Các giám mục Công giáo Latinh ở Ukraina: Đừng đáp trả sự xâm lược bằng sự xâm lược, hay lòng hận thù bằng lòng hận thù

Các giám mục Công giáo nghi lễ Latinh ở Ukraina mới công bố sứ điệp gởi các tín hữu thuộc quyền, mời gọi họ “đừng lấy ác báo ác, đừng hận thù đáp lại hận thù”.

Phúc Nhạc | RVA

Tại Ukraina, trong số 43 triệu dân, đa số theo Chính thống giáo, các tín hữu Công giáo chiếm 7,50%, trong số này đa số thuộc các nghi lễ Đông phương, như Bizantine, Rutena, Armeni và chỉ có một triệu người thuộc Công giáo Latinh, họp thành một giáo tỉnh duy nhất là Giáo tỉnh Lvov, với sáu giáo phận thuộc hạt.

Bối cảnh của lá thư là sự căng thẳng và xung đột gần đây giữa người Ukraina và Ba Lan vì những biến cố quá khứ đau thương được gợi lại, những vụ người Ukraina tàn sát các binh sĩ và thường dân Ba Lan.

Trong sứ điệp được hãng tin Ekai.pl của Ba Lan truyền đi hôm thứ Hai, ngày 14 tháng Chín vừa qua, gởi dân tộc Ukraina và Ba Lan cũng như tất cả những người thiện chí, các giám mục Công giáo Latinh viết:

“Đừng chỉ tự hỏi mình trước mặt Thiên Chúa: Trong quá khứ, họ đã làm gì với chúng ta?” nhưng hãy hỏi: “Hôm nay tôi đang làm gì để bảo đảm rằng sự dữ không tái diễn?” Các vị kêu gọi đừng đáp trả sự xâm lược bằng sự xâm lược, cũng không đáp trả lòng hận thù bằng lòng hận thù”.

Các giám mục chỉ ra sự căng thẳng ngày càng gia tăng trong mối tương quan Ba Lan và Ukraina, khi “những vết thương cũ lại bị khơi dậy, những lời lẽ gay gắt được nói công khai, những trường hợp bạo lực hoặc hành vi không xứng đáng của một số cá nhân bị quy cho cả dân tộc, và ký ức lịch sử, vốn phải dạy chúng ta sự khôn ngoan, lại được sử dụng như một công cụ tạo nên sự thù địch mới”. Các giám mục nhắc lại lời Thánh Phaolô: “Đừng để sự dữ thắng được mình, nhưng hãy lấy điều thiện mà thắng sự dữ.”

Các giám mục nhấn mạnh rằng lịch sử chung Ba Lan-Ukraina “có những trang viết về những điều tốt đẹp lớn lao, sự hợp tác và giúp đỡ lẫn nhau, nhưng cũng có những trang viết về bạo lực, bất công và máu của những người vô tội đã đổ xuống”. “Những điều này không thể bị che giấu hay tô điểm. Các nạn nhân có quyền được tưởng nhớ và được an táng cách xứng đáng; gia đình họ có quyền được tôn trọng đối với nỗi đau mà họ đã chịu đựng; và sự thật lịch sử có quyền được điều tra một cách trung thực và thấu đáo. Chúng ta cúi mình trước tất cả các nạn nhân vô tội. Ký ức về họ kêu gọi chúng ta làm mọi điều có thể để bảo đảm rằng sự dữ như thế không bao giờ xảy ra nữa”. Đồng thời, các giám mục cũng chỉ ra rằng “sự thật chỉ giải thoát khi nó không trở thành vũ khí chống lại người khác”, khi sự thật đi đôi với tình yêu.

