Giáo hội Công giáo tại Lào đang trải qua một giai đoạn chuyển giao tế nhị nhưng đầy hy vọng, đánh dấu sự tiếp nối giữa thế hệ các mục tử đã dẫn dắt cộng đồng Công giáo trong những thập niên khó khăn nhất với thế hệ mới gồm các giám mục, linh mục và giáo dân, những người được mời gọi tiếp nhận và phát huy di sản ấy.
Phúc Nhạc | RVA
Đó là nhận định của cha Enrique Figaredo Alvargonzález, Dòng Tên, Phủ doãn Tông tòa Battambang, bên Campuchia và Chủ tịch Hội đồng Giám mục Lào - Campuchia, gọi tắt là CELAC.
Hiện nay, cộng đồng Công giáo tại Lào có khoảng 50.000 tín hữu, chiếm chưa đến 1% dân số cả nước, và gồm ba địa phận Đại diện Tông tòa là Viên Chăn, Paksé, Savannakhet và Luang Prabang. Giáo hội địa phương có khoảng 50 linh mục, 3 giám mục, nhiều nữ tu và giáo lý viên đang chăm sóc mục vụ cho các cộng đoàn thường nằm rải rác ở những vùng xa xôi.
Một thế hệ mới đang xuất hiện
Cha Figaredo cho biết Giáo hội Lào đang bước vào giai đoạn chuyển giao thế hệ. Những vị lãnh đạo cao niên như Đức Hồng y Louis-Marie Ling Mangkhanekhoun không còn đủ sức khỏe để tiếp tục thi hành trọn vẹn sứ vụ mục tử. Vì thế, một chương mới đang mở ra trong niềm hy vọng.
Cha nhận xét rằng thế hệ trước, được đào tạo trước thời kỳ cộng sản, có điều kiện học tập ở nước ngoài và được hưởng lợi từ sự hiện diện của các nhà truyền giáo quốc tế. Tuy nhiên, sau khi phong trào cộng sản Pathet Lào lên nắm quyền năm 1975 và thành lập nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, các nhà truyền giáo nước ngoài bị trục xuất và đất nước gần như đóng cửa.
Ngày nay, phần lớn nhân sự Giáo hội xuất thân từ môi trường địa phương và có ít cơ hội học tập ngoại ngữ hoặc tiếp xúc quốc tế hơn trước. Dù vậy, một số giám mục trẻ, như Đức cha Andrew Souksavath Nouane Asa đã được đào tạo tại Canada, hay Đức cha Anthony Adoun Hongsaphong từng sống tại Thụy Sĩ và theo học Giáo luật tại Roma. Cha Figaredo nhận định: “Thế hệ mới không có cùng sự phong phú về kinh nghiệm nhân bản, thiêng liêng, mục vụ và văn hóa như thời các nhà truyền giáo. Tuy nhiên, chính trong sự thiếu thốn nguồn lực ấy lại xuất hiện sức sáng tạo rất lớn.”
Vai trò nổi bật của giáo dân
Một trong những nét đặc trưng nổi bật của Giáo hội Lào là vai trò rất quan trọng của giáo dân.
Các giám mục tin tưởng giao cho giáo dân nhiều trách nhiệm như: điều hành các giáo xứ; đồng hành với các cộng đoàn; tham gia đào tạo tại các tiểu chủng viện; tổ chức các hoạt động mục vụ thường ngày.
Theo cha Figaredo, sự tham gia của giáo dân là yếu tố không thể thiếu đối với đời sống Giáo hội. Một sáng kiến đáng chú ý là chương trình của Đức cha Andrew Souksavath, đưa nhiều bạn trẻ sang Philippines tham gia các khóa đào tạo lãnh đạo. Đây được xem là một ví dụ điển hình về sự sáng tạo trong mục vụ. Tuy nhiên, khó khăn lớn vẫn là nghèo đói. Nhiều người trẻ sau khi được Giáo hội đào tạo lại di cư sang Thái Lan để tìm việc làm.
Những thách thức của xã hội Lào
Nền kinh tế Lào chủ yếu dựa vào: nông nghiệp; du lịch đang phát triển; đầu tư nước ngoài, đặc biệt từ Trung Quốc. Tuy nhiên, lợi ích từ tăng trưởng kinh tế không phải lúc nào cũng đến được với các cộng đồng địa phương. Cha Figaredo nhận xét: “Người ta nói nhiều về hiện đại hóa và phát triển, nhưng mọi thứ vẫn nằm dưới sự kiểm soát chặt chẽ của chính quyền và chưa có tự do đầy đủ.”
Dù vậy, Giáo hội vẫn hoạt động một cách khôn ngoan và thận trọng trong hoàn cảnh đó. Đức tin được sống trong bình an Các giám mục và linh mục vẫn âm thầm: cử hành các bí tích; đồng hành với tín hữu; duy trì đời sống đức tin nơi các cộng đoàn nhỏ.
