Đức Hồng y Woelki chờ đợi những sửa sai của Tòa Thánh đối với những đề xuất cải tổ của Công giáo cấp tiến ở Đức

Đức Hồng y Rainer Maria Woelki, Tổng giám mục Köln, là giáo phận lớn nhất ở Đức, đang chờ đợi những điều chỉnh từ Tòa Thánh đối với các đề xuất cải tổ của Con đường công nghị của Công giáo Đức.

G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA

Trong cuộc phỏng vấn dành cho tuần báo Công giáo Die Tagespost ở Đức, Đức Hồng y nói: “Sẽ không có một con đường riêng cho Công giáo Đức”. Vì thế, theo Đức Hồng y, thật tốt khi tất cả những gì đã được soạn thảo tại Đức trong khuôn khổ Con đường Công nghị đã được trao cho Đức Giáo hoàng. Giờ đây, người ta chờ đợi “Đức Thánh cha và các cộng sự của ngài sẽ thực hiện những điều chỉnh cần thiết mà theo tôi là cần phải có”.

Con đường Công nghị, được khởi động vào năm 2019, do đa số các giám mục cấp tiến và Ủy ban trung ương giáo dân Công giáo Đức, đã đưa ra, trong số những đề xuất khác, những đề nghị nhằm tăng cường sự tham gia của giáo dân vào các quyết định của Giáo hội. Trong số đó có kế hoạch thành lập Hội đồng Con đường Công nghị như một cơ cấu mới để giáo dân cũng với các giám mục cùng cai quản Giáo hội. Có bốn giám mục, trong đó có Đức Hồng y Woelki từ chối tham gia Hội đồng này. Tòa Thánh Rôma đã nhiều lần lưu ý rằng Giáo hội tại Đức không có thẩm quyền thành lập một cơ quan lãnh đạo chung, gồm giáo dân và giáo sĩ. Gần đây nhất, vào tháng Mười Một năm 2025, các đại diện của Hội đồng Giám mục Đức và Vatican đã thảo luận về quy chế tương lai của một cơ cấu như vậy.

Đức Hồng y Woelki cho rằng trong cuộc tranh luận cải tổ tại Đức cho đến nay, người ta đã quá tập trung vào các hình thức tham gia và đồng quyết định. Trong khi đó, người ta đã bỏ qua “sự kiện rằng Giáo hội có cơ cấu phẩm trật và mang tính bí tích”. Giáo hội không phải là Giáo hội của con người, nhưng là “Giáo hội của Chúa”. Tất cả đều sống “dưới quyền của Chúa Kitô là Đầu và dưới Lời Thiên Chúa”.

Ủng hộ một “nền văn hóa pha trộn” trong phụng vụ

Liên quan đến cuộc tranh luận giữa các hình thức phụng vụ truyền thống và những hình thức mới hơn, Đức Hồng y Woelki mong muốn có cả hai hình thức trong Tổng Giáo phận của ngài. Đức Hồng y nói: “Sau cùng, chúng ta cần một nền văn hóa pha trộn lành mạnh, trong đó cả hai có thể cùng nhau phát triển”. Ngài bày tỏ lòng biết ơn đối với Huynh đoàn Thánh Phêrô, vì tại Köln cho đến nay vẫn cử hành thánh lễ theo nghi thức cũ (Sách lễ năm 1962 nghi thức Tridentino, trước Công đồng chung Vatican II). Đức Hồng y nói: “Tôi xem đây là một sự phong phú, bởi vì trong Giáo hội từ trước đến nay luôn có những nghi lễ khác nhau”.

Tuy nhiên, Đức Hồng y cũng nhấn mạnh rằng ngài “hoàn toàn thuộc về truyền thống và giáo huấn của Công đồng Vaticanô II”. Ngài nói thêm: “Cải cách phụng vụ là một trong những cuộc cải cách căn bản của Công đồng; điều đó không nên bị quên lãng”. Theo ngài, không nên đem điều này đối lập với điều kia.

Sau cùng, điều quyết định là “ars celebrandi”, tức cách thức cử hành phụng vụ. Đức Hồng y nói: “Tuy nhiên, nếu chúng ta mong đợi thánh lễ Tridentinô trở thành câu trả lời cho những vấn nạn đang được đặt ra đối với Giáo hội và đức tin, thì chúng ta đang đi sai đường”.

