Nhà nước Trung Quốc hạn chế Kinh Thánh tại Thượng Hải

Vụ Nhà nước Trung Quốc hạn chế Kinh Thánh đang làm cho các tín hữu Kitô - Công giáo và Tin Lành - lo lắng.

G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA

Hành động này là ví dụ mới nhất về sự kiểm soát rộng khắp và sâu rộng của Nhà nước Trung Quốc đối với mọi vấn đề liên quan đến đời sống tôn giáo.

Những hạn chế gần đây của Trung Quốc đối với việc bán Kinh Thánh và các tài liệu tôn giáo khác, các cuộc hành hương và việc phát trực tuyến các buổi cầu nguyện, cùng với lệnh cấm cử hành phụng vụ an táng Công giáo tại Thượng Hải và cuộc trấn áp các hội thánh Tin lành tư gia, một lần nữa đặt ra những câu hỏi về tuyên bố của chính phủ Trung Quốc về “tự do tôn giáo”.

Công giáo và Tin Lành là hai trong số 5 tôn giáo chính thức được nhà nước Trung Quốc công nhận. Có khoảng 10-12 triệu người Công giáo và 80 triệu Kitô hữu Tin lành.

Hồi giáo và Phật giáo Tây Tạng cũng đang chịu sức ép vô cùng lớn do những mối liên hệ về dân tộc và văn hóa với người Duy Ngô Nhĩ và người Tây Tạng.

Mặc dù tự do tôn giáo được quy định trong Hiến pháp Trung Quốc, nhưng quyền tự do này chưa bao giờ được chính phủ Trung Quốc thực sự thực thi. Các hiệp hội yêu nước bán chính thức của cả 5 tôn giáo lớn trên thực tế là những cơ quan có thẩm quyền quyết định hoạt động của các tôn giáo, bao gồm việc bổ nhiệm nhân sự tôn giáo, sử dụng các cơ sở tôn giáo và phổ biến các tài liệu tôn giáo; tất cả những vấn đề này đều phải được các cơ quan quản lý tôn giáo của Đảng quyết định.

Tin tức về việc hạn chế bán Kinh Thánh là ví dụ mới nhất cho thấy chính quyền Trung Quốc kiểm soát rộng khắp và sâu rộng như thế nào đối với mọi vấn đề liên quan đến đời sống tôn giáo.

Hồi năm 1996, Đức cha Giacôbê Tô chí Dân (Su Zhimin), Giám mục Bảo Định, tỉnh Hà Bắc, đã bị bắt đi khi ngài đang dẫn đầu một đoàn rước người Công giáo đến ngôi đền nổi tiếng ở Đông Lư, cũng thuộc tỉnh Hà Bắc, nơi có những báo cáo về các cuộc hiện ra của Đức Trinh Nữ Maria, còn được gọi là “Đức Mẹ Trung Quốc”.

Kể từ đó, ngài mất tích cho đến nay. Sự chú ý của quốc tế đối với trường hợp này vẫn tiếp tục, và các tổ chức vận động cũng như Giáo hội vẫn yêu cầu cung cấp thông tin về nơi ở của ngài.

Việc các nhà lãnh đạo và mục sư của Hội thánh Zion và Hội thánh Giao ước Mưa Sớm (Early Rain Covenant Church) bị bắt giữ phản ánh sự bất bao dung liên tục đối với các niềm tin Kitô giáo. Tính đến nay, 8 vị lãnh đạo các Hội thánh Tin lành vẫn đang bị giam giữ. Chỉ có mục sư Ezra Jin Mingri của Hội thánh Zion là bất ngờ được trả tự do sau khi Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump nêu trường hợp của ông trong chuyến thăm Trung Quốc và gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, vào ngày 14 và 15 tháng Năm năm nay.

Trong những năm gần đây, rất hiếm khi thấy Trung Quốc trả tự do cho những người bất đồng chính kiến và những người hoạt động tôn giáo để đáp lại sức ép từ các chính phủ nước ngoài. Trong một cuộc phỏng vấn gần đây sau khi trốn sang Hoa Kỳ, mục sư Jin kể lại việc ông bị bắt và giam giữ vào tháng Mười năm 2025. Mục sư nhận xét: “Đảng kiểm soát mọi thứ. Các dân tộc thiểu số và những niềm tin tôn giáo khác nhau, thậm chí một số người có quan điểm riêng, cũng như các trí thức độc lập, đang phải đối mặt với sức ép rất lớn ở Trung Quốc, thậm chí là sự đàn áp.”

