Chủ tịch Hội đồng Giám mục Đức dự đoán Hội đồng Con đường Công nghị chưa thể bắt đầu vào tháng Mười Một

Chủ tịch Hội đồng Giám mục Đức (DBK), Đức cha Heiner Wilmer, Giám mục Giáo phận Muenster, cho rằng cuộc họp đầu tiên của Hội đồng Con đường Công nghị đầu tiên vào tháng Mười Một năm nay như kế hoạch ban đầu, có lẽ chưa thể bắt đầu.

Phúc Nhạc | RVA

Hội đồng này gồm các giám mục và đại diện giáo dân Công giáo Đức được bầu lên, để cùng quản trị Giáo hội Công giáo tại nước này, theo quyết định của Con đường Công nghị.

Lý do sự chậm trễ này là vì Tòa Thánh hiện vẫn đang xem xét điều lệ của cơ quan cấp liên bang mới này. Đức cha Wilmer, thuộc Dòng Linh mục Thánh Tâm Chúa Giêsu, SCJ, đã cho biết như trên hôm 15 tháng Năm vừa qua, trong cuộc phỏng vấn dành cho kênh truyền hình Phoenix, bên lề Đại hội Công giáo tại thành phố Würzburg. Ngài nói: “Cá nhân tôi không nghĩ rằng chúng tôi có thể họp vào tháng Mười Một, vì tiến trình này đang chịu tác động của nhiều động lực khác nhau, khi hồ sơ được chuyển từ bộ này sang bộ khác tại Tòa Thánh.”

Vấn đề tiếp tục gây tranh cãi liên quan đến bản điều lệ là sự kiện các giám mục giáo phận và những người không phải giám mục cùng nhau thảo luận và đưa ra quyết định. Đây là điểm mà Tòa Thánh, ít nhất trong những năm gần đây, đã bày tỏ sự phản đối. Điều lệ quy định cụ thể rằng Hội đồng Con đường Công nghị cùng “thảo luận và thông qua các nghị quyết theo tinh thần “các tiến trình ra quyết định mang tính hiệp hành” (x. Tài liệu chung kết của Thượng Hội đồng Giám mục, số 94) về những vấn đề quan trọng của đời sống Giáo hội có ý nghĩa vượt quá phạm vi giáo phận.”

Tuy liên tục chỉ trích “Con đường Công nghị” của Giáo hội Công giáo Đức, Tòa Thánh dưới thời Đức Giáo hoàng Phanxicô và nay là Đức Giáo hoàng Lêô XIV chưa bao giờ chính thức yêu cầu chấm dứt tiến trình này - tiến trình vốn theo đuổi một số đề xuất cải cách bị xem là rất cấp tiến so với giáo huấn truyền thống của Giáo hội. Tòa Thánh cũng chưa buộc phía Đức chỉ được thiết lập các cơ cấu hoàn toàn phù hợp với giáo luật như vẫn tồn tại ở mọi cấp độ tại Đức.

Hiện nay, giải pháp cho vấn đề của Giáo hội Đức có thể đi theo một trong hai hướng:

- hoặc Tòa Thánh phê chuẩn điều lệ, điều này sẽ khiến toàn bộ những chỉ trích trước đây từ Vatican bị xem như thiếu cơ sở;

- hoặc Tòa Thánh bác bỏ điều lệ, từ đó tạo nên ấn tượng rằng Vatican chỉ thực sự can thiệp khi quyền lực của các giám mục bị ảnh hưởng, chứ không phải trước đó, khi các điểm cốt lõi của giáo lý Công giáo bị đặt lại vấn đề - chẳng hạn như việc phong chức linh mục cho phụ nữ hoặc các vấn đề liên quan đến hành vi đồng tính luyến ái.

Hôm 15 tháng Năm vừa qua, Đức cha Wilmer khẳng định rằng ngài “tin tưởng tiến trình sẽ tiếp tục”, nhưng cần “một chút kiên nhẫn”. Với tư cách là Chủ tịch Hội đồng Giám mục Đức, Đức cha cho biết mình đã “trình bày với Tòa Thánh các mối quan tâm của Công giáo Đức”. Theo ngài, những vấn đề ấy “đang được chuyển từ bộ này sang bộ khác trong Vatican.”

Qua đó, Đức cha Wilmer thể hiện lập trường tương đồng với vị Chủ tịch tiền nhiệm là Giám mục Georg Bätzing, Giám mục Giáo phận Limburg, người đã định hình đáng kể “Con đường Công nghị” trong thời gian giữ chức Chủ tịch. Đầu năm nay, Đức cha Bätzing từng nói rằng phía Đức sẽ không khởi động Con đường Công nghị nếu chưa có sự đồng thuận từ Tòa Thánh, vì điều đó sẽ là một hành động khiêu khích cần tránh.

Theo kế hoạch ban đầu, phiên họp đầu tiên của Hội nghị Con đường Công nghị sẽ diễn ra vào ngày 06 đến 07 tháng Mười Một tại Stuttgart. Phiên họp thứ hai dự kiến tổ chức vào ngày 16 đến 17 tháng Tư năm 2027 tại Wuerzburg. Tuy nhiên, phát biểu của Đức cha Wilmer hiện khiến lịch trình này bị xáo trộn.

