Theo ký giả Andrea Gagliarducci, chuyên gia về Vatican của hãng tin ACI Stampa, dẫn các nguồn tin từ Nga, thì Đức Hồng y Matteo Zuppi, Tổng Giám mục Giáo phận Bologna, Chủ tịch Hội đồng Giám mục Ý và là đặc phái viên của Đức Giáo hoàng, dự kiến sẽ trở lại Moskva vào cuối tháng Chín này.
G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA
Tuy nhiên, ký giả Andrea lưu ý rằng ngày chính xác của chuyến thăm vẫn chưa được ấn định. Chủ đề chính của các cuộc thảo luận sẽ là những vấn đề nhân đạo liên quan đến cuộc chiến của Nga chống Ukraina.
Thông tin về chuyến thăm này được ông Yuri Ushakov, cố vấn của Tổng thống Nga, cung cấp. Ông nói: “Đức Hồng y Zuppi đã đến thăm chúng tôi nhiều lần. Ngài chủ yếu thảo luận về các vấn đề nhân đạo, và chúng tôi sẽ tiếp tục thảo luận về những vấn đề đó.”
Đây sẽ là chuyến thăm Moskva thứ ba của Đức Hồng y Zuppi kể từ khi Nga bắt đầu cuộc xâm lược Ukraina vào tháng Hai năm 2022. Chủ tịch Hội đồng Giám mục Ý cũng đã hai lần đến thăm Ukraina.
Sứ vụ thứ ba của Hồng y Zuppi tại Moskva
Chuyến thăm Nga đầu tiên của vị Hồng y người Ý diễn ra vào tháng Sáu năm 2023. Đức Hồng y đã gặp, trong số những người khác, ông Yuri Ushakov, Maria Lvova-Belova, Ủy viên Nga về quyền trẻ em, và Thượng phụ Kirill của Moskva.
Tháng Mười năm 2024, Đức Hồng y Zuppi trở lại Moskva. Ngài tiến hành các cuộc hội đàm với các quan chức chính phủ Nga và các nhà lãnh đạo tôn giáo, nhưng không gặp Tổng thống Vladimir Putin hay Thượng phụ Kirill. Đức Hồng y lần đầu tiên đến Ukraina vào tháng Sáu năm 2023, nơi ngài đã hội đàm với Tổng thống Volodymyr Zelensky tại Kyiv. Ngài trở lại Ukraina vào tháng Bảy năm nay. Trong chuyến đi, ngài đã đến thăm, trong số những nơi khác, một trại tù binh chiến tranh ở khu vực Lviv, sau đó hội đàm với Zelensky tại Kyiv.
Sứ vụ do Đức Phanxicô khởi xướng
Sứ vụ của Đức Hồng y Zuppi bắt nguồn từ một sáng kiến của Đức Giáo hoàng Phanxicô. Tháng Tư năm 2023, Tòa Thánh thông báo về việc ngài tham gia một sứ mạng bí mật nhằm góp phần chấm dứt cuộc chiến Nga- Ukraina. Người đứng đầu hàng Giám mục Ý trở thành đặc phái viên của Đức Giáo hoàng và, trong khuôn khổ sứ mạng này, đã đến Kyiv, Washington, Bắc Kinh và Moskva.
Một trong những kết quả cụ thể của các hoạt động này là việc thiết lập các cơ chế nhằm đưa trẻ em Ukraina trở về với gia đình và trao đổi tù binh chiến tranh.
Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã xác nhận vai trò của Đức Hồng y Zuppi, đồng thời nhấn mạnh hơn đến phương diện thực tiễn và nhân đạo trong sứ mạng của ngài, bao gồm việc bảo vệ nhân quyền và các hoạt động trợ giúp những người bị ảnh hưởng bởi chiến tranh.
Đức Tổng giám mục Gallagher chuẩn bị nền tảng cho chuyến thăm tiếp theo
Chuyến thăm dự kiến của Đức Hồng y Zuppi diễn ra chỉ vài tuần sau chuyến thăm Moskva của Đức Tổng giám mục Paul Richard Gallagher, Ngoại trưởng Tòa Thánh, tức là người phụ trách các Quan hệ với các Quốc gia và các Tổ chức Quốc tế. Từ ngày 25 đến ngày 28 tháng Tám, Đức Tổng giám mục Gallagher đã gặp ông Ushakov, Ngoại trưởng Sergei Lavrov, và Đức Tổng giám mục Anthony (Sevryuk), Chủ tịch Hội đồng Ngoại vụ Tòa Thượng phụ Chính thống Nga.
Chuyến thăm của Ngoại trưởng Vatican là một trong những cuộc tiếp xúc ngoại giao quan trọng nhất giữa Tòa Thánh và Moskva trong những tháng gần đây. Theo ký giả Gagliarducci, chuyến đi tiếp theo của Đức Hồng y Zuppi có thể cho thấy Vatican có ý định duy trì một kênh song song về đối thoại chính trị, ngoại giao và nhân đạo.
