Đức Hồng y Parolin: Đức tin và ý thức công dân là hai ngọn hải đăng cho một cuộc đổi mới xã hội sâu đậm

Đức Hồng y Quốc vụ khanh Tòa Thánh Pietro Parolin đã khẳng định rằng: Đức tin và ý thức công dân là hai ngọn hải đăng hướng dẫn một cuộc đổi mới xã hội sâu đậm.

G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA

Đức Hồng y bày tỏ lập trường trên đây trong buổi lễ đón nhận ngài làm thành viên danh dự mới của Viện Hàn lâm Vương quốc Maroc, tại thủ đô Rabat hôm 22 tháng Sáu vừa qua. Viện này được Vua Hassan II thành lập năm 1977 và có 60 Viện sĩ, trong đó có 30 vị thường trú có quốc tịch Maroc và 30 Viện sĩ kết nạp, thuộc các quốc tịch khác nhau.

Trong bài phát biểu tại buổi lễ, Đức Hồng y Parolin nhấn mạnh sự tương đồng quan điểm giữa Tòa Thánh và Maroc, đồng thời kêu gọi không nhìn tình huynh đệ dưới góc độ thuần túy thực dụng, nhưng phải vượt qua sự “khoan dung” đơn thuần để đạt tới sự đón nhận chân thành người khác như anh chị em cùng một nhân loại.

Đức tin và ý thức công dân: hai mặt của cùng một đồng tiền

Bài diễn văn của Đức Hồng y trong dịp này mang tựa đề: “Người tín hữu và công dân: cùng nhau xây dựng tình huynh đệ nhân loại sau 50 năm quan hệ ngoại giao giữa Tòa Thánh và Maroc.”

Đức Hồng y khẳng định rằng đức tin và trách nhiệm công dân không đối lập nhau như nhiều cuộc tranh luận công khai thường mô tả, nhưng là hai mặt của cùng một thực tại.

Để chuyển từ việc chỉ “chịu đựng” người khác như một “người đồng thụ hưởng các quyền lợi pháp lý” sang việc thực sự đón nhận họ như một người anh em hay chị em trong gia đình nhân loại, con người cần được neo đậu vào chiều kích thiêng liêng. Nếu không, tình huynh đệ có nguy cơ bị thu hẹp thành một quan niệm thực dụng thuần túy.

50 năm mối quan hệ giữa Tòa Thánh và Maroc

Trong diễn văn, Đức Hồng y Quốc vụ Khanh Tòa Thánh đã gửi lời chào và chúc lành của Đức Giáo hoàng Lêô XIV, và nhắc lại rằng năm nay đánh dấu 50 năm tương quan ngoại giao giữa Maroc và Tòa Thánh, được thiết lập từ năm 1976. Trong suốt năm thập niên qua, hai bên đã duy trì mối quan hệ dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau và sự đồng thuận sâu sắc về nhiều vấn đề quan trọng. Một điểm chung nổi bật là quan niệm coi tôn giáo như một thành trì chống chủ nghĩa cực đoan chứ không phải là cái cớ cho chia rẽ.

Đức Hồng y nhắc đến những dấu mốc quan trọng trong quan hệ song phương: chuyến thăm Vatican của Quốc vương Hassan II năm 1980, chuyến viếng thăm Maroc của Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II năm 1985, cuộc gặp đầu tiên giữa một vị Giáo hoàng và giới trẻ Hồi giáo theo lời mời của một nguyên thủ quốc gia, chuyến tông du của Đức Giáo hoàng Phanxicô tại Maroc năm 2019.

“Lòng trắc ẩn chủ động” của các quốc gia

Đức Hồng y Parolin nhấn mạnh rằng các cuộc gặp gỡ này tiếp tục thúc đẩy cam kết chung vì hòa bình, công lý và phẩm giá con người. Ngài nhắc đến Văn kiện về Tình Huynh đệ Nhân loại vì Hòa bình Thế giới và Chung sống Hòa bình, được ký tại Abu Dhabi, ngày 04 tháng Hai năm 2019, khẳng định rằng Thiên Chúa đã ban cho mọi người phẩm giá ngang nhau và mời gọi họ sống như anh chị em. Theo Đức Hồng y, chân lý vượt thời gian này đòi hỏi các quốc gia phải thực hành lòng trắc ẩn tích cực, sự tôn trọng lẫn nhau và tinh thần liên đới mới trước những cuộc khủng hoảng đang thử thách thế giới.

Một tình huynh đệ được đặt nền trên đời sống thiêng liêng

Đức Hồng y giải thích rằng chính khi được thể hiện qua việc phục vụ cộng đồng và tôn trọng phẩm giá vốn có của mỗi con người, đức tin mới trở thành nền tảng xây dựng tình huynh đệ nhân loại và một thế giới công bằng hơn. Ngài trích dẫn những lời của Đức Giáo hoàng Phanxicô và Quốc vương Mohammed VI, trong chuyến thăm Maroc năm 2019: đời sống thiêng liêng không phải là mục đích tự thân; đức tin phải được thể hiện qua những hành động cụ thể.