Mục sư cũng cho biết trong một cuộc phỏng vấn trước đó rằng Mục sư không thể tin mình sẽ được trả tự do sau khi bị giam giữ 266 ngày, đồng thời lưu ý rằng những mục sư và nhà lãnh đạo Giáo hội khác vẫn đang bị giam giữ. Quả thực, qua những gì tôi nghe được từ nhiều người Công giáo, Tin lành, người Hồi giáo Duy Ngô Nhĩ và Phật tử Tây Tạng, khi trước đây tôi làm công việc nghiên cứu về Trung Quốc cho Tổ chức Ân xá Quốc tế (Amnesty International), chính phủ Trung Quốc kiểm soát mọi khía cạnh đời sống của họ, từ địa điểm thờ phượng, các văn bản tôn giáo, nghi lễ tôn giáo, trường học, việc bổ nhiệm nhân sự tôn giáo - cho đến cả các hoạt động trong những ngày lễ tôn giáo.

Cũng giống như đối với Hồi giáo và Phật giáo Tây Tạng, chính phủ Trung Quốc tự đưa ra các định nghĩa và thực hành phù hợp với lập trường của Đảng Cộng sản, thay vì cho phép các tôn giáo tự thực hành theo giáo huấn và truyền thống của chính mình. Chính phủ cũng đặt các yêu cầu của Đảng lên trên giáo huấn tôn giáo, khiến người ta khó có thể nhận thấy bất kỳ dấu hiệu nào của việc tuân theo những thực hành phổ quát trong các tôn giáo thế giới này.

Kinh Thánh chứa đựng những giá trị cốt lõi của các Giáo hội Công giáo và Tin lành. Hai truyền thống này có những phiên bản Kinh Thánh khác nhau dựa trên truyền thống và giáo lý của mình. Nếu các phiên bản Kinh Thánh của họ không được phép sử dụng, thì đó sẽ không còn là tôn giáo của họ nữa. Tương tự, nếu các nghi lễ phụng vụ an táng của họ không được phép cử hành, thì đó cũng sẽ không còn là tôn giáo của họ. Không chỉ các vị lãnh đạo Giáo hội và các nhà giảng thuyết, nhưng cả một số luật sư, trong đó có Zhang Kai và Wu Kai, cũng trở thành mục tiêu và bị tước quyền hành nghề vì cung cấp trợ giúp pháp lý cho họ. Những nỗ lực của chính phủ nhằm đe dọa và bịt miệng các luật sư, qua đó cắt đứt sự hỗ trợ dành cho các nhà lãnh đạo Giáo hội, phản ánh chính sách không khoan nhượng của chính quyền đối với sự hỗ trợ lẫn nhau trong xã hội dân sự.

Việc trấn áp các nhân sự và hoạt động tôn giáo chỉ càng cung cấp thêm bằng chứng về sự đàn áp và hạn chế tự do tôn giáo của chính phủ Trung Quốc. Việc ban hành thêm luật và quy định sẽ chỉ vi phạm chính Hiến pháp của Trung Quốc, vốn được cho là bảo vệ các quyền con người, trong đó có quyền tự do tôn giáo được ghi nhận tại Điều 36 của Hiến pháp.

Ông Patrick Poon, một nhà báo và bình luận viên độc lập, thành viên hội đồng quản trị của Asian Lawyers Network, có trụ sở tại Tokyo và là phụ trách khu vực Đông Á của Human Rights Measurement Initiative có trụ sở tại New Zealand. Ông là người Công giáo từ năm 1989. Những quan điểm được trình bày trong bài viết này là quan điểm của tác giả và không nhất thiết phản ánh lập trường biên tập chính thức của UCA News.

Theo ông, Tòa Thánh nên nghiêm túc xem xét lại Thỏa thuận Tạm thời được ký lần đầu vào năm 2018, một thỏa thuận chưa bao giờ được công khai, đồng thời đánh giá lại việc thực thi thỏa thuận trước khi có bất kỳ lần gia hạn nào tiếp theo.

(UCA News 3-9-2026)