Thứ Hai, ngày 24 tháng Tám năm 2026, Ngoại trưởng Tòa Thánh, Đức Tổng giám mục Paul Richard Gallagher, người Anh, đã lên đường viếng thăm Nga trong bốn ngày, cho đến ngày 28 tháng Tám tới đây.
Phúc Nhạc | RVA
Trong sứ vụ, Đức Tổng giám mục Ngoại trưởng sẽ gặp Ngoại trưởng Nga, ông Sergei Lavrov và các đại diện của Tòa Thượng phụ Chính thống Mascơva. Ngài cũng gặp gỡ cộng đoàn Công giáo địa phương.
Đây không phải là lần đầu tiên Đức Tổng giám mục Ngoại trưởng Tòa Thánh viếng thăm tại thủ đô Nga. Ngài đã đến đây hồi tháng Mười Một năm 2021 và gặp gỡ Thủ tướng Michael Mischustin, Ngoại trưởng Lavrov cũng như Đức Tổng giám mục Hilarion, bấy giờ là Chủ tịch Hội đồng Ngoại vụ Tòa Thượng phụ Chính thống Nga. Hội đồng này từ năm 2022 do Đức Tổng giám mục Antonij đảm trách.
Về phương diện mục vụ, trong chuyến đi này, Đức Tổng giám mục Ngoại trưởng Tòa Thánh sẽ gặp gỡ các giám mục và hàng giáo sĩ, tu sĩ nam nữ.
Một số nhận định của trang mạng “La nuova bussola quotidiana”
Trong một bài phổ biến ngày 24 tháng Tám vừa qua, trang mạng “La nuova bussola quotidiana”, Địa bàn thường nhật mới, ở Ý, đã gợi lại một số sự kiện và nhận xét về bối cảnh chuyến đi của Đức Tổng giám mục Ngoại trưởng Tòa Thánh.
Trước tiên, sự qua đi của của Đức Giáo hoàng Phanxicô không làm thay đổi cách tiếp cận của ngành ngoại giao Tòa Thánh đối với vấn đề Nga-Ukraina. Điều này cũng được khẳng định qua chuyến thăm chính thức vừa nói của Đức Tổng giám mục Ngoại trưởng.
Trước chuyến đi, người ta chủ ý giữ các chủ đề thảo luận ở mức tổng quát, gồm mối quan hệ song phương, hợp tác quốc tế và một loạt vấn đề toàn cầu. Hiển nhiên, cuộc chiến do Nga phát động vào năm 2022 sẽ được đề cập; cuộc chiến này đã gây ra những chấn động lớn cả trong tương quan giữa Liên bang Nga và Tòa Thánh, lẫn trong tương quan giữa Công giáo và Chính thống giáo. Không phải ngẫu nhiên mà “Đức Tổng giám mục Ngoại trