Sáng ngày 01 tháng Sáu vừa qua, Đức Thánh cha Lêô XIV đã tiếp kiến riêng Đức Tổng giám mục Antoine Camilleri, Sứ thần Tòa Thánh tại Cuba.
G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA
Cuộc gặp gỡ giữa hai vị diễn ra trong bối cảnh đặc biệt nghiêm trọng: Cuba đang trải qua cuộc khủng hoảng sâu sắc nhất trong lịch sử hiện đại của mình, trong khi căng thẳng với Hoa Kỳ đang gợi lên những kịch bản mà chỉ vài tháng trước còn bị xem là viễn tưởng.
Một hòn đảo kiệt quệ vì các biện pháp do Tổng thống Donald Trump áp đặt
Theo Chương trình Giám sát Lương thực (Food Monitor Program), 80% người dân Cuba cho rằng tình hình hiện nay còn nghiêm trọng hơn cả “Thời kỳ Đặc biệt” của thập niên 1990.
Các đặc điểm nổi bật gồm: mất an ninh lương thực ở mức cao; phụ thuộc nặng nề vào nhập khẩu; hệ thống kinh tế đứng trước nguy cơ sụp đổ.
Giữa tháng Ba vừa qua, hệ thống điện quốc gia bị tê liệt, khiến hàng triệu người mất điện. Tại nhiều khu vực: cắt điện từ 15-20 giờ mỗi ngày; giao thông bị đình trệ; trường học đóng cửa; các dịch vụ thiết yếu bị gián đoạn. Lĩnh vực chịu tác động nặng nề nhất là y tế, khiến cuộc khủng hoảng năng lượng biến thành một cuộc khủng hoảng nhân đạo chưa từng có.
Căng thẳng với Hoa Kỳ
Bài báo cho biết ngày 29 tháng Giêng năm 2026, Nhà Trắng tuyên bố Cuba là một mối đe dọa “bất thường và nghiêm trọng” đối với an ninh quốc gia Hoa Kỳ, cáo buộc nước này có mối quan hệ với Nga và Trung Quốc cũng như chứa chấp các thành viên của các tổ chức khủng bố. Từ đó, nguồn cung dầu mỏ bị gián đoạn; sản xuất trong nước chỉ đáp ứng khoảng 40% nhu cầu điện và nhiên liệu hàng ngày; không còn nguồn dự trữ đáng kể.
Bóng ma Venezuela
Theo bài viết, sau chiến dịch quân sự mang tên Absolute Resolve tại Venezuela, ngày 03 tháng Giêng năm 2026 dẫn đến việc bắt giữ và trục xuất Tổng thống Nicolás Maduro của Venezuela, một số nhà quan sát lo ngại Cuba có thể là mục tiêu tiếp theo dưới hình thức mà họ gọi là một cuộc “tiếp quản thân thiện”.
Tác giả cho biết Tổng thống Donald Trump đã công khai tuyên bố Cuba là mục tiêu kế tiếp của mình. Trong khi đó: tàu sân bay Nimitz được triển khai tại vùng Caribe; ông Raúl Castro bị truy tố liên quan đến vụ bắn hạ hai máy bay năm 1996.
Lập trường của Giáo hội tại Cuba
Cha Ariel Suárez, Phó Tổng Thư ký Hội đồng Giám mục Công giáo Cuba, khẳng định rằng: Một hành động quân sự sẽ không mang lại dân chủ. Theo cha, Cuba cần: một quá trình chuyển đổi ôn hòa; đối thoại giữa mọi người dân Cuba.
Tiếng nói của các giám mục
Ngày 31 tháng Giêng vừa rồi, các giám mục Cuba công bố sứ điệp cảnh báo nguy cơ: hỗn loạn xã hội; bạo lực; sự sụp đổ do thiếu nguồn cung dầu mỏ.
Các giám mục nhấn mạnh rằng: “Những ai biết quan tâm đến đau khổ của người khác liên tục nghe thấy rằng mọi sự đều không ổn và chúng ta không thể tiếp tục như thế này.” Các giám mục cho rằng Cuba cần những thay đổi ngày càng cấp bách hơn, nhưng không thể phải chịu thêm đau khổ.
Đức cha Arturo González Amador, Giám mục Santa Clara và Chủ tịch Hội đồng Giám mục Cuba, phát biểu: “Cuba đang đau khổ. Đây là thời điểm buồn nhất và khó khăn nhất mà tôi còn nhớ trong lịch sử dân tộc mình. Mọi thứ đều là cuộc đấu tranh để sinh tồn. Hiện tại bất định và tương lai hoàn toàn không rõ ràng.” Ngài kêu gọi: “Xin đừng quên Cuba. Hãy nhìn vào thực tế và nỗi đau của dân tộc này.”
Hoạt động bác ái của Giáo hội
Caritas Cuba đã tăng cường các hoạt động trao tặng lương thực, sản phẩm vệ sinh, nhu yếu phẩm cho các gia đình dễ bị tổn thương trong nhiều giáo phận. Tuy nhiên, tình trạng thiếu nhiên liệu và những hạn chế về hậu cần cũng làm giảm khả năng tiếp cận các cộng đồng xa xôi. Các giám mục tiếp tục kêu gọi: “Thế giới hãy mở ra với Cuba” và đồng thời: “Cuba hãy mở ra với toàn thể người dân Cuba, không loại trừ ai.”
Đức Thánh cha Lêô XIV: Đối thoại thay vì bạo lực
Trong buổi đọc kinh Truyền tin ngày 01 tháng Hai năm nay, Đức Lêô XIV bày tỏ quan ngại sâu sắc trước sự leo thang căng thẳng giữa Cuba và Hoa Kỳ. Ngài kêu gọi: “Tất cả những người có trách nhiệm hãy thúc đẩy một cuộc đối thoại chân thành và hiệu quả, nhằm tránh bạo lực và mọi hành động làm gia tăng đau khổ cho người dân.”
Đức Giáo hoàng cũng đã thể hiện sự gần gũi đặc biệt với Giáo hội Cuba, khi quyết định đưa chuyến viếng thăm ad limina của các giám mục Cuba từ năm 2027 lên tháng Hai năm 2026. Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng khiến các giám mục Cuba không thể bảo đảm việc đi lại bằng đường hàng không đến Roma và buộc phải hoãn chuyến thăm.
Ngày 18 tháng Năm vừa rồi, khi tiếp kiến các thành viên của Hội Catholic Extension Society (Mở rộng Công giáo), Đức Lêô XIV đặc biệt ca ngợi công việc của tổ chức này tại Cuba và Puerto Rico. Ngài gọi đó là: “một biểu hiện tuyệt đẹp của tính phổ quát của Giáo hội.”
Hoạt động ngoại giao
Chính phủ Cuba cũng bày tỏ sự đánh giá tích cực đối với triều đại Giáo hoàng của Đức Lêô XIV vì những nỗ lực không ngừng cho hòa bình. Đại sứ Cuba cạnh Tòa Thánh đã chính thức lặp lại lời mời Đức Giáo hoàng viếng thăm Cuba.
Cuộc tiếp kiến sáng ngày 01 tháng Sáu với Đức Tổng giám mục Sứ thần Antoine Camilleri được xem như dấu hiệu cho thấy Tòa Thánh vẫn đang theo dõi sát sao, âm thầm nhưng tích cực, cuộc khủng hoảng mà thế giới có nguy cơ lãng quên.
(Silere non possum 1-2-2026)
Trực tiếp
