Đức Hồng y Tagle: Một Giáo hội Hiệp hành học cách cùng nhau bước đi như một em bé bắt đầu tập đi

“Cùng nhau bước đi” với tư cách là một Giáo hội hiệp hành có nghĩa là gì? Đối với Đức Hồng y Luis Antonio Tagle, câu trả lời không nằm trong các văn kiện của Giáo hội hay những chiến lược mục vụ, mà trong kinh nghiệm hết sức bình dị của một em bé đang học bước những bước đầu tiên.

Tác giả: Gabriel Abdi Susanto | Chuyển ngữ: Đức Trần

Trong bài suy niệm thiêng liêng đầu tiên của Ngày Cầu nguyện và Tĩnh tâm, thuộc Đại hội Toàn thể lần thứ XII của Liên Hội đồng Giám mục Á châu (FABC) diễn ra ngày 22 tháng Bảy, Đức Hồng y Tagle đã mời gọi các giám mục và đại biểu suy tư sâu xa hơn về một trong những cách diễn đạt quen thuộc nhất của hành trình hiệp hành của Giáo hội.

“Chúng ta thường nói rằng hiệp hành nghĩa là cùng nhau bước đi,” ngài chia sẻ với các tham dự viên quy tụ tại khách sạn Mulia ở Jakarta. “Nhưng liệu chúng ta đã thực sự tìm hiểu hiện tượng ‘bước đi’ hay chưa?”

Câu hỏi ấy trở thành nền tảng cho một bài suy niệm kết hợp giữa thần học và những trải nghiệm rất đời thường của con người.

Dựa trên quá trình phát triển của trẻ nhỏ, Đức Hồng y Tagle nhận định rằng việc biết đi không phải là điều tự nhiên xảy đến cũng không phải là điều dễ dàng. Trước khi có thể bước những bước đầu tiên, trẻ phải biết bò, phát triển sức mạnh cơ bắp, rèn luyện khả năng giữ thăng bằng, phối hợp các cử động và xây dựng sự tự tin. Điều không kém phần quan trọng là các em cần có một môi trường an toàn, nơi được cha mẹ khích lệ, được những bàn tay nâng đỡ và được phép vấp ngã mà không phải sợ hãi.

“Muốn bước đi cần có kỹ năng, khả năng giữ thăng bằng, sự phối hợp và năng lực để đứng dậy,” ngài nói.

Từ đó, Đức Hồng y mời gọi các tham dự viên áp dụng những bài học ấy vào hành trình hiệp hành của Giáo hội.

Nếu hiệp hành có nghĩa là cùng nhau bước đi, thì Giáo hội cần loại “sức mạnh cơ bắp” thiêng liêng nào? Những hình thức quân bình, tín thác và nâng đỡ lẫn nhau nào giúp các cộng đoàn có thể đồng hành với nhau? Và đâu là những nỗi sợ ngăn cản con người dám bước đi?

Những câu hỏi ấy vang vọng trong nỗ lực của Đại hội nhằm xây dựng một nền văn hóa biết lắng nghe, khuyến khích sự tham gia và cùng nhau phân định trong các Giáo hội tại châu Á.

Bài suy niệm của Đức Hồng y Tagle trở nên rất riêng tư khi ngài nhắc đến cha mẹ mình, hiện đều đã 96 tuổi.

Ngài kể rằng cha ngài vẫn còn minh mẫn nhưng không còn có thể đi lại được, trong khi mẹ ngài vẫn có thể di chuyển nhưng cần có người trợ giúp. Việc đồng hành với cha mẹ đã giúp ngài nhận ra rằng cách thức đồng hành sẽ thay đổi khi con người bước vào tuổi già.

“Làm thế nào để bước đi cùng một người không còn có thể bước đi?” ngài đặt câu hỏi.

Câu trả lời của ngài thật giản dị: “Bạn ở lại.”

“Bạn nắm lấy bàn tay của họ. Bạn thì thầm bên tai họ, để họ biết rằng họ không hề cô đơn.”

Theo Đức Hồng y, chính hình ảnh ấy diễn tả cốt lõi của hiệp hành. Cùng nhau bước đi không chỉ đơn thuần là cùng tiến về phía trước với một nhịp độ như nhau, mà còn là luôn ở bên những người đang gặp khó khăn, những người bị tụt lại phía sau và những người không còn đủ sức tiếp tục hành trình một mình.

Ngài cảnh báo rằng một Giáo hội hiệp hành không thể chỉ đánh giá thành công bằng hiệu quả hay tốc độ tiến triển. Giáo hội còn phải là một cộng đoàn được ghi dấu bằng sự kiên nhẫn, tinh thần quan tâm và sự đồng hành đầy lòng trắc ẩn.

Đức Hồng y Tagle cũng nêu lên một trở ngại khác đối với sự hiệp thông đích thực: xu hướng ngày càng phổ biến là con người sống chìm đắm trong điện thoại di động của mình và thường không còn để ý đến những người xung quanh.

Theo ngài, chủ nghĩa cá nhân ấy hoàn toàn trái ngược với tinh thần hiệp hành, vốn mời gọi các tín hữu hiện diện với nhau qua việc lắng nghe, gặp gỡ và sẵn sàng điều chỉnh bước đi của mình để đồng hành với người khác.

Khi các đại biểu bước vào thời gian cầu nguyện thinh lặng, Đức Hồng y Tagle không để lại cho họ những câu trả lời có sẵn, nhưng là một lời mời gọi suy tư: trước khi Giáo hội nói về việc cùng nhau bước đi, Giáo hội cần học cho biết bước đi thực sự có nghĩa là gì - bước đi với lòng kiên nhẫn, với sự tín thác và với niềm xác tín rằng không ai phải lữ hành một mình.

Về tác giả
Gabriel Abdi Susanto là một nhà báo kỳ cựu người Indonesia, hiện là thành viên Ban Biên tập của phiên bản tiếng Indonesia của Vatican News.