Đức Thượng phụ Jerusalem cũng muốn làm trung gian
Trong những tháng gần đây, Đức Thượng phụ Chính thống giáo Jerusalem Theophilos III, cũng tham gia các nỗ lực nhằm mở ra những kênh đối thoại. Theo các nguồn tin Israel, Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho là đã đề nghị Đức Thượng phụ giúp làm trung gian giữa Nga và Ukraina trong một cuộc gặp tại Washington hồi tháng Sáu.
Tuy nhiên, chuyến thăm Moskva mà Đức Theophilos dự kiến trước đó đã không diễn ra. Trong một cuộc phỏng vấn được công bố vào cuối tháng Tám, vị Thượng phụ cho biết ngài đang tìm cách tổ chức các cuộc gặp với ông Vladimir Putin và ông Volodymyr Zelensky. Ngài nói: “Với tư cách là một nhà lãnh đạo tôn giáo, tôi mong muốn duy trì các kênh liên lạc mở”, đồng thời nhấn mạnh rằng sự tham gia của mình không mang tính chính trị. Ngài cũng đề cập đến nhu cầu đối thoại, hòa giải và hợp tác giữa các nhà lãnh đạo Nga và Ukraina.
Moskva và Jerusalem không công nhận Giáo hội Chính thống Ukraina
Tuy nhiên, khả năng làm trung gian của Đức Theophilos bị hạn chế vì lập trường của ngài đối với cuộc xung đột Chính thống giáo tại Ukraina. Thượng phụ Jerusalem không công nhận quy chế tự trị (autocephaly) của Giáo hội Chính thống Ukraine, vốn gắn với Đức Thượng phụ Chính thống Constantinople, và vào năm 2020 ngài đã cố gắng làm trung gian cho một cuộc đối thoại giữa các bên xung đột bằng cách tổ chức một cuộc gặp tại Amman. Tháng Chín năm 2024, ngài lên án một đạo luật của Ukraina liên quan đến các tổ chức tôn giáo có liên hệ với Giáo hội Chính thống Nga. Tháng Mười Một năm 2025, Tổng thống Vladimir Putin trao cho Thượng phụ Huân chương Hữu nghị, viện dẫn đóng góp của ngài vào việc củng cố các mối quan hệ tinh thần với Nga.
Giáo hội Chính thống Nga vẫn coi Giáo hội Chính thống Ukraina (liên kết với Moskva) là một bộ phận thuộc cơ cấu của mình, mặc dù Giáo hội này đã tuyên bố độc lập khỏi Tòa Thượng phụ Moskva vào tháng Năm năm 2022. Tranh chấp này cũng có các khía cạnh hành chính và pháp lý, trong khi chính quyền Ukraina đang tiến hành điều tra về những mối liên hệ thực tế của từng cơ cấu thuộc Giáo hội này với Moskva.
Chiến tranh cũng làm phức tạp vấn đề phân chia thẩm quyền
Tình hình càng trở nên phức tạp vì sau cuộc xâm lược của Nga, một số cơ cấu Chính thống giáo tại các vùng lãnh thổ Ukraina bị chiếm đóng đã trực tiếp đặt dưới quyền của Tòa Thượng phụ Moskva. Điều này bao gồm các cơ cấu tại Crimea và các tỉnh Luhansk, Donetsk, Kherson và Zaporizhzhia. Trong những năm tiếp theo, Giáo hội Chính thống Nga đã tiến hành các bước nhằm chính thức đưa những cơ cấu này vào hệ thống hành chính của mình. Do đó, tranh chấp về quy chế của Chính thống giáo Ukraina đã trở thành một trong những yếu tố phức tạp nhất của cuộc chiến, kết hợp các vấn đề tôn giáo, chính trị và an ninh.
Vatican tập trung vào sự trợ giúp cụ thể
Trong bối cảnh này, sứ mạng của Đức Hồng y Zuppi có tính chất hạn chế và thực tiễn hơn. Những lĩnh vực quan trọng nhất vẫn là các vấn đề nhân đạo: đưa trẻ em trở về, trao đổi tù binh, duy trì tiếp xúc giữa các bên trong cuộc xung đột và giữ cho các kênh liên lạc được mở.
Theo chuyên gia Vatican của ACI Stampa, chuyến đi Moskva lần thứ ba của Đức Hồng y, diễn ra sau chuyến thăm của Đức Tổng giám mục Gallagher, cho thấy Tòa Thánh không có ý định từ bỏ đối thoại với Nga. Đồng thời, kinh nghiệm từ những sứ mạng trước đây cho thấy Tòa Thánh Vatican chủ yếu tập trung vào những lĩnh vực mà có thể đạt được các kết quả nhân đạo cụ thể.
(Aci Stampa, Ekail.pl 13-9-2026)
Trực tiếp
