Lúc 10 giờ thứ Năm, ngày 23 tháng Tư vừa qua, Đức Thánh cha Lêô XIV đã cử hành thánh lễ cuối cùng trong hơn mười ngày tông du tại bốn quốc gia Phi châu: Algeria, Angola, Cameroon và Guinea Xích Đạo.
G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA
Đức Thánh cha từ Tòa Tổng Giám mục Giáo phận Malabo ở Guinea Xích Đạo đến sân vận động địa phương, nơi từng diễn ra tám giải bóng đá cúp Phi châu. Tại đây, Đức Thánh cha dùng xe Papamobile đi vòng quanh sân vận động để chào thăm khoảng 30.000 tín hữu ngồi đầy các hàng ghế và cả dưới sân cỏ. Họ vui mừng vẫy cờ Tòa Thánh và cờ Guinea Xích Đạo để chào đón ngài. Trời nắng đẹp, khác hẳn mưa nặng hạt trong buổi gặp gỡ các tù nhân và cuộc gặp gỡ giới trẻ và các gia đình tại thành phố Bata chiều hôm trước đó.
Hiện diện tại buổi lễ cũng có Tổng thống và các giới chức chính quyền Guinea Xích Đạo.
Đồng tế với Đức Thánh cha có đông đảo các hồng y, giám mục thuộc đoàn tùy tùng và Giáo Hội địa phương, cùng với hàng chục linh mục.
Bài giảng của Đức Thánh cha
Đầu bài giảng thánh lễ, Đức Thánh cha nói với mọi người rằng:
“Trước hết, tôi xin gửi lời chào nồng nhiệt đến Giáo phận đặc biệt này tại Malabo và vị linh mục chánh xứ của giáo xứ, đồng thời bày tỏ lời chia buồn sâu sắc nhất của tôi tới toàn thể cộng đoàn Tổng giáo phận, tới các linh mục anh em của tôi và gia đình của vị Tổng Đại diện của họ, Đức ông Fortunato Nsue Esono, người đã qua đời cách đây vài ngày và chúng ta tưởng nhớ trong thánh lễ này. Tôi mời gọi anh chị em sống giây phút đau thương này trong tinh thần đức tin, và tôi tin tưởng rằng, không để bị ảnh hưởng bởi những lời bình luận hay kết luận vội vàng, các hoàn cảnh liên quan đến cái chết của ngài sẽ được làm sáng tỏ hoàn toàn.
Tiếp đó, đi vào chính bài giảng, Đức Thánh cha mời gọi các tín hữu suy tư về Lời Chúa, về đức tin và về ý nghĩa của Thánh Thể trong đời sống Kitô hữu.
Mở đầu, Đức Thánh cha nhấn mạnh rằng các bài đọc Kinh thánh không chỉ để nghe, nhưng còn để giúp mỗi người biết đọc chính “cuốn sách cuộc đời” của mình dưới ánh sáng của Thiên Chúa. Câu chuyện trong sách Công vụ Tông đồ về viên quan người Êthiopia gặp phó tế Philipphê trở thành hình ảnh tiêu biểu: một người có học thức nhưng vẫn cần được hướng dẫn để hiểu Lời Chúa. Ông là người giàu có nhưng không tự do, mang thân phận bị lệ thuộc. Chính khi gặp gỡ Tin mừng, ông được giải thoát nội tâm và trở thành người tin vào Chúa Kitô qua bí tích Rửa tội.
Từ đó, Đức Thánh cha khẳng định rằng mỗi Kitô hữu cũng đã được ánh sáng đức tin nhờ phép Rửa, và được mời gọi đọc Kinh thánh không bằng cá nhân đơn lẻ, nhưng trong cộng đoàn Giáo hội, dưới sự hướng dẫn của Chúa Thánh Thần và truyền thống Tông truyền. Lời Chúa chỉ được hiểu trọn vẹn khi được soi sáng bởi đức tin và sống trong đời sống cụ thể. Đức Thánh cha giải thích rằng trung tâm của mọi Kinh thánh là Chúa Giêsu Kitô - Đấng hoàn tất mọi lời hứa của Thiên Chúa. Hình ảnh “Người Tôi Tớ đau khổ” trong sách Isaia chính là Chúa Giêsu, Đấng đã chịu khổ nạn, chết và sống lại để cứu độ nhân loại. Qua Ngài, con người được biết Thiên Chúa cách trọn vẹn, vì nơi Chúa Kitô, Thiên Chúa trở nên gần gũi, có thể thấy, nghe và chạm đến.
Bài giảng cũng liên kết hành trình Xuất Hành của dân Israel với đời sống đức tin hôm nay. Dân Chúa được giải thoát khỏi nô lệ nhưng lại phải trải qua thử thách trong sa mạc, nơi họ sống nhờ manna - bánh do Thiên Chúa ban. Hình ảnh này được hoàn tất nơi Thánh Thể: Chúa Kitô chính là “Bánh ban sự sống”. Khác với manna chỉ nuôi sống tạm thời, Thánh Thể đem lại sự sống đời đời, vì đó là chính Chúa Kitô Phục Sinh hiến mình cho con người. Từ đó, Đức Thánh cha đặt ra một lựa chọn căn bản: tin vào Chúa Kitô hay rơi vào tuyệt vọng. Tin vào Chúa nghĩa là tin rằng tình yêu của Ngài mạnh hơn sự chết, và chính Ngài nuôi dưỡng khát vọng sống, công lý và ý nghĩa nơi con người.
