Tiếp kiến chung của Đức Thánh cha: Giáo hội được mời gọi phục vụ con người hướng đến Chúa Kitô

Lúc 10 giờ sáng thứ Tư, ngày 02 tháng Chín năm 2026, Đức Thánh cha Lêô XIV đã tiếp kiến chung khoảng 20.000 tín hữu hành hương tại Quảng trường thánh Phêrô. Hiện diện trong dịp này, cũng có 1 hồng y và 20 giám mục các nước và hơn 50 đôi tân hôn.

G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA

Như thường lệ, 15 phút trước khi bắt đầu, Đức Thánh cha đã tiến ra quảng trường trên chiếc xe díp mui trần màu trắng. Ngài tiến dọc theo các lối đi để chào thăm các tín hữu và chúc lành cho một số em bé được nhân viên an ninh bế lên trước ngài.

Tại lễ đài, Đức Thánh cha làm dấu thánh giá và chào phụng vụ mở đầu buổi tiếp kiến. Các độc viên lần lượt công bố bằng chín thứ tiếng khác nhau một đoạn trích từ Tin mừng theo thánh Gioan (Ga 3,16-17).

Huấn giáo

Trong bài huấn giáo, Đức Thánh cha đã tiếp tục nói về Công đồng chung Vatican II và bắt đầu một loạt bài về Hiến chế mục vụ Gaudium et Spes, Vui mừng và hy vọng, về Giáo hội trong thế giới ngày nay. Bài huấn giáo này có tựa đề là: “Giáo hội lắng nghe và phục vụ thế giới”.

Mở đầu bài huấn giáo, Đức Thánh cha nói:

“Anh chị em thân mến, mến chào anh chị em!

Với cuộc gặp gỡ hôm nay, chúng ta bắt đầu suy tư về Hiến chế Mục vụ Gaudium et spes, qua đó Công đồng Vatican II muốn đào sâu một chủ đề nền tảng, đó là mối tương quan giữa Giáo hội với thế giới ngày nay. Ngay trong Diễn văn khai mạc Công đồng, ngày 11 tháng Mười năm 1962, Thánh Giáo hoàng Gioan XXIII đã muốn bác bỏ những “ngôn sứ về tai họa”, những người “mặc dù sốt sắng vì tôn giáo [...] nhưng vẫn nói rằng thời đại chúng ta, nếu so sánh với các thế kỷ trước, vẫn hoàn toàn tồi tệ hơn; và họ đi đến mức hành xử như thể họ chẳng có gì để học hỏi từ lịch sử” (Diễn văn Gaudet Mater Ecclesia, ngày 11 tháng 10 năm 1962, 4.2). Từ đó phát sinh nhiệm vụ được trao cho các Nghị phụ Công đồng: “Trong hoàn cảnh hiện tại các biến cố nhân loại, khi nhân loại dường như đang bước vào một trật tự mới của sự vật, thì đúng hơn, cần nhận ra những kế hoạch huyền nhiệm của Chúa Quan Phòng, được thực hiện qua từng thời kỳ nhờ công việc của con người, và thường vượt quá những gì họ mong đợi; trong sự khôn ngoan, Chúa Quan Phòng sắp đặt mọi sự, kể cả những biến cố nhân loại bất lợi, nhằm đem lại ích lợi cho Giáo hội” (Gaudet Mater Ecclesia, 4.4).

Ba năm sau, việc công bố Hiến chế Gaudium et spes đã nhìn nhận trong sự phân định ấy một yếu tố thiết yếu của bản chất Giáo hội, đồng thời mô tả tính mục vụ như một đặc tính cấu thành của Giáo hội: từ đó có danh xưng “Hiến chế Mục vụ”. Đây không phải là một thứ lạc quan ngây thơ, nhưng là một sự trung thành được đổi mới đối với Mầu nhiệm Đức Kitô, Đấng khi nhập thể đã chọn chia sẻ cuộc sống của chúng ta: Người đã trở nên “giống anh em mình về mọi phương diện” (Dt 2,17; x. 4,15) và đã mang lấy những hậu quả của tội lỗi, chịu chết “để chuộc tội cho mọi người” (1 Tm 2,6). Sự chia sẻ này với nhân loại chính là con đường Đức Kitô đòi hỏi Giáo hội phải đi theo. Vì thế, Hiến chế Công đồng Gaudium et spes mở đầu bằng lời tuyên bố rằng Giáo hội coi như của mình “những vui mừng và hy vọng, những buồn sầu và lo âu của con người ngày nay, nhất là của những người nghèo và tất cả những ai đau khổ” (GS 1).

