Chiều tối thứ Hai, ngày 28 tháng Chín vừa qua, trên chuyến bay dài 1 giờ 50 phút từ thành phố Metz, bên Pháp về Roma, kết thúc chuyến viếng thăm mục vụ bốn ngày của mình tại Pháp, Đức Thánh cha Lêô XIV đã có cuộc họp báo như thường lệ dành cho 80 ký giả cùng đi.
G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA
5 ký giả đã nêu lên những câu hỏi liên quan đến những vấn đề, như chiến tranh giữa Nga và Ukraina, các chủ nghĩa chính trị cực đoan, vấn đề can thiệp và bảo vệ sự sống con người, trí tuệ nhân tạo và hiểm họa hủy diệt nhân loại, vấn đề lạm dụng trẻ vị thành niên trong Giáo hội, sau cùng là những chuyến tông du sắp tới của Đức Giáo hoàng.
Đưa Ukraina và Nga xích lại gần nhau
Đức Giáo hoàng kể về nỗ lực của Vatican nhằm “đưa Kyiv và Moskva xích lại gần nhau sau hơn bốn năm xung đột. Điều này được thể hiện qua những chuyến thăm gần đây tới thủ đô của hai nước của hai đặc phái viên của Đức Giáo hoàng: Đức Tổng giám mục Ngoại trưởng Paul Richard Gallagher và Đức Hồng y Matteo Zuppi, Chủ tịch Hội đồng Giám mục Ý và là đặc phái viên của Đức Thánh cha mới có mặt tại Nga trong những ngày này.
Đức Thánh cha nói: “Giáo hội làm cho tiếng nói của mình được lắng nghe” với cả hai bên đối thoại. “Chúng tôi không thể ép buộc bất kỳ ai tiến hành đàm phán... Và đôi khi hoạt động ngoại giao của Tòa Thánh có thể dường như vô ích”. “Nhưng chúng tôi vẫn tiếp tục nói và mời gọi” các bên tham gia đàm phán.
Đức Thánh cha nhắc đến Học thuyết Xã hội của Giáo hội, vốn lên án “bạo lực, hận thù hoặc vũ khí”. Và ngài cảnh báo: “Cần phải xem xét những mối nguy hiểm của thế giới hiện nay, bao gồm một số nhà lãnh đạo quốc gia nói về vũ khí hạt nhân và những cuộc chiến ngày càng có sức tàn phá lớn hơn”. Đó là lý do tại sao việc “tiếp tục vũ trang” và đầu tư vào ngành công nghiệp quân sự khổng lồ là một sai lầm, vì ngành này làm giàu cho một số ít người, trong khi với hàng nghìn tỷ Euro hoặc Mỹ kim đó, người ta có thể góp phần giải quyết các vấn đề về nạn đói hoặc thất nghiệp.
Các chủ nghĩa cực đoan chính trị
Đức Giáo hoàng cho biết ngài đang theo dõi sự trỗi dậy của phe cực hữu tại Đức. Và ngài nhắc rằng “các giá trị Tin mừng” không phải là những giá trị của “hận thù” hay “chia rẽ”, nhưng là “cảm thông, “lòng trắc ẩn” và “đồng hành”.
Đức Lêô XIV hy vọng Giáo hội có thể thực hiện vai trò của mình bằng cách “hướng tới đại đa số những người có thiện chí”, những người, thông qua việc tham gia vào các tiến trình chính trị, có thể đưa ra những lựa chọn rõ ràng vì lợi ích chung, thay vì đi theo những tư tưởng cực đoan có thể gây ra những thiệt hại nghiêm trọng hơn nhiều so với những gì hiện nay người ta nhận thấy.
Sự can thiệp của Giáo hội vào việc bảo vệ sự sống
Tại Pháp, có người đã lên tiếng phản đối mạnh mẽ những tuyên bố của Đức Giáo hoàng Lêô XIV về các vấn đề xã hội và chính trị. Một ký giả trong đoàn hỏi ngài về vấn đề này. Đức Thánh cha đáp: “Tôi không vượt qua ranh giới phân cách Giáo hội và Nhà nước... Khi Giáo hội nói về việc bảo vệ sự sống, Giáo hội đang đưa Tin mừng vào đời sống của con người và khẳng định lại chính những lời của Đức Kitô: “Thầy là đường, là sự thật và là sự sống”.
Sau đó ngài tiếp tục: “Khi ở một nơi như Lộ Đức, nơi mà mọi người tìm kiếm một điều gì đó sâu xa hơn rất nhiều liên quan đến bệnh tật, khuyết tật hoặc đau khổ, tôi mong muốn được ở gần họ”.
Đức Giáo hoàng nói về “phép lạ” của Đền thánh Đức Mẹ mà ngài đã tận mắt cảm nhận khi “đi giữa rất nhiều người bệnh và đau khổ” và “nhìn thấy ân sủng hiện diện của Thiên Chúa chạm đến tâm hồn họ và biến đổi cuộc sống của họ như thế nào”. Vì vậy, Đức Giáo hoàng cảm thấy mình có bổn phận phải “khôi phục phẩm giá cho người bệnh, người cao tuổi và những người trong xã hội bị loại bỏ”.
