Đức Thượng phụ Bartolomaios I, Giáo chủ Chính thống Constantinople bên Thổ Nhĩ Kỳ, hy vọng sự hiệp nhất các Kitô hữu dựa trên một nguyên tắc tổ chức có từ thiên niên kỷ thứ nhất.
Phúc Nhạc | RVA
Đức Thượng phụ Bartolomaios có thể được coi là vị Tổng Thượng phụ danh dự hay là Thượng phụ Trưởng, người đứng đầu trong các Thượng phụ Giáo chủ của các Giáo hội Chính thống.
Ngài bày tỏ lòng biết ơn vì Đức Giáo hoàng Phanxicô đã đảo ngược một quyết định của Đức Bênêđictô XVI.
Việc Đức Giáo hoàng Phanxicô (2013-2025) khôi phục tước hiệu “Thượng phụ Tây phương” đối với Thượng phụ Bartholomaios I là một dấu chỉ hướng tới sự hiệp nhất Giáo hội. Theo ngài, Giáo hội Chính thống gắn tước hiệu này với niềm hy vọng trở lại sự hiệp nhất của Giáo hội trong thiên niên kỷ thứ nhất, vốn có đặc điểm là 5 tòa thượng phụ bình đẳng với nhau, dưới quyền chủ tọa danh dự của Thượng phụ Tây phương. Ngài bày tỏ lập trường trên đây hồi tuần qua tại Budapest, thủ đô Hungary, trong một bài diễn văn trước Hội Luật học của các Giáo hội Đông phương.
Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI (2005-2013) đã từ bỏ tước hiệu “Thượng phụ Tây phương” vào năm 2006. Theo Đức Thượng phụ Bartholomaios, quyết định này đã gây bất bình trong phong trào đại kết, vì khác với những tước hiệu vẫn được duy trì như Đại diện của Đức Kitô và Đấng Tối Cao của Giáo hội hoàn vũ, tước hiệu đã bị từ bỏ này được nhìn nhận rộng rãi. Ngài giải thích: “Chỉ riêng tước hiệu “Thượng phụ Tây phương” có nguồn gốc từ Giáo hội không bị phân chia của thiên niên kỷ thứ nhất và đã được Giáo hội ấy công nhận.” Trái lại, những tước hiệu diễn tả quyền bính phổ quát và trực tiếp của Đức Giáo hoàng có nguy cơ làm lu mờ con đường hướng tới sự hiệp nhất trọn vẹn của Giáo hội.
Trở lại trật tự của thiên niên kỷ thứ nhất
Đức Bartholomaios cho biết ngài đã nhiều lần trình bày những lập luận này với Đức Giáo hoàng Phanxicô và nói rằng:
“Đức Cố Giáo hoàng bấy giờ đã đón nhận những mối quan ngại của Chúng Tôi với sự cởi mở và quảng đại đặc trưng của ngài, đồng thời bảo đảm với Chúng Tôi về ý định khôi phục tước hiệu này vào một thời điểm thích hợp.”
Sau khi Đức Giáo hoàng Bênêđictô qua đời vào cuối năm 2022, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã đưa tước hiệu này trở lại trong Niên giám Tòa Thánh vào năm 2024. Đức Thượng phụ Bartolomaios I nhấn mạnh rằng ngài đã đón nhận bước đi này cách hết sức tích cực: “Một bước đi nhỏ, nhưng hoàn toàn không phải là không quan trọng; một bước đi có sức biểu đạt lớn về mặt biểu tượng và mang lại sự khích lệ cho việc tiếp tục cuộc đối thoại thần học của chúng ta.”
Đối với Chính Thống giáo, cơ cấu tổ chức của Giáo hội thời sơ khai theo chế độ Ngũ Tòa (Pentarchy) của năm tòa thượng phụ cổ kính - Rôma, Constantinople, Alexandria, Antiôkia và Giêrusalem - vẫn có ý nghĩa quan trọng đối với thế giới hiện nay và tương lai của phong trào đại kết Kitô giáo, cho dù ngày nay bốn tòa thượng phụ kia đã tách khỏi Rôma.
Tuy nhiên, mối quan tâm về sự hiệp nhất của Giáo hội gắn liền với niềm hy vọng: “Chúng tôi hy vọng, nhờ ân sủng và sự trợ giúp từ trên cao, vào việc khôi phục sự hiệp thông trọn vẹn với Giáo hội Rôma trong cùng một Thân Thể của Giáo hội duy nhất, thánh thiện, công giáo và tông truyền, để Ngũ Tòa lại trở nên trọn vẹn và “cây đàn năm dây” của Giáo hội hoàn vũ lại có thể vang lên trong sự hòa điệu trọn vẹn như thuở ban đầu.”
Bartholomaios I là Tổng Thượng phụ Constantinople thuộc Giáo hội Chính thống Hy Lạp từ năm 1991. Bên cạnh việc dấn thân bảo vệ công trình sáng tạo, là hoạt động đại kết.
Năm 2025, nhân dịp kỷ niệm 1.700 năm Công đồng Nixêa, ngài đã gặp Đức Giáo hoàng Lêô XIV tại tòa của mình ở Istanbul. Hai vị đứng đầu Giáo hội đã cùng ký một tuyên bố chung về sự hiệp nhất các Kitô hữu. Trong văn kiện này, hai vị kêu gọi tất cả các Kitô hữu dấn thân nhằm vượt qua những chia rẽ giữa các Giáo hội.
Tuyên bố viết nguyên văn: “Vâng phục ý muốn của Chúa chúng ta là Đức Giêsu Kitô, chúng ta kiên quyết tiếp tục con đường đối thoại trong tình yêu và sự thật, với quyết tâm vững vàng, để đạt tới sự khôi phục sự hiệp thông trọn vẹn mà chúng ta hy vọng giữa các Giáo hội chị em của chúng ta.”
(katholisch.de 7-9-2026)
Trực tiếp
