1Chớ phân bì với quân tội lỗi,
cũng đừng ham bè bạn với chúng,
2vì lòng chúng chỉ nghĩ đến bạo hành
và môi chúng toàn nói lời độc ác.
3Có khôn ngoan mới dựng được nhà,
có sáng suốt mới biết xây cho vững.
4Nhờ hiểu biết, phòng ốc mới đầy dư
mọi của cải sang trọng và quý giá.
5Người khôn ngoan được nên mạnh mẽ,
kẻ hiểu biết làm sức mạnh gia tăng.
6Khi giao chiến, cần lời chỉ đạo,
muốn thắng trận, cần nhiều cố vấn.
7Đối với kẻ ngu, đức khôn ngoan cao vời vợi,
nơi cổng thành, nó chẳng dám hé môi.
8Kẻ mưu tính những chuyện gian tà
sẽ bị gọi là vua bịp bợm.
9Kẻ ngu si chỉ mưu toan tội lỗi,
quân chế nhạo bị kẻ ghét người khinh.
10Ngày khốn quẫn mà để mất tinh thần,
sức lực con ắt sẽ bị suy giảm.
…
Đấng canh giữ lòng con thấu suốt cả,
Người sẽ thưởng phạt ai nấy theo việc họ làm.
…
14Con nên nhớ: đức khôn ngoan đối với con cũng vậy.
Nếu con gặp được, hẳn sẽ có tương lai,
và niềm hy vọng của con sẽ không tan vỡ.
…
17Khi quân thù gục ngã, con đừng lấy làm vui,
lúc nó bị lảo đảo, lòng con chớ reo mừng,
18kẻo Đức Chúa trông thấy mà gai mắt
và không nổi giận với nó nữa đâu.
19Đừng ganh ghét với bọn bất lương,
chớ ghen tuông cùng phường gian ác.
20Vì bọn bất lương chẳng có tương lai,
và ngọn đèn của phường gian ác sẽ tàn lụi.
21Hỡi con, hãy kính sợ Đức Chúa và nhà vua,
đừng giao du với những quân nổi loạn.
22Vì tai hoạ sẽ giáng xuống bất ngờ,
cả hai sẽ tiêu diệt chúng ra sao, nào có ai lường được?
23Những câu sau đây cũng là của bậc khôn ngoan:
Xét xử thiên vị là điều không tốt.
…
26Ai trả lời thẳng thắn mới là người bạn thật.
…
28Đừng vô cớ làm chứng hại bạn bè,
cũng đừng nói ngọt nói ngon mà lừa đảo họ.
…
Trong xã hội hôm nay, định hướng: “Mỗi Kitô hữu là một môn đệ thừa sai” đang vang lên như một tiếng kèn thôi thúc dấn thân. Để có thể kiên vững loan báo Tin Mừng, người môn đệ cần phải thiết tha xin Chúa Thánh Thần ban tặng ơn khôn ngoan (Sapientia). Dựa trên những huấn dụ sắc bén của sách Châm ngôn chương 24, người môn đệ thừa sai nhận thức sâu sắc rằng: ơn khôn ngoan chính là chiếc neo bảo vệ đức tin, là la bàn định hướng cho mọi hành động và là sức mạnh nội tâm để kiến tạo một tương lai tràn trề hy vọng.
Trước tiên, sách Châm ngôn dùng hình ảnh kiến trúc để diễn tả giá trị của sự khôn ngoan:
“Có khôn ngoan mới dựng được nhà,
có sáng suốt mới biết xây cho vững…”
(Cn 24,3-4).
Ngôi nhà ở đây chính là cuộc đời, là gia đình và là các công cuộc tông đồ của người môn đệ thừa sai. Ơn khôn ngoan của Chúa Thánh Thần giúp người môn đệ biết đặt nền móng trên Đá Tảng là Lời Chúa. Trong cuộc chiến cam go chống lại sự dữ, người khôn ngoan biết tìm kiếm “lời chỉ đạo” của Chúa và cần đến “nhiều cố vấn” là các bậc hiền triết, các vị mục tử trong Giáo hội (Cn 24,5-6). Nhờ ngôi nhà linh hồn được xây vững chắc bằng ơn khôn ngoan, người môn đệ sẽ đầy dư những “của cải sang trọng” là các nhân đức, luôn sẵn sàng đón nhận và thực thi sứ mạng với một vị thế kiên cường, bất khuất.