Nhà giáo luật học Heribert Hallermann ở Wuerzburg hồi đầu tháng Hai năm nay đã chỉ trích “lối chơi chữ mang tính khái niệm mà Con đường Công nghị thường sử dụng”. Ông đặc biệt đề cập đến thuật ngữ “monitoring”: giám sát, được nhắc tới trong kỳ họp Con đường Công nghị hồi cuối tháng Giêng: “Đó là việc giám sát và kiểm soát các giám mục do Hội đồng Con đường Công nghị - một dự án mà Tòa Thánh đã bác bỏ rõ ràng và dứt khoát trên cả bình diện thần học lẫn giáo luật.”

Trong cuộc trao đổi với tuần báo Công giáo Die Tagespost, ông Hallermann - người nhiều lần phê phán Con đường Công nghị dưới khía cạnh giáo luật - nhấn mạnh rằng tương quan đa số trong Hội đồng Con đường Công nghị “sẽ dẫn đến những đối lập không thể dung hòa trong nhiều vấn đề, ngay cả khi một số lập trường được trình bày dưới danh nghĩa “tự do” lớn hơn, “tiến bộ”, hoặc thậm chí là “phẩm giá con người.”

Liên quan đến khả năng Tòa Thánh phê chuẩn điều lệ, ông Hallermann nói thêm: “Khẳng định rằng tất cả các lưu ý từ Giáo triều đã được đưa vào dự thảo điều lệ”, như Đức cha Bätzing từng nói, “là điều không đúng về mặt khách quan. Ví dụ, các lo ngại rằng Hội đồng Con đường Công nghị có thể đứng trên Hội đồng Giám mục vẫn chưa được giải quyết - thậm chí ngược lại! Việc cùng nhau thảo luận và quyết định như dự kiến cũng đi ngược với những phê bình lặp đi lặp lại từ Roma.”

Ông Hallermann cảnh báo thêm: “Nếu Tòa Thánh phê chuẩn thử nghiệm (recognitio ad experimentum) thì phía Tòa Thánh cũng phải cân nhắc rằng theo Điều 11 khoản 2 của dự thảo điều lệ, theo đó Hội đồng Con đường Công nghị tự cho mình quyền sửa đổi điều lệ bằng đa số hai phần ba số phiếu hợp lệ. Với bước đi như vậy, Tòa Thánh sẽ bước vào một vùng đất rõ ràng đầy bất ổn.”

Dù vậy, Đức cha Wilmer, hôm thứ Sáu 15 tháng Năm vừa qua, vẫn bày tỏ lạc quan không chỉ về khả năng Hội đồng Con đường Công nhị sẽ được thành lập với sự chấp thuận của Tòa Thánh, mà còn về sự hiệp nhất giữa các giám mục Đức trong tương lai. Ngài nói: “Tôi tin rằng trong tương lai các giám mục tại Đức sẽ đứng cùng nhau, cùng chia sẻ trách nhiệm; rằng dù có những khác biệt về vùng miền và văn hóa, chúng tôi vẫn sẽ đoàn kết và cùng nhau hiện diện tại Đức nhân danh Thiên Chúa để trở thành Giáo hội.”

Ba giám mục giáo phận đương nhiệm - là Hồng y Rainer Maria Woelki của Giáo phận Koeln, Đức cha Stefan Oster, SDB của Giáo phận Passau và Đức cha Rudolf Voderholzer của Giáo phận Regensburg - đã rút khỏi Con đường Công nghị từ khá lâu, sau khi các cơ quan hữu trách của Tòa Thánh nhiều lần đưa ra cảnh báo mạnh mẽ. Nguyên Giám mục Giáo phận Eichstaett là Đức cha Gregor Maria Hanke, OSB cũng đã rút lui. Vì thế, Ủy ban Con đường Công nghị chuẩn bị cho Hội đồng Con đường Công nghị không còn do Hội đồng Giám mục Đức bảo trợ, nhưng do một hiệp hội riêng được 23 giáo phận còn lại thành lập.

Nếu Tòa Thánh phê chuẩn điều lệ, thì có thể ba vị giám mục nói trên cũng sẽ tham gia cơ quan này. Giám mục Oster phát biểu hồi tháng Ba năm nay rằng: “Tôi luôn nói rằng tôi sẽ đi cùng Giáo hội hoàn vũ. Tôi đang chờ xem Tòa Thánh phản ứng thế nào. Nhưng lập trường cơ bản của tôi là: nếu chúng ta thực hiện điều đó trong sự đồng thuận với Giáo hội hoàn vũ, thì tôi sẽ tham gia.”

Đức giám mục Passau nhấn mạnh rằng phía Đức trong các cuộc trao đổi với Tòa Thánh đã “cố gắng làm rõ rằng “thông qua nghị quyết” khác với “ra quyết định”. Tôi rất tò mò muốn xem phía Roma sẽ phản ứng ra sao.” Dù vậy, ngài vẫn lạc quan, bởi vì: “Tiến trình này đã kéo dài hơn hai năm. Trong thời gian đó đã hình thành tính tương hỗ. Người ta sẽ không để mọi thứ đi vào ngõ cụt. Cả phía Tòa Thánh cũng có lợi ích trong việc không để ai mất mặt khi rút lui. Vì thế, tôi tin rằng Hội đồng Con đường Công nghị sẽ thành hiện thực.”

(KAP 16-5-2026)