Babel hay Giêrusalem? Chuyên gia đạo đức học kêu gọi Giáo hội châu Á phân định hướng đi luân lý của trí tuệ nhân tạo

Sử dụng sự tương phản trong Kinh Thánh giữa Tháp Babel và thành Giêrusalem để diễn tả ngã rẽ mà nhân loại đang đối diện trong lĩnh vực công nghệ, một nhà thần học người Philippines đã kêu gọi những người làm công tác truyền thông Giáo hội tại châu Á thực hành sự phân định sâu sắc về mặt luân lý và thiêng liêng khi tiếp cận trí tuệ nhân tạo.

Phúc Nhạc | RVA

Giáo sư Leo-Martin Angelo R. Ocampo, một giáo dân thuộc Dòng Đaminh và là cộng tác viên nghiên cứu tại Trung tâm Thần học, Nghiên cứu Tôn giáo và Đạo đức học thuộc Đại học Giáo hoàng và Hoàng gia Santo Tomas (UST) ở Manila, đã trình bày tham luận trong phiên làm việc buổi chiều ngày 28 tháng Mười, tại hội trường Trung tâm St. Jose Villa ở Macau.

Bài thuyết trình diễn ra vào ngày thứ hai của Đại hội cấp khu vực do Văn phòng Truyền thông Xã hội thuộc Liên Hội đồng Giám mục châu Á (FABC- OSC) tổ chức, từ ngày 27 đến ngày 31 tháng Mười năm 2026. Cuộc gặp gỡ quy tụ các giám mục, linh mục, tu sĩ và đại biểu truyền thông giáo dân đến từ khắp châu Á, với chủ đề: “Magnifica Humanitas và những nẻo đường loan báo Tin Mừng theo tinh thần hiệp hành tại châu Á: Truyền thông về Đức Kitô trong thời đại trí tuệ nhân tạo.”

Dựa trên thông điệp Magnifica Humanitas của Đức Giáo hoàng Lêô XIV và truyền thống phân định của thánh Inhaxiô, Giáo sư Ocampo đã thách thức các tham dự viên xem xét liệu việc ứng dụng công nghệ của họ đang góp phần xây dựng một “Tháp Babel” nhằm phục vụ lợi ích riêng, hay đang góp phần vào công cuộc “tái thiết thành Giêrusalem”.

Ông giải thích: “Tháp Babel tượng trưng cho một dự án được hình thành mà không quy chiếu về Thiên Chúa, được xây dựng trên sự kiêu ngạo, thái độ tự mãn và khát vọng kiểm soát, khiến con người bị giản lược thành những điểm dữ liệu và các chỉ số hiệu suất. Trái lại, công cuộc tái thiết thành Giêrusalem, như được thuật lại trong sách Nehemia, là một nỗ lực chung của cộng đồng, trước hết nhằm xây dựng lại các mối tương quan giữa con người với nhau, đồng thời bảo đảm rằng mọi người đều có một vị trí trong cộng đồng”.

Giáo sư Ocampo nhấn mạnh rằng mặc dù công nghệ trí tuệ nhân tạo tự bản chất không phải là điều xấu, nhưng trong thực tế, công nghệ này không bao giờ hoàn toàn trung lập, bởi vì mọi thuật toán đều phản ánh những ưu tiên, giá trị và cơ cấu quyền lực của những người phát triển chúng. Ông cảnh báo không được nhầm lẫn giữa hiệu quả kỹ thuật và điều thiện về mặt luân lý, đồng thời chỉ ra rằng những hệ thống hoạt động hiệu quả vẫn có thể dễ dàng khuếch đại các định kiến hoặc loại trừ những người dễ bị tổn thương.

Đề cập đến những ứng dụng trong đời sống cá nhân và mục vụ, giáo dân Đaminh này lưu ý rằng mặc dù các công cụ kỹ thuật số có thể giúp các thừa tác viên giảm bớt những trở ngại trong công việc nghiên cứu, nhưng chúng không bao giờ có thể thay thế trái tim con người, sự hiện diện chân thực, lương tâm hay chứng tá cá nhân.

Giáo sư Ocampo nói: “Trí tuệ nhân tạo sẽ không tự mình trở nên có đạo đức; nền tảng đạo đức phải xuất phát từ chính những người sử dụng nó. Một linh mục tuyệt đối không được phó thác cho thuật toán mối tương quan thân tình của mình với Đức Kitô, việc học hỏi Lời Chúa hay tình yêu dành cho đoàn chiên của mình”.

Liên kết những suy tư này với cam kết của Giáo hội châu Á về tính hiệp hành, Giáo sư Ocampo kêu gọi các nhà lãnh đạo Công giáo thực hành việc lắng nghe trong tinh thần cộng đoàn. Bằng cách tạo điều kiện để những người chịu ảnh hưởng từ những biến chuyển công nghệ, đặc biệt là các cộng đồng bị gạt ra bên lề xã hội, được lên tiếng, Giáo hội có thể góp phần bảo đảm rằng trí tuệ nhân tạo phục vụ tình huynh đệ, phẩm giá con người và công ích.

(RVA News - Ngày 29 tháng 10 năm 2026)