Ơn khôn ngoan chính là nhãn quan siêu nhiên giúp người môn đệ nhận diện và khước từ lối sống thỏa hiệp hoặc ghen tị với những kẻ bất lương: “…vì lòng chúng chỉ nghĩ đến bạo hành và môi chúng toàn nói lời độc ác” (Cn 24,1-2).
Ơn khôn ngoan giúp người thừa sai giữ vững sự thánh thiện, không giao du với quân nổi loạn, luôn kính sợ Đức Chúa (Cn 24,21). Thay vì mưu tính những chuyện gian tà để rồi bị gọi là “vua bịp bợm” hay chịu cảnh “kẻ ghét người khinh” (Cn 24,8-9), người môn đệ được ơn khôn ngoan gìn giữ sẽ luôn bước đi trong chính đạo.
Sứ mạng thừa sai không bao giờ là thảm hoa hồng, mà luôn đi kèm với thử thách và đau khổ. Sách Châm ngôn cảnh báo:
“Ngày khốn quẫn mà để mất tinh thần,
sức lực con ắt sẽ bị suy giảm”
(Cn 24,10).
Khi đối diện với thất bại hay sự bách hại, trí khôn người phàm dễ buông xuôi, nhưng ơn khôn ngoan của Chúa Thánh Thần lại ban tặng một sức bật thiêng liêng. Người khôn ngoan tin tưởng tuyệt đối rằng:
“Đấng canh giữ lòng con thấu suốt cả,
Người sẽ thưởng phạt ai nấy theo việc họ làm”
(Cn 24,12).
Hơn thế nữa, ơn khôn ngoan uốn nắn trái tim người môn đệ đạt đến đỉnh cao của lòng bác ái Tin Mừng (Cn 24,17). Một người thiếu khôn ngoan sẽ hả hê trước tai nạn của đối phương, nhưng người môn đệ được Thần Khí soi sáng hiểu rằng thái độ đó sẽ khiến Đức Chúa “gai mắt” (Cn 24,18). Ơn khôn ngoan giúp người thừa sai vượt lên trên những phản ứng tự nhiên của xác thịt, biết xót thương cả kẻ hại mình, để danh Chúa không bị xúc phạm và tình yêu cứu độ được tỏa lan ngay cả trong nghịch cảnh.
Một người môn đệ thừa sai có ơn khôn ngoan sẽ làm chủ được ngôn từ và cách hành xử xã hội. Sách Châm ngôn đúc kết: “Ai trả lời thẳng thắn mới là người bạn thật” (Cn 24,26). Ngôn ngữ của sứ giả Tin Mừng không phải là những lời “nói ngọt nói ngon mà lừa đảo”, cũng không phải là việc “vô cớ làm chứng hại bạn bè” (Cn 24,28).
Nhờ ơn khôn ngoan, người môn đệ hiểu rằng “xét xử thiên vị là điều không tốt” (Cn 24,23). Sự khôn ngoan giúp họ biết khi nào cần lên tiếng bảo vệ người yếu thế và khi nào cần im lặng để giữ gìn sự thánh thiện. Chính qua cung cách đối thoại mang đậm dấu ấn Thần Khí này, người môn đệ có được tương lai vững chắc và niềm hy vọng của họ sẽ không bao giờ bị tan vỡ (Cn 24,14).
Qua những chỉ dẫn của sách Châm ngôn, ơn khôn ngoan hiện lên như một bảo vật vô giá, giúp người tín hữu xây dựng một đời sống đức tin vững chãi. Khi mỗi Kitô hữu biết mở lòng để Chúa Thánh Thần dẫn dắt bằng ơn khôn ngoan, hành trình thừa sai của họ sẽ trở thành một vũ điệu của ân sủng, mang ánh sáng cứu độ thắp sáng mọi góc khuất của cuộc đời.
Lạy Chúa Thánh Thần là Nguồn Sáng và là Đấng ban phát các ân huệ thiêng liêng, con khẩn thiết nài xin Ngài ban cho con ơn khôn ngoan. Xin uốn nắn tâm hồn con để con biết xây dựng ngôi nhà đời sống và sứ mạng thừa sai của con trên nền tảng vững chắc là lời hằng sống của Chúa. Nhờ ơn khôn ngoan dẫn đường, xin cho con biết luôn kính sợ Chúa, để niềm hy vọng vào tương lai vĩnh cửu của con không bao giờ tan vỡ, và cuộc đời con trở thành nhịp cầu yêu thương nối kết muôn người với Chúa. Amen.
Minh Thanh
Trực tiếp
