma, đã bỏ tro trên đầu Đức Thánh cha, rồi chính ngài bỏ tro trên các hồng y, một số giám mục, hai cha Bề trên Tổng quyền, và một số linh mục và giáo dân.

Bài giảng

Trong bài giảng thánh lễ, Đức Thánh cha nhấn mạnh ý nghĩa cộng đoàn và lời mời gọi hoán cải trong Mùa Chay. Lời ngôn sứ Gioel: “Hãy tập hợp dân chúng” cho thấy hoán cải không chỉ là việc riêng tư nhưng còn mang chiều kích công khai và cộng đồng. Tất cả mọi người đều được mời gọi tham dự: người già, trẻ nhỏ, đôi tân hôn, các tư tế. Không ai bị loại trừ. Mùa Chay vì thế là thời gian để toàn thể dân Chúa ý thức mình thuộc về một cộng đoàn lớn hơn và cùng nhau trở về với Thiên Chúa.

Trong bối cảnh hôm nay, khi việc quy tụ và cảm nhận mình là một dân trở nên khó khăn, lời mời gọi ấy càng cấp thiết. Đức Thánh cha nhấn mạnh rằng một cộng đoàn đích thực không được xây dựng trên tinh thần dân tộc chủ nghĩa hay đối kháng, nhưng trên sự hiệp thông, nơi mỗi người tìm được vị trí của mình. Đó cũng là một cộng đoàn biết nhìn nhận tội lỗi của mình. Sự dữ không chỉ đến từ “kẻ thù” bên ngoài, nhưng ở ngay trong lòng mỗi người và trong chính đời sống xã hội. Việc can đảm nhận trách nhiệm về lỗi lầm của mình là một thái độ đi ngược dòng, nhưng lại là một lựa chọn chân thành và đáng tin trong một thế giới đầy khủng hoảng.

Tội lỗi vừa mang tính cá nhân vừa mang tính cơ cấu, hiện diện trong các môi trường kinh tế, văn hóa, chính trị và cả tôn giáo. Chống lại ngẫu tượng để trở về với Thiên Chúa hằng sống đòi hỏi một cuộc “xuất hành”, một hành trình tự do và đổi mới. Mùa Chay là cơ hội để cá nhân, tổ chức và thể chế nhìn nhận sai lầm và thay đổi. Nhiều người trẻ, kể cả trong xã hội thế tục, đặc biệt nhạy bén với lời mời gọi của Thứ Tư Lễ Tro, vì họ khao khát một lối sống công chính hơn và ý thức về trách nhiệm trước những sai lệch trong Hội Thánh và thế giới.

Đức Thánh cha nhắc lại việc thánh Phaolô VI Giáo hoàng, sau Công đồng Vatican II, đã cử hành nghi thức xức tro cách công khai, và gọi đó là một “nghi thức thống hối nghiêm khắc”, nhưng cần thiết. Nghi thức này là một “lối giáo dục thực tế”, nhắc con người đối diện với sự thật về thân phận và vận mệnh của mình. Nó phơi bày hai thực trạng của con người hiện đại: khả năng tự huyễn hoặc và khuynh hướng bi quan, coi đời sống là hư vô. Tro bụi trở thành biểu tượng vừa của sự mong manh, vừa của một nền văn hóa chìm trong cảm thức trống rỗng.

Đức Thánh cha cũng nhận xét rằng: Ngày nay, tro còn gợi lên hình ảnh một thế giới bị chiến tranh tàn phá, luật pháp quốc tế bị xem nhẹ, hệ sinh thái suy sụp, tư duy phê phán mai một và cảm thức linh thiêng bị phai nhạt. Câu hỏi “Thiên Chúa của họ ở đâu?” vang lên từ lịch sử và lương tâm nhân loại. Câu trả lời không phải là chối bỏ thực tại đau thương, nhưng là dám gọi tên cái chết và đồng thời làm chứng cho sự phục sinh. Nhìn nhận tội lỗi để hoán cải chính là dấu chỉ của hy vọng: không dừng lại trong tro bụi nhưng đứng lên và tái thiết.

Sau cùng, Đức Thánh cha nhắc nhở rằng: “Mùa Chay hướng đến Tam Nhật Vượt Qua, hành trình từ sự chết đến sự sống, từ bất lực đến quyền năng của Thiên Chúa. Các vị tử đạo xưa và nay là những người tiên phong trên con đường ấy. Truyền thống các “chặng dừng” (Stazioni) Mùa Chay nhắc nhở người tín hữu vừa lên đường như người hành hương, vừa dừng lại bên chứng tá đức tin. Mùa Chay dạy ta sống kín đáo trong chay tịnh, cầu nguyện và yêu thương, không tìm kiếm sự phô trương, nhưng hòa điệu sâu xa với Thiên Chúa sự sống. Với tâm hồn đơn sơ và vui tươi, người tín hữu được mời gọi quy hướng toàn bộ đời mình về Thiên Chúa và phục vụ những gì đang âm thầm nảy sinh và lớn lên.

Thánh lễ kết thúc lúc 18 giờ 10 cùng ngày.