Các giám mục lưu ý rằng sự hòa giải Kitô giáo không có nghĩa là quên đi, mà là một ký ức phục vụ công lý, chứ không làm nảy sinh lòng hận thù mới. “Tội lỗi về mặt luân lý không được truyền lại cùng với quốc tịch, ngôn ngữ hay tên gọi. Những người đã phạm tội ác trong quá khứ và nay đã qua đời đã đứng trước Vị Thẩm Phán Công Chính, Đấng biết toàn bộ sự thật về những hành động và tâm hồn con người. Nhưng một ngày kia, chính chúng ta cũng sẽ đứng trước Ngài. Và Chúa sẽ hỏi chúng ta không phải về những gì tổ tiên chúng ta đã làm, mà về những gì chúng ta đã làm với lịch sử mà chúng ta thừa hưởng. Lịch sử ấy có trở thành người thầy dạy chúng ta sự khôn ngoan hay không? Nó có dạy chúng ta cảm thông với nỗi đau của người khác hay không? Hay ngược lại, chúng ta đang để cho sự dữ cũ sinh ra sự dữ mới?”

Các vị nhấn mạnh rằng “chúng ta chịu trách nhiệm về mọi lời nói và mọi việc làm, để chính chúng ta không trở thành nguyên nhân gây ra những tổn thương mới, lòng hận thù mới và, do đó, những tội ác mới giữa hai dân tộc”.

Các giám mục Ukraina Latinh chỉ ra rằng ngày nay “chúng ta đặc biệt cần giải giáp ngôn ngữ của mình”, rằng “tình yêu đối với dân tộc mình không đòi hỏi phải khinh miệt dân tộc khác, và lòng yêu nước đích thực không được xây dựng trên việc làm nhục người láng giềng”. Các ngài khẳng định rằng người Ukraina ghi nhớ những điều tốt đẹp lớn lao mà dân tộc Ba Lan đã dành cho họ sau khi Nga bắt đầu cuộc xâm lược toàn diện, và bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc về điều đó.

“Chúng tôi cũng nhận thức rằng hành vi của một số người Ukraina tại Ba Lan có thể, một cách chính đáng, gây thất vọng hoặc phẫn nộ. Sự vô ơn, thiếu tôn trọng luật pháp và phong tục của quốc gia nơi mình cư trú, cũng như thiếu trách nhiệm, đòi hỏi một sự đánh giá luân lý thẳng thắn, một hình phạt thích đáng, và trong một số trường hợp thậm chí cả việc trục xuất. Đồng thời, xin hãy nhớ rằng hành động của một cá nhân cụ thể là trách nhiệm của chính người đó và không thể trở thành đặc điểm để quy cho toàn thể dân tộc”. Những người Ukraina đang phải trải qua các hành vi thù ghét, xúc phạm, làm nhục hoặc đối xử bất công tại Ba Lan được kêu gọi không đáp trả “sự xâm lược bằng sự xâm lược, hay lòng hận thù bằng lòng hận thù”.

Hãy nhớ rằng một lời bình luận thù địch hoặc một hành động đáng khinh của một người không đại diện cho toàn thể dân tộc Ba Lan. Bên cạnh những thông tin đau lòng, hãy gìn giữ trong tâm hồn chúng ta ký ức về những người Ba Lan đã mở cửa nhà mình đón chúng ta, chào đón con cái chúng ta, giúp đỡ những người tị nạn, chăm sóc những người bị thương, quyên góp cứu trợ, cầu nguyện cho Ukraine và - quan trọng nhất - vẫn tiếp tục làm điều tốt cho chúng ta. Đừng để sự dữ của một người che khuất điều tốt đẹp của hàng nghìn người khác,” các giám mục khuyên. Các ngài chỉ ra rằng “những người Ukraina đang sống tại Ba Lan được kêu gọi bày tỏ lòng biết ơn cũng qua lối sống của mình: tôn trọng luật pháp của đất nước đã đón nhận họ, tôn trọng văn hóa và truyền thống của đất nước ấy, trung thực trong công việc, có trách nhiệm với những gì mình nói và tử tế trong quan hệ với mọi người”.

“Hãy nhớ rằng những vi phạm của các bạn, nếu có, sẽ bị phán xét nghiêm khắc không chỉ bởi những Người Chủ nhà nhân hậu của mảnh đất này, mà còn bởi chính đồng bào của các bạn - cả ở Ba Lan lẫn Ukraina”.

