Các giám mục Công giáo Syriac tiến hành bãi chức Thượng phụ, chiếu theo Tự sắc mới của Đức Thánh cha Lêô

Chỉ hai tuần sau khi tự sắc Mutua Concordia do Đức Thánh cha Lêô XIV ban hành, cho phép Công nghị của một Giáo hội Công giáo Đông phương tiến hành thủ tục bãi chức vị Thượng phụ, các giám mục Công giáo Syriac đã được triệu tập tham dự Công nghị nhắm bãi chức Thượng phụ Ignace Youssif III Younan, từ lâu vẫn bị coi là gây chia rẽ và bất ổn trầm trọng trong Giáo hội thuộc quyền.

Phúc Nhạc | RVA

Chiếu theo những quy định mà Đức Thánh cha Lêô đã quy định trong tự sắc, hôm mùng 04 tháng Chín vừa qua, vị giám mục thâm niên nhất của Giáo hội này đã triệu tập một công nghị để đưa Thượng phụ Younan về hưu. Theo luật, ngài có quyền được tự bào chữa trước công nghị, và quyết định truất phế, sau khi đạt hai phần ba số phiếu và phải được Đức Thánh cha phê chuẩn.

Vị Thượng phụ “bị mất tín nhiệm” Younan đáp lại bằng cách triệu tập một công nghị khác, chỉ vài giờ sau khi vị giám mục thâm niên nhất triệu tập các giám mục. Động thái muộn màng này, theo báo chí, khó có thể giúp ngài tránh khỏi việc bị phế truất.

Có điểm khác biệt giữa hai giấy triệu tập là thời điểm dự kiến họp: vị giám mục thâm niên đề nghị cuối tháng Chín, trong khi Thượng phụ đưa ra tháng Mười Một. Nói cách khác, dường như Đức Thượng phụ Younan muốn kéo dài thêm thời gian, sau khoảng thời gian “giành được” từ Đức Giáo hoàng khi xin gia hạn, nhưng chỉ được chấp thuận một phần. Và trên hết, dường như ngài vẫn nhất quyết không thừa nhận những đổi mới pháp lý mà Đức Lêô XIV đưa vào Mutua Concordia, theo đó trong những trường hợp đặc biệt, đa số các giám mục của một Thượng hội đồng có thể loại bỏ Thượng phụ của mình. Tuy nhiên, quyền này vốn đã có nguồn gốc trong lịch sử các Giáo hội Đông phương, vì vậy không hoàn toàn là một sự nhượng quyền mới. Tại Roma, động thái của Đức Thượng phụ Younan được xem là một hành động tuyệt vọng, vì giờ đây các giám mục khác đã có những công cụ pháp lý để đưa ngài rời khỏi chức vụ sau nhiều năm đối đầu và giằng co dai dẳng.

Các Thượng phụ Công giáo Đông phương khác đang quan tâm theo dõi điều có thể trở thành lần áp dụng đầu tiên các quy định mới của Bộ Giáo luật các Giáo hội Đông phương, và có lẽ họ bắt đầu nghĩ rằng không nên gắn số phận của mình với Đức Thượng phụ Younan. Tòa Thánh đã hình thành một nhận định rõ ràng về tình hình, và đã thể hiện điều đó qua việc đưa vào áp dụng Mutua Concordia.

Giờ đây, tình hình vẫn chưa rõ ràng: liệu sẽ có hai Thượng hội đồng được tổ chức chỉ trong vòng vài tháng, trong khi - ngoại trừ Thượng hội đồng tại Roma năm 2025 - đã ba năm không có Thượng hội đồng nào được tổ chức?

(La nuova bussola quotidiana 15-9-2026)