Đó là một sự chia sẻ mời gọi chúng ta thoát khỏi mọi thái độ thụ động và dửng dưng trước những biến cố đang xảy ra, trước lịch sử và cuộc sống của con người, đặc biệt trước những thay đổi nhanh chóng và sâu xa mà ngày nay chúng ta đang trải nghiệm. Không thể đứng ngoài như những khán giả thờ ơ; trái lại, cần lắng nghe bằng con tim, để cho mình được chất vấn, và để mình được cuốn vào cuộc sống. Cùng với Đức Kitô và được nâng đỡ nhờ sức mạnh Thánh Thần của Người, các tín hữu được mời gọi gánh lấy những khó khăn của anh chị em mình, nhất là những người đang bị đè bẹp bởi bất công, kỳ thị và bạo lực. Quả thật, chỉ trong sự chia sẻ và dấn thân, chúng ta mới có thể đi đến những câu trả lời thích đáng, luôn được nâng đỡ bởi niềm xác tín rằng “những đau khổ đời này không thể sánh với vinh quang sắp được tỏ hiện nơi chúng ta” (Rm 8,18).

Theo nghĩa ấy, sự gần gũi với nhân loại mở ra cho chúng ta một cách đọc sâu sắc hơn về các biến cố cũng như chính Mặc Khải. Cũng trong cùng một viễn tượng đó, Gaudium et spes nhắc lại “bổn phận thường xuyên của Giáo hội là phải tra xét các dấu chỉ của thời đại và giải thích chúng dưới ánh sáng Tin mừng” (GS 4). Như vậy, Hiến chế Công đồng này đã nhắc nhở Giáo hội về một sự dấn thân hoán cải không ngừng, để làm chứng rằng Giáo hội không bị thúc đẩy bởi “bất cứ tham vọng trần thế nào”, nhưng “chỉ nhắm đến một điều: dưới sự hướng dẫn của Thánh Thần Đấng An Ủi, tiếp tục chính công trình của Đức Kitô, Đấng đã đến trong thế gian để làm chứng cho chân lý, để cứu chứ không phải để kết án, để phục vụ chứ không phải để được phục vụ” (GS 3).

Thật vậy, đây không chỉ đơn thuần là một thái độ luân lý. Đức Thánh cha Phanxicô đã nhắc nhở chúng ta rằng đối với Giáo hội, “sự chọn lựa ưu tiên dành cho người nghèo trước hết là một phạm trù thần học, chứ không phải là một phạm trù văn hóa, xã hội học, chính trị hay triết học. [...] Chúng ta được mời gọi khám phá Đức Kitô nơi họ, cất tiếng nói thay cho họ trong những vấn đề liên quan đến họ, nhưng cũng phải trở thành bạn hữu của họ, lắng nghe họ, hiểu họ và đón nhận sự khôn ngoan huyền nhiệm mà Thiên Chúa muốn thông truyền cho chúng ta qua họ” (Tông huấn Evangelii gaudium, 198).

Sự chia sẻ theo tinh thần Kitô giáo đòi hỏi chúng ta phải đảm nhận thực tại và đồng thời vạch trần những mâu thuẫn đang làm nên đời sống cá nhân và xã hội của thế giới ngày nay. Chẳng hạn, đó là một sự tiến bộ khoa học và kỹ thuật mang lại ngày càng nhiều khả năng mới, nhưng chỉ dành cho một số người, và không phải lúc nào con người cũng có thể đặt sự tiến bộ ấy “phục vụ mình”; hoặc một sự hiểu biết rõ ràng hơn về “những quy luật của đời sống xã hội”, nhưng đồng thời lại đi kèm với những bất định “về hướng đi cần phải dẫn đưa đời sống xã hội theo đó”; hay một sự gia tăng về “của cải, khả năng và sức mạnh kinh tế”, nhưng đáng tiếc là, ngày nay cũng như vào thời Công đồng, vẫn để cho “một phần lớn cư dân trên địa cầu [...] còn bị giày vò bởi đói khát và nghèo khổ” (GS 4); hoặc nữa, một nhận thức chung rằng tương lai của hành tinh đang bị đe dọa, nhưng đồng thời lại có sự bất lực trong việc từ bỏ lối tiêu thụ ích kỷ và ảo tưởng rằng chiến tranh là một con đường hữu hiệu để xây dựng hòa bình.

Trong một thời đại được đánh dấu bằng những biến đổi sâu sắc, từ đó phát sinh những mất cân bằng đáng lo ngại, Giáo hội được mời gọi phục vụ con người, bằng cách lắng nghe và đón nhận những câu hỏi sâu xa nhất của tâm hồn con người cũng như những khát vọng đang cư ngụ trong họ; đồng thời chỉ cho họ thấy nơi Đức Kitô “chìa khóa, trung tâm và cùng đích của toàn thể lịch sử nhân loại” (GS 10). Vì thế, trong Giáo hội, ở mọi cấp độ và trong mọi thời đại, cần phải thực hiện sự kenosis - sự hạ cố đầy lòng thương xót - của Đức Kitô, Đấng “không coi việc được ngang hàng với Thiên Chúa là một đặc ân, nhưng đã tự hủy mình, mặc lấy thân phận người tôi tớ, [...] vâng phục cho đến chết, và chết trên thập giá” (Pl 2,6-8).

