Châu Á là một châu lục sở hữu một kho tàng đa dạng vô cùng phong phú; điều này được thể hiện rõ qua vô số ngôn ngữ, nền văn hóa, phong tục và truyền thống của khu vực. Tất cả các tôn giáo lớn trên thế giới đều có hàng triệu tín hữu sinh sống tại đây. Người dân châu Á có sự đa dạng về ẩm thực và trang phục. Những khác biệt đáng kể cũng hiện diện trong trình độ trí tuệ và các khuôn mẫu ứng xử. Tính đa nguyên là một thực tại ở hầu hết các nơi và cần được trân trọng cũng như tôn vinh.
Tác giả: Linh mục Cedric Prakash, S.J | Chuyển ngữ: Đức Trần| RVA
Tình hình chung của châu lục ngày nay hết sức phức tạp và biến đổi nhanh chóng. Trong những năm gần đây, nhiều quốc gia châu Á đã chứng kiến sự trỗi dậy của chủ nghĩa cực đoan tôn giáo, chủ nghĩa phát xít và chủ nghĩa cuồng tín. “Trạng thái bình thường mới” dường như là sự gia tăng của thái độ bất khoan dung, tình trạng bóc lột và bất công. Khoảng cách giữa người giàu và người nghèo ngày càng nới rộng; tham nhũng lan tràn; chế độ phụ quyền vẫn tiếp tục thống trị; bạo lực nhắm vào các nhóm thiểu số, người nghèo và những người dễ bị tổn thương khác dường như đã trở thành chuyện thường ngày. Một cách có hệ thống, các giá trị và nguyên tắc dân chủ – ngay cả tại nền dân chủ lớn nhất thế giới là Ấn Độ – đang bị xé nát từng mảnh.
Trong bối cảnh châu Á đầy đa dạng nhưng cũng đầy thách thức ấy, Đại hội Toàn thể năm 2026 của Liên Hội đồng Giám mục Á Châu (FABC) sẽ tiến hành tại Jakarta, Indonesia, từ ngày 20 đến ngày 26 tháng Bảy. Chủ đề của Đại hội là: “Hoán cải theo tinh thần hiệp hành và sứ mạng trở thành những nhịp cầu và người xây dựng nhịp cầu tại châu Á”, kêu gọi Giáo hội đổi mới cam kết đối với đối thoại, hiệp thông và tình liên đới. Nguồn cảm hứng Kinh Thánh của chủ đề này đến từ lời Chúa Giêsu: “Các con sẽ còn thấy những điều lớn lao hơn nữa...” (Ga 1,50).
Một trong những vấn đề trọng tâm mà Đại hội có thể tập trung bàn thảo là: “Hãy là một nhịp cầu! Hãy xây những nhịp cầu!”. Thách thức đặt ra là phải có lòng can đảm ngôn sứ để nhận ra, hiểu và đáp lại những dấu chỉ của thời đại đang tác động mạnh mẽ đến phần lớn châu Á ngày nay.
Đại hội nên tham khảo những phân tích của Moisés Naím, nhà báo người Venezuela nổi tiếng về các vấn đề quốc tế. Cuốn sách “Revenge of Power: How Autocrats Are Reinventing Politics for the 21st Century” (Sự báo thù của quyền lực: Các nhà độc tài đang tái định hình nền chính trị thế kỷ XXI như thế nào) của ông đã thu hút nhiều sự chú ý. Trong tác phẩm này, Naím đi tìm lời giải cho một câu hỏi chính trị lớn của thời đại: Vì sao chủ nghĩa độc tài đang quay trở lại? Ông kết hợp nhuần nhuyễn giữa điều tra báo chí và nghiên cứu khoa học xã hội để chỉ ra những chiến thuật mới mà các nhà độc tài sử dụng. Ông đặc biệt nhấn mạnh ba yếu tố liên hệ chặt chẽ với nhau: chủ nghĩa dân túy, sự phân cực và thời đại “hậu sự thật” (post-truth), đồng thời đưa ra những phân tích sắc bén về chúng. Việc giải quyết một cách cụ thể và thực chất ba vấn đề này ở mọi cấp độ – từ cá nhân, gia đình, giáo xứ, giáo phận, quốc gia cho đến toàn châu Á – chắc chắn sẽ là một trong những nhiệm vụ quan trọng của Đại hội.