Đức Thánh cha khẳng định rằng nơi Chúa Kitô, con người tìm thấy tất cả: công lý khi bị áp bức, sức mạnh khi yếu đuối, sự sống khi đối diện cái chết, ánh sáng khi ở trong bóng tối. Những khó khăn trong đời không biến mất, nhưng được soi sáng và mang ý nghĩa trong ánh sáng Tin mừng.
Bài giảng kết thúc với lời mời gọi các tín hữu trở thành chứng nhân Tin mừng, tiếp tục sứ mạng loan báo Tin mừng với niềm vui và nhiệt thành. Nhờ việc lắng nghe Lời Chúa và cử hành Thánh Thể, các tín hữu được nuôi dưỡng để biến đức tin thành hành động, để Tin mừng trở thành “bánh” nuôi sống mọi người và đem lại hy vọng cho thế giới. Đức Thánh cha nói: “Thực vậy, như Đức Giáo hoàng Phanxicô đã dạy, “niềm vui Tin mừng tràn đầy tâm hồn và toàn bộ cuộc sống của những ai gặp gỡ Chúa Giêsu” (Tông huấn Evangelii gaudium, số 1). Đồng thời, khi chia sẻ niềm vui này, chúng ta càng nhận ra rõ hơn nguy cơ của “nỗi buồn mang tính cá nhân chủ nghĩa phát sinh từ một con tim khép kín và ích kỷ, từ việc tìm kiếm lệch lạc những thú vui hời hợt, từ một lương tâm bị cô lập. Khi đời sống nội tâm khép kín trong những lợi ích riêng, sẽ không còn chỗ cho người khác, người nghèo không còn được bước vào, tiếng nói của Thiên Chúa không còn được lắng nghe, và cũng không còn cảm nghiệm được niềm vui dịu ngọt từ tình yêu của Ngài” (số 2).
Đứng trước những khép kín như thế, chính tình yêu của Chúa nâng đỡ sự dấn thân của chúng ta, đặc biệt trong việc phục vụ công lý và tình liên đới. Vì thế, tôi khích lệ tất cả anh chị em, Giáo hội đang sống tại Guinea Xích Đạo, hãy tiếp tục trong niềm vui sứ mạng của những môn đệ đầu tiên của Đức Giêsu. Khi cùng nhau đọc Tin mừng, hãy trở nên những người loan báo đầy nhiệt thành, như phó tế Philipphê. Khi cùng nhau cử hành Thánh Thể, hãy làm chứng bằng đời sống cho đức tin cứu độ, để Lời Thiên Chúa trở thành bánh tốt lành cho mọi người!
Cuối thánh lễ, một đoàn rước đã mang các sản phẩm thủ công đến tặng Đức Thánh cha, trong lúc một đoàn phụ nữ, trong y phục cổ truyền trình diễn các điệu vũ truyền thống đặc trưng.
Đức Tổng giám mục Giáo phận Malabo sở tại, Juan Nsue Edjang Mayé, đã đại diện mọi người cám ơn Đức Thánh cha và Đức Thánh cha tặng cho giáo phận địa phương một chén lễ quý giá.
Lời từ biệt
Về phần Đức Thánh cha, trong lời từ biệt và cám ơn, ngài nói:
“Anh chị em thân mến,
đã đến lúc tôi phải từ biệt anh chị em, từ biệt Guinea Xích Đạo và cả châu Phi, khi kết thúc chuyến tông du mà Thiên Chúa đã ban cho tôi được thực hiện trong mười ngày qua.
Tôi xin cảm ơn Đức Tổng giám mục và các giám mục khác, các linh mục và toàn thể anh chị em, là dân Thiên Chúa đang lữ hành trên mảnh đất này, nơi đã đón nhận hạt giống tốt lành của Tin mừng suốt 170 năm qua.
Lòng biết ơn của tôi cũng xin gửi đến các nhà chức trách dân sự của đất nước và tất cả những ai, bằng nhiều cách khác nhau, đã góp phần vào thành công tốt đẹp của chuyến thăm của tôi.
Tôi rời châu Phi với một kho tàng vô giá của đức tin, hy vọng và bác ái: một kho tàng được tạo nên từ những câu chuyện, những khuôn mặt, những chứng tá vừa vui tươi vừa đau khổ, làm phong phú sâu sắc cuộc đời tôi và sứ vụ của tôi với tư cách là người kế vị Thánh Phêrô. Cũng như trong những thế kỷ đầu của Giáo hội, ngày nay châu Phi được mời gọi đóng góp một vai trò quyết định cho sự thánh thiện và tính chất truyền giáo của dân Kitô hữu. Xin sự chuyển cầu của Đức Trinh Nữ Maria ban cho điều đó, và tôi phó thác tận đáy lòng tất cả anh chị em, gia đình của anh chị em, các cộng đoàn của anh chị em, quốc gia của anh chị em và các dân tộc châu Phi cho Đức Mẹ.”
Tiếp đó, Đức Thánh cha ra phi trường quốc tế của thành Malabo, lúc quá 12 giờ 30. Tại đây, sau nghi thức tiễn biệt theo nghi thức ngoại giao, Đức Thánh cha đã đáp máy bay trở về Roma, dự kiến đến nơi lúc gần 8 giờ tối, giờ Roma, sau 6 giờ bay, vượt qua gần 4.600 cây số. kết thúc tốt đẹp chuyến tông du thứ ba tại nước ngoài, trong một năm thi hành sứ vụ Giáo hoàng.
Sáng thứ Sáu, ngày 24 tháng Tư, tại Vatican, Đức Thánh cha sẽ tiếp kiến Hội đồng Giám mục Việt Nam đã đến Roma trước đó để hành hương Ad Limina, viếng mộ các thánh tông đồ và gặp gỡ các Bộ của Tòa Thánh trong những ngày này.
Trực tiếp