Để thực hiện các hoạt động mục vụ, các vị phải thường xuyên báo cáo với chính quyền và hoàn tất nhiều thủ tục hành chính phức tạp.
Điều gây ấn tượng nhất đối với cha Figaredo là tinh thần bình an của người Công giáo Lào: “Họ có sự bình an trong tâm hồn. Họ sống đức tin với niềm vui dù gặp nhiều khó khăn. Đức tin của họ rất sâu sắc và họ trung thành với Đức Kitô cùng sứ mạng của Người.”
Công cuộc truyền giáo vẫn phát triển
Việc loan báo Tin mừng vẫn tiếp tục qua các chuyến viếng thăm những làng bản xa xôi, nơi các tín hữu thường sống thành những nhóm nhỏ rải rác. Vì linh mục không thể hiện diện thường xuyên, nhiều trách nhiệm được giao cho giáo dân. Mặc dù việc vào các làng phải xin phép trước và chịu sự giám sát của chính quyền, Giáo hội vẫn chứng kiến: nhiều trẻ em và người lớn lãnh nhận bí tích Rửa tội; các gia đình cải đạo; thậm chí có cả những ngôi làng theo tín ngưỡng vật linh tập thể gia nhập Kitô giáo.
Cha Figaredo đặc biệt nhắc đến cố Đức cha Jean Khamsé Vithavong, OMI, (1942-2024), người đã tận tụy đón nhận các tín hữu mới cho đến những ngày cuối đời.
Khó khăn hiện nay không phải là việc gia nhập Giáo hội, nhưng là quá trình đăng ký chính thức với nhà nước, vốn rất phức tạp và kéo dài.
Dấu chỉ hy vọng
Một sự kiện đầy ý nghĩa là vào tháng Tư năm nay (2026), hai tu sĩ Dòng Chúa Cứu Thế người Lào đầu tiên: cha Peter Gnantina Phiakeo và cha Philip Nouy Kamhou đã được phong chức linh mục.
Cha Figaredo cho rằng đây là dấu hiệu đáng khích lệ vì cho thấy các ơn gọi linh mục bản địa đang trưởng thành.
Hai linh mục trẻ này được đào tạo tại Lào, Thái Lan, Philippines và Australia, nhờ sự hỗ trợ của Tỉnh Dòng Chúa Cứu Thế Thái Lan. Kinh nghiệm quốc tế của họ được kỳ vọng sẽ giúp Giáo hội Lào đối diện tốt hơn với những thách thức tương lai.
Cuộc gặp với Đức Giáo hoàng Lêô XIV
Các giám mục Lào cũng vừa hoàn thành chuyến viếng thăm ad limina và được gặp Đức Giáo hoàng Lêô XIV.
Theo cha Figaredo, các giám mục trở về với tâm trạng rất phấn khởi vì có cơ hội trình bày với Đức Thánh cha thực tế phức tạp của Giáo hội tại Lào, điều không phải lúc nào cũng dễ dàng diễn đạt công khai.
Hướng tới tương lai
Cha Figaredo nhìn thấy nhiều tín hiệu tích cực cả trong Giáo hội lẫn xã hội Lào. Một thế hệ trẻ mới đang dần tham gia tích cực hơn vào đời sống Giáo hội và xã hội. Trong lĩnh vực chính trị, một số nghị sĩ trẻ cũng cho thấy khuynh hướng cởi mở hơn với thế giới bên ngoài. Ngài nói: “Chúng tôi hy vọng vào một sự đổi mới toàn diện do các thế hệ trẻ mang lại.”
Hướng tới Ngày Giới trẻ Thế giới 2027
Một đoàn thanh niên từ Lào và Campuchia sẽ tham dự Ngày Quốc tế Giới trẻ 2027 tại Hàn Quốc. Tuy nhiên, thanh niên Lào gặp nhiều khó khăn hơn thanh niên Campuchia về: thủ tục thị thực; chi phí đi lại.
Nhờ sự hỗ trợ của các cộng đồng Công giáo Hàn Quốc và nhiều nước châu Á khác, một nhóm nhỏ thanh niên Lào vẫn có thể hiện diện tại sự kiện này. Đối với những người không thể tham dự, Giáo hội sẽ tổ chức Ngày Giới trẻ Thế giới ở cấp địa phương.
Kết luận, cha Figaredo nhấn mạnh rằng Giáo hội Lào nhắc nhở mọi người về giá trị của đời sống Kitô hữu bình thường: “Các tín hữu không tìm kiếm những điều phi thường. Họ chỉ mong được tham dự thánh lễ, học giáo lý và sống đời sống cộng đoàn. Chính những điều đơn sơ và thiết yếu ấy mới thực sự quan trọng. Giáo hội Lào giúp chúng ta trở về với cốt lõi của đời sống Kitô giáo.”
(Fides 16-6-2026)
Trực tiếp