Ngày nay, nhiều nhà lãnh đạo tự xưng là “lãnh đạo châu Á” chỉ muốn dựng lên những bức tường ngăn cách. Nhưng với tư cách là những người bước theo Đức Giêsu, chúng ta được mời gọi trở thành và xây dựng những nhịp cầu, chứ không phải những bức tường.
Khi xây dựng những nhịp cầu, sẽ có hỗ tương, bao dung và hòa nhập; chúng ta mở lòng với người khác và cùng nhau làm phong phú lẫn nhau. Ngược lại, những bức tường chỉ tạo nên sự chia rẽ; chúng loại trừ người khác và dẫn đến thái độ khép kín.
Cuộc khủng hoảng về người tị nạn là một minh chứng rõ ràng cho việc nhiều người muốn ngăn cản những “người khác” bước vào đất nước mình. Người ta viện dẫn an ninh và vô số lý do khác để biện minh cho lối suy nghĩ thiển cận ấy. Nhiều người quên rằng chính họ cũng từng là người tị nạn hoặc người di cư.
Ở nhiều nền kinh tế châu Á, những người di cư đã đóng góp vô cùng to lớn cho tăng trưởng và phát triển. Họ góp phần làm cho các xã hội trở nên đa dạng và đa nguyên hơn. Tinh thần bao gồm và hòa nhập chính là phương thuốc chống lại chủ nghĩa dân tộc cực đoan và tâm lý bài ngoại; chống lại nạn phân biệt chủng tộc và phân biệt đẳng cấp. Thế nhưng, ở nhiều nơi ngày nay, con người vẫn dễ dàng trở thành mục tiêu bị kỳ thị chỉ vì tôn giáo, đẳng cấp, sắc tộc, màu da hay giới tính của mình.
Cả Đức Giáo hoàng Phanxicô lẫn Đức Giáo hoàng Lêô XIV đều đã đưa ra những định hướng thực tiễn để giúp chúng ta trở thành những nhịp cầu và xây dựng những nhịp cầu. Đối thoại là yếu tố nền tảng của sứ mạng này.
Trong Tông huấn Evangelii Gaudium (Niềm Vui Tin Mừng), Đức Giáo hoàng Phanxicô khẳng định: “Thái độ cởi mở trong chân lý và tình yêu phải là đặc điểm của cuộc đối thoại với các tín đồ thuộc các tôn giáo ngoài Kitô giáo, bất chấp những trở ngại và khó khăn khác nhau, đặc biệt là các hình thức cực đoan từ cả hai phía. Đối thoại liên tôn là điều kiện thiết yếu cho hòa bình trên thế giới; vì thế, đó là bổn phận không chỉ của các Kitô hữu mà còn của các cộng đồng tôn giáo khác.”
Trong Thông điệp Magnifica Humanitas, Đức Giáo hoàng Lêô XIV nêu ra năm con đường để xây dựng một nền văn minh tình thương:
- Giải trừ sức mạnh của những lời nói gây hận thù bằng cách nói lên sự thật.
- Xây dựng hòa bình thông qua công lý.
- Biết nhìn thế giới từ góc nhìn của các nạn nhân.
- Nuôi dưỡng một tinh thần hiện thực lành mạnh.
- Khôi phục và thúc đẩy đối thoại.
Trở thành một nhịp cầu có nghĩa là sống cởi mở và minh bạch; biết khiêm tốn lắng nghe và học hỏi từ người khác; biết đối thoại; biết hợp tác và cộng tác; đồng thời có lòng can đảm mang tính ngôn sứ để lên án mọi điều xấu xa và sai trái, đồng thời loan báo Tin mừng. Đức Maria đã thực hiện điều đó qua bài ca Magnificat, một khúc ca của niềm hy vọng.
Tất cả những điều ấy phải được thực hiện với một đức tin sâu sắc, một tình huynh đệ không giới hạn và một tinh thần hoàn toàn tự do.
Đó chính là sứ mạng của chúng ta hôm nay: hãy là một nhịp cầu, hãy xây dựng những nhịp cầu!
Liệu Đại hội Toàn thể của FABC có đủ lòng trắc ẩn, đủ can đảm và đủ quyết tâm để đón nhận và giải quyết thách đố này hay không?
Về tác giả
Linh mục Cedric Prakash, SJ, là một tu sĩ Dòng Tên người Ấn Độ, đồng thời là nhà hoạt động và cây bút nổi tiếng trong các lĩnh vực nhân quyền, hòa giải, bảo vệ môi trường và xây dựng hòa bình.
Trực tiếp