Đức Hồng y cũng nhắc lại lời Đức Giáo hoàng Lêô XIV trong Năm Thánh dành cho các nhà lãnh đạo, ngày 21 tháng Sáu vừa qua: “Tin vào Thiên Chúa và các giá trị tích cực phát sinh từ niềm tin ấy là một nguồn mạch vô cùng lớn lao của điều thiện và chân lý trong đời sống cá nhân cũng như cộng đồng.” Nếu tách khỏi nền tảng thiêng liêng, tình huynh đệ có nguy cơ trở thành một khái niệm khô cứng và mang tính thực dụng.

Kết hợp đức tin và quyền công dân

Theo Đức Hồng y Parolin, đức tin và quyền công dân là hai yếu tố không thể tách rời nếu muốn xây dựng tình huynh đệ đích thực. Nhắc lại lời Đức Giáo hoàng Phanxicô tại Rabat, ngài nói cần phải vượt qua sự “khoan dung” đơn thuần để tiến tới tình huynh đệ thực sự. Tòa Thánh nhiều lần khẳng định rằng: “Danh Thiên Chúa không bao giờ được dùng để biện minh cho hận thù.” Maroc đã cụ thể hóa nguyên tắc này qua Tuyên bố Marrakech năm 2016, tái khẳng định quyền của các nhóm thiểu số tôn giáo trong thế giới Hồi giáo trên nền tảng quyền công dân, phẩm giá con người và sự hòa nhập.

Giá trị của đối thoại liên tôn

Theo Đức Hồng y Quốc vụ khanh, việc xây dựng tương lai chung đòi hỏi đối thoại liên tôn. Ngài nhắc lại lời Quốc vương Mohammed VI về “tình huynh đệ của con cháu Abraham”, vốn là nền tảng cho sự đa dạng phong phú của nền văn minh Maroc. Tinh thần ấy được thể hiện qua việc các đền thờ Hồi giáo, nhà thờ Kitô giáo và hội đường Do Thái cùng hiện diện trong các thành phố của vương quốc. Đối với Tòa Thánh, “ngoại giao văn hóa và gặp gỡ” là một trục chiến lược quan trọng để làm dịu các căng thẳng quốc tế.

Những thách đố của thời đại

Đức Hồng y đề cập đến nhiều thách đố hiện nay như di cư quốc tế, bảo vệ môi trường, những biến đổi công nghệ nhanh chóng.

Về vấn đề di cư, ngài ca ngợi vai trò của Maroc và Hiệp ước Marrakech, như một lộ trình chung nhằm bảo đảm người di cư luôn được đón nhận, bảo vệ, nâng đỡ và hội nhập như anh chị em.

Về môi trường, Đức Hồng y nhận xét rằng các định hướng của thông điệp Laudato si rất phù hợp với những nỗ lực tiên phong của Maroc trong lĩnh vực năng lượng tái tạo và sinh thái toàn diện.

Đối với các biến đổi công nghệ sâu rộng, Đức Hồng y nhấn mạnh nguyên tắc rằng phẩm giá con người mang tính bản thể học, không phụ thuộc vào khả năng, của cải hay thành tích cá nhân, nhưng là một ân ban từ Thiên Chúa.

Giáo dục giới trẻ: Để bảo vệ những giá trị này trước các lệch hướng của xã hội hiện đại, Đức Hồng y Parolin cho rằng giáo dục giới trẻ là yếu tố quyết định. Theo ngài, đây là thành trì duy nhất có thể bảo vệ thế hệ trẻ khỏi chủ nghĩa hư vô và chủ nghĩa cực đoan, giúp họ trở thành những người xây dựng thế giới tương lai.

Làm chứng cho tình huynh đệ

Kết thúc bài phát biểu, Hồng y Parolin khẳng định rằng khi ý thức công dân và tinh thần đức tin gặp gỡ nhau, chúng sẽ trở thành những người kiến tạo một sự đổi mới xã hội sâu sắc. Ngài nhấn mạnh rằng mong muốn có một thế giới công bằng hơn là chưa đủ; cần có sự dấn thân kiên trì, cụ thể và phối hợp. Hòa bình đích thực không thể dựa trên những thỏa thuận tạm thời, nhưng phải được xây dựng từng ngày bằng một nền văn hóa đối thoại chân thành. Ngài bày tỏ hy vọng rằng Maroc và Tòa Thánh sẽ tiếp tục cùng nhau mở ra những con đường cho tương lai và làm chứng sống động cho tình huynh đệ nhân loại.

(Vatican News 23-6-2026)