Và Đức Thánh cha kết luận:

“Anh chị em thân mến,

Ước gì vui mừng và hy vọng - gaudium et spes - trở thành những nét đặc trưng của một Giáo hội loan báo và làm chứng cho Tin mừng, bằng cách trở nên gần gũi với những người phụ nữ và những người nam của thời đại chúng ta.

Chào thăm và nhắn nhủ

Sau bài giáo lý bằng tiếng Ý trên đây của Đức Thánh cha, các độc viên lần lượt tóm tắt bằng chín thứ tiếng khác nhau kèm theo những lời chào thăm và nhắn nhủ của ngài.

Khi chào bằng tiếng Pháp, Đức Thánh cha nói:

“Anh chị em thân mến, ước gì niềm vui và hy vọng trở nên diện mạo của một Giáo hội loan báo và sống Tin mừng, bằng cách đến gặp gỡ những người phụ nữ và những người nam của thời đại chúng ta. Xin Thiên Chúa chúc lành cho anh chị em!”

Với các tín hữu nói tiếng Anh, Đức Thánh cha nói: “Tôi nồng nhiệt chào mừng tất cả các tín hữu hành hương và những vị khách nói tiếng Anh đang tham dự buổi Tiếp kiến hôm nay, đặc biệt là những người đến từ Anh, Scotland, Malta, Canada và Hoa Kỳ.

Cách đặc biệt, tôi chào mừng phái đoàn của Nền tảng Liên tôn về Đối thoại và Hợp tác trong Thế giới Ả Rập. Tôi bày tỏ lòng trân trọng sâu sắc đối với công việc của Trung tâm Quốc tế Quốc vương Abdullah bin Abdulaziz về Đối thoại Liên tôn và Liên văn hóa, đồng thời cầu nguyện cho những cuộc thảo luận của quý vị đạt được thành công; cùng với đó là lời bảo đảm về sự gần gũi thiêng liêng của tôi với quý vị trong những ngày này.

Trên mỗi người trong anh chị em và gia đình anh chị em, tôi khẩn cầu niềm vui và bình an của Chúa chúng ta là Đức Giêsu Kitô.

Với các tín hữu nói tiếng Ba Lan, Đức Thánh cha nói: “Tôi thân ái chào người dân Ba Lan. Năm học mới bắt đầu từ hôm qua đánh dấu một giai đoạn mới trong việc thu nhận kiến thức và giáo dục các thế hệ trẻ, nhờ sự cộng tác giữa cha mẹ, nhà trường và Giáo hội. Ước gì việc tham dự các giờ học giáo lý và các buổi giáo lý đức tin giúp mở rộng chân trời hiểu biết, đào sâu nhận thức về Thiên Chúa và thế giới, đồng thời chuẩn bị cho anh chị em đón nhận các bí tích cách hữu hiệu và tham dự vào đời sống của cộng đoàn.

Tôi ban phép lành cho tất cả anh chị em!”

Sau khi chào bằng các thứ tiếng khác nữa, Đức Thánh cha ngỏ lời bằng tiếng Ý: “Tôi thân ái chào mừng các tín hữu hành hương nói tiếng Ý, đặc biệt là các nhóm giáo xứ. Tôi khuyến khích tất cả anh chị em hãy khuôn đúc đời sống mình theo Tin mừng, để trở nên những người gieo rắc tình yêu của Đức Kitô trong xã hội.

Sau cùng, tôi hướng tâm tư đến các bạn trẻ, những người đau yếu và các đôi tân hôn. Ngày mai (03 tháng Chín), chúng ta sẽ cử hành lễ nhớ thánh Grêgôriô Cả, Giáo hoàng. Di hài của ngài được an nghỉ tại Đền thờ Thánh Phêrô. Ngài được gọi là “Cả” vì hoạt động mục vụ đặc biệt của ngài trong một thời kỳ hết sức khó khăn đối với xã hội và Giáo hội: một sự “cao cả” đã kín múc sức mạnh và nghị lực từ một đức tin sống động vào Đức Kitô. Ước gì gương sáng của ngài khơi dậy nơi mỗi người anh chị em một niềm tín thác mới mẻ và sâu xa vào Thiên Chúa, nguồn mạch của ân sủng và niềm hy vọng cho toàn thể thế giới.

Buổi Tiếp kiến chung được kết thúc bằng Kinh Lạy Cha và phép lành của Đức Thánh cha.