Những vụ lạm dụng tính dục và việc lắng nghe
Cũng trong cuộc họp báo, ký giả Cyriac Zeller thuộc nhóm quốc tế “I.Media” hỏi Đức Thánh cha: “Hôm qua, trong một cuộc họp báo, những nạn nhân mà ngài đã gặp nói với các ký giả chúng con rằng Đức Thánh cha đã thừa nhận tính chất có hệ thống (nhất loạt) của các vụ lạm dụng tình dục trong Giáo hội. Có đúng như vậy không? Ngài có thể giải thích cho chúng con lập trường của ngài về vấn đề này không? Ngài có cho rằng các vụ lạm dụng tình dục trong Giáo hội mang tính hệ thống hay không?
Đức Thánh cha đáp: “Tôi không muốn phủ nhận hay phản bác bất kỳ ai, bởi vì tôi cho rằng đây là một điều hết sức quan trọng. Trước hết, tôi muốn làm rõ rằng, trong cuộc gặp với bảy nạn nhân ấy, tôi đã đề nghị họ giúp tôi truyền đạt đến những nạn nhân khác rằng tôi, cũng như Giáo hội, luôn sẵn sàng lắng nghe và đồng hành với họ trên hành trình tiến tới sự chữa lành, đồng thời nhìn nhận nỗi đau đã gây ra trong cuộc đời họ do những tình huống lạm dụng.
Nhiều người trong số họ đã nói về lạm dụng mang tính hệ thống. Cá nhân tôi thích diễn đạt vấn đề theo một cách khác, mặc dù tôi đã nói đến một số tổ chức bên trong Giáo hội mà có thể nói là họ đã hành động theo một cách thức lạm dụng mang tính hệ thống. Nhưng tôi nghĩ điều quan trọng là phải phân biệt hai điều này.
Lạm dụng tình dục trước hết là một vấn đề của con người. Khi nó xảy ra trong Giáo hội, trên thực tế, nó mang một chiều kích khác, bởi vì đời sống đức tin của con người bị tổn thương sâu sắc và đôi khi thậm chí bị hủy hoại. Vì thế, Giáo hội có một trách nhiệm đặc biệt trong việc đồng hành với họ và giúp họ tìm kiếm sự chữa lành. Theo nghĩa đó, tôi đã nói với họ về việc Giáo hội đã bị nhìn nhận như một bên có trách nhiệm như thế nào; nhưng đồng thời, tôi cũng cho rằng Giáo hội có một vai trò quan trọng trong việc giúp họ tìm lại con đường chữa lành.”
Trí tuệ nhân tạo (AI) và sự hủy diệt nhân loại
Một ký giả khác hỏi Đức Thánh cha: Ngài có lo ngại trí tuệ nhân tạo có thể hủy diệt nhân loại hay không? Các chuyên gia trong lĩnh vực công nghệ đã đưa ra giả thuyết này.
Đức Thánh cha đáp: “Nếu ai đó hỏi tôi liệu tôi có hoảng sợ hay không, tôi sẽ trả lời là không: ban đêm tôi vẫn ngủ ngon”. Tuy nhiên, ngài nhận xét: “Tôi cho rằng những mối lo ngại được nhiều chuyên gia trong lĩnh vực này nêu ra cần phải được xem xét nghiêm túc. Tôi không nghĩ đó là tin giả, như một số người đã khẳng định, nhằm tìm kiếm lợi ích kinh tế”.
Từ đó xuất phát quyết tâm của ngài: “Chúng ta phải tiếp tục mời gọi các nhà lãnh đạo chính trị và những người đứng đầu lĩnh vực AI xem xét những gì tương lai có thể mang lại. Tòa Thánh đã thành lập một Ủy ban riêng. Chúng tôi đang cố gắng tiếp tục thúc đẩy đối thoại, nghiên cứu và khảo cứu để tìm ra cách bảo đảm rằng AI không đi đến mức có thể hủy diệt nhân loại. Tôi tương đối lạc quan. Đây là một chủ đề khiến tôi quan tâm và tôi sẵn sàng đối diện với nó, không bị chi phối bởi những cuộc đấu tranh quyền lực.
Những chuyến tông du sắp tới
Một ký giả người Đức hỏi Đức Lêô XIV xem ngài có đến thăm Đức hay không. Đức Thánh cha đáp: “Tôi mới làm Giáo hoàng được khoảng 15 tháng. Tôi đã nhận được lời mời và thực sự hy vọng sẽ trở lại đó: trước đây tôi đã từng đến Đức, nhưng chưa bao giờ với tư cách Giáo hoàng.”
Ngài nói tiếp: “Tôi vẫn chưa có một chương trình được xác định cụ thể, chúng tôi đang làm việc về chương trình cho năm tới. Chuyến đi duy nhất đã được lên kế hoạch chắc chắn cho năm 2027 là Hàn Quốc để tham dự Ngày Giới trẻ Thế giới”.
(Tổng hợp 29-9-2026)
Trực tiếp