Các giám mục kêu gọi mọi người góp phần xây dựng những mối quan hệ công bằng, chân thành và láng giềng giữa hai dân tộc. Các vị nói: “Hãy truyền lại cho con cái chúng ta sự thật và ký ức, nhưng không truyền lại lòng hận thù được kế thừa. Hãy dạy chúng phân biệt giữa ký ức và trả thù, giữa lòng yêu nước và sự khinh miệt, giữa trách nhiệm cá nhân và sự quy kết tập thể. Ước gì thế hệ trẻ thừa hưởng từ chúng ta không phải nghĩa vụ tiếp tục những xung đột của quá khứ, mà là sự khôn ngoan cần thiết để chấm dứt chúng”. Các ngài cũng kêu gọi các chính trị gia, nhà báo và những người đại diện cho công chúng, lưu ý rằng “nỗi đau lịch sử không nên trở thành công cụ của cuộc đấu tranh chính trị, cũng như tình cảm dân tộc không nên trở thành phương tiện huy động chống lại một dân tộc khác và, do đó, cũng chống lại chính dân tộc mình”. “Hãy để các sử gia nghiên cứu quá khứ để chúng ta và con cháu không phải lặp lại những sai lầm của các thế hệ trước; và hãy để các chính trị gia hỗ trợ tiến trình này, thay vì tìm kiếm lợi ích riêng của mình trong những hiểu lầm cay đắng giữa hai dân tộc”.

Nhắc lại rằng Thánh Gioan Phaolô II “đã nhiều lần tha thiết kêu gọi người Ba Lan và người Ukraina thanh tẩy ký ức lịch sử và tha thứ cho nhau”, các giám mục chỉ ra rằng “điều này không có nghĩa là quên đi”, mà là nhớ lại theo cách để “ký ức không còn giết chết”.

Tha thứ không xóa bỏ công lý - nhưng thanh tẩy công lý khỏi sự trả thù. Hòa giải không xóa bỏ lịch sử - nhưng không cho phép lịch sử một lần nữa trở thành nguyên nhân của đổ máu trong tương lai. Và điều mà con người không thể tự mình thực hiện, Thiên Chúa Toàn Năng sẽ giúp đỡ, miễn là chúng ta đi theo đường lối của Người”.

Các ngài kêu gọi các giáo xứ và cộng đoàn Giáo hội “cầu nguyện cho tất cả các nạn nhân vô tội, hỗ trợ các cuộc gặp gỡ giữa người Ukraina và người Ba Lan, giữa những người trẻ và các gia đình, thúc đẩy đối thoại lịch sử trung thực, và trợ giúp những người là nạn nhân của sự thù địch vì nguồn gốc của họ”. Các giám mục đề nghị: “Ước gì mỗi cộng đoàn và mỗi người trong chúng ta thực hiện ít nhất một bước đi cụ thể để xây dựng sự tôn trọng và phục vụ lòng tin”. Các vị giải thích rằng: “quá khứ đã xảy ra rồi”, nhưng “tương lai vẫn chưa được viết nên”, và “chúng ta chịu trách nhiệm về tương lai ấy”. “Vì thế, hãy tự hỏi mình trước mặt Thiên Chúa không chỉ: “Trong quá khứ, họ đã làm gì với chúng ta?” mà còn: “Hôm nay tôi đang làm gì để ngăn sự dữ không xảy ra lần nữa?” Bởi vì chính về điều đó chúng ta sẽ phải chịu trách nhiệm. Ước gì lời nói của chúng ta chữa lành, chứ không gây tổn thương. Ước gì ký ức của chúng ta phục vụ sự thật, chứ không phục vụ lòng hận thù. Ước gì công lý dẫn đến hòa giải, và tình yêu đối với quê hương mình dạy chúng ta tôn trọng quê hương của người khác”.

(Ekai.pl 14-9-2026)