Đức Hồng y Grech: Tính hiệp hành khởi đi từ sự hoán cải tâm hồn, chứ không phải từ những quy định pháp luật mới

Đức Hồng y Mario Grech khẳng định rằng tương lai của tính hiệp hành trong Giáo hội Công giáo trước hết tùy thuộc vào sự hoán cải tâm hồn, chứ không phải vào những thay đổi của Giáo luật. Ngài đưa ra nhận định này trong cuộc họp báo thứ hai của Đại hội Toàn thể lần thứ XII của Liên Hội đồng Giám mục Á châu (FABC).

Tác giả: Gabriel Abdi Susanto | Chuyển ngữ: Duy An

Phát biểu với các nhà báo ngày 24 tháng Bảy tại Phòng Báo chí của Khách sạn Mulia (Jakarta), Tổng Thư ký Thượng Hội đồng Giám mục trả lời câu hỏi về việc liệu những thành quả của Thượng Hội đồng về Hiệp hành cuối cùng có được đưa vào hệ thống pháp luật của Giáo hội hay không.

Mặc dù thừa nhận rằng tiến trình hiệp hành có thể dẫn đến những cải tổ trong Giáo luật, Đức Hồng y Grech nhấn mạnh rằng sự đổi mới đích thực luôn bắt đầu từ Tin Mừng và từ sự biến đổi của tâm hồn con người.

“Điều cần được hoán cải không chỉ là thái độ, mà là chính tâm hồn. Vấn đề không nằm ở các văn kiện. Chúng ta không cần thêm các văn kiện, vì chúng ta đã có văn kiện nền tảng, đó là Tin mừng.”

Lời khẳng định của ngài phản ánh một trong những chủ đề cốt lõi của Thượng Hội đồng về Hiệp hành do Đức Thánh cha Phanxicô khởi xướng vào năm 2021 và hiện đang bước vào giai đoạn thực hiện. Tiến trình này mời gọi các Giáo hội địa phương trên khắp thế giới đào sâu sự hiệp thông, sự tham gia và sứ mạng thông qua việc lắng nghe, phân định và cùng chia sẻ trách nhiệm.

Đáp lại những băn khoăn về mối tương quan giữa tính hiệp hành và Giáo luật, Đức Hồng y Grech phân biệt rõ giữa sự đổi mới thiêng liêng và cải tổ cơ cấu.

Ngài nhìn nhận rằng các cơ cấu và các quy phạm pháp lý giữ một vai trò quan trọng trong đời sống Giáo hội, nhưng khẳng định rằng chúng không thể trở thành điểm khởi đầu của công cuộc canh tân Giáo hội.

“Tin mừng phải được đặt lên hàng đầu”. Theo ngài, chỉ khi tâm hồn con người được biến đổi thì các cơ cấu mới thực sự có thể nâng đỡ một lối sống hiệp hành.

Đức Hồng y Grech cũng cho biết Giáo hội hiện đã có nhiều cơ cấu có khả năng thúc đẩy tính hiệp hành, như các hội đồng mục vụ giáo xứ và giáo phận, hội đồng linh mục, ban tư vấn giáo phận, công nghị giáo phận, các Hội đồng Giám mục và nhiều cơ quan tư vấn khác.

Theo ngài, thay vì thiết lập thêm những cơ cấu hoàn toàn mới, thách đố hiện nay là biết phát huy hiệu quả các cơ cấu đang có bằng cách làm cho chúng thấm nhuần tinh thần hiệp thông, tham gia và sứ mạng.

Đồng thời, Đức Hồng y Grech xác nhận rằng tiến trình hiệp hành đã thúc đẩy những suy tư nghiêm túc về khả năng sửa đổi Giáo luật.

Với sự chấp thuận của Đức Thánh cha, hai ủy ban gồm các chuyên gia Giáo luật đã được thành lập trong thời gian diễn ra Thượng Hội đồng nhằm nghiên cứu cách thức đưa những trực giác của Thượng Hội đồng vào hệ thống pháp luật của Giáo hội.

Một ủy ban nghiên cứu dành cho Giáo hội Latinh, trong khi ủy ban còn lại tập trung vào các Giáo hội Công giáo Đông phương.

Theo Đức Hồng y Grech, ủy ban về Giáo hội Latinh đã hoàn tất công việc, còn ủy ban về các Giáo hội Đông phương đang hoàn chỉnh báo cáo cuối cùng. “Hy vọng rằng khi các văn kiện được hoàn tất, chúng sẽ được trình lên các Bộ có thẩm quyền và Đức Thánh Cha. Khi đó, chúng ta sẽ thấy những thay đổi.”

Tuy nhiên, Đức Hồng y nhấn mạnh rằng bất kỳ cải tổ pháp lý nào trong tương lai cũng chỉ nên phục vụ cho công cuộc đổi mới thiêng liêng sâu xa của Giáo hội, chứ không được thay thế công cuộc ấy.

Trong suốt tiến trình hiệp hành toàn cầu, Đức Hồng y Grech luôn khẳng định rằng các hội đồng, đại hội hay các quy định của Giáo luật tự chúng không thể tạo nên một Giáo hội hiệp hành. Những cơ cấu ấy chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được nâng đỡ bởi những tín hữu đã đón nhận Tin Mừng và cam kết cùng nhau bước đi trong đức tin.

Khi Giáo hội Công giáo tiếp tục triển khai tiến trình Thượng Hội đồng về Hiệp hành, Đức Hồng y Grech cho rằng sự canh tân bền vững sẽ không đến trước hết từ các quy định pháp luật, nhưng từ những Kitô hữu có tâm hồn được Đức Kitô biến đổi. Chỉ khi ấy, các quy luật và cơ cấu mới thực sự góp phần củng cố sứ mạng hiệp thông, tham gia và loan báo Tin mừng của Giáo hội.

Về tác giả
Gabriel Abdi Susanto là một nhà báo kỳ cựu của Indonesia, hiện là thành viên Ban Biên tập ấn bản tiếng Indonesia của Vatican News.