“Thánh lễ Tridentinô”, hay “Thánh lễ cổ điển/Thánh lễ theo hình thức cũ”, được cử hành, trong số những đặc điểm khác, bằng tiếng Latinh và linh mục quay lưng về phía cộng đoàn. Công đồng Vaticanô II (1962-1965) đã đưa ra những thay đổi hướng đến hình thức phụng vụ được sử dụng phổ biến ngày nay, với ngôn ngữ bản địa và linh mục hướng về cộng đoàn.

Năm 2021, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã hạn chế việc cử hành thánh lễ Tridentinô. Tuy nhiên, những người theo truyền thống trong Giáo hội Công giáo, chẳng hạn như Huynh đoàn Thánh Phêrô, vẫn được phép duy trì hình thức phụng vụ này. Tương tự, Huynh đoàn Thánh Piô X cũng vẫn duy trì, nhưng Đức Giáo hoàng Lêô XIV mới đây đã loại trừ họ khỏi Giáo hội Công giáo.

Tuy nhiên, việc loại trừ này không liên quan đến cách thức cử hành thánh lễ. Sau các vụ truyền chức giám mục mà không có phép của Đức Giáo hoàng, những người liên quan đã được thông báo về hình phạt vạ tuyệt thông (excommunication); ngoài ra, Tòa Thánh đã tuyên bố tất cả các thành viên của cộng đoàn này là ly giáo.

Được nâng đỡ trong cuộc khủng hoảng

Đức Hồng y Woelki mới mừng 70 tuổi, hôm thứ Ba, ngày 18 tháng Tám vừa qua. Nhìn lại những năm qua, ngài nhắc đếm cuộc khủng hoảng tại Tổng Giáo phận Köln liên quan đến việc điều tra và xử lý quá khứ các vụ lạm dụng tình dục. Nhìn lại, ngài cho biết mình đã trải nghiệm rằng “Chúa vẫn hiện diện, Người nâng đỡ và Người đã dang tay che chở tôi”. Điều đặc biệt làm ngài xúc động là có rất nhiều người đã đồng hành với con đường của ngài bằng lời cầu nguyện.

Đức Hồng y nói: “Tôi hoàn toàn xác tín rằng chính nhờ lời cầu nguyện của rất nhiều người mà tôi đã có thể bước đi trên con đường này”.

Cuộc khủng hoảng trở nên nghiêm trọng vào năm 2020, sau khi một bản báo cáo được công bố trước đó về việc điều tra và xử lý các vụ lạm dụng tình dục đã không được công bố. Khi ấy, Tổng Giáo phận viện dẫn những quan ngại về mặt pháp lý liên quan đến quyền bảo vệ danh dự và nhân thân, rồi sau đó đưa ra một bản báo cáo khác.

Hệ quả là số người rời bỏ Giáo hội tại Tổng Giáo phận trong một thời gian đã tăng mạnh. Ngoài ra, đã xảy ra những tranh chấp pháp lý với nhật báo Bild liên quan đến cách tờ báo này đưa tin.

Hướng đến việc truyền giáo

Theo lời Đức Hồng y Woelki, trong tương lai ngài muốn đặt trọng tâm nhiều hơn vào công cuộc loan báo Tin mừng. Tổng Giáo phận Köln đang xem xét việc thành lập một “Trung tâm phát triển truyền giáo”. Trung tâm này sẽ hỗ trợ cả việc thành lập các cộng đoàn mới lẫn “canh tân mang tính truyền giáo các giáo xứ hiện hữu”.

Đức Hồng y Woelki nói: “Chúng ta không được cam chịu trước thực tế rằng mình đang trở nên ít đi”. Theo ngài, mục đích hiện hữu của Giáo hội là “loan báo Tin mừng, là sứ mạng truyền giáo”. Vì thế, sự tăng trưởng “thuộc về DNA của chúng ta”.

Thông qua trung tâm dự kiến này, Tổng Giáo phận cũng muốn tiếp nhận một tư tưởng mà Đức Giáo hoàng Phanxicô từng nhấn mạnh và Đức Giáo hoàng Lêô cũng tiếp tục: các Kitô hữu phải lên đường với tư cách là “những môn đệ truyền giáo”.

(KNA 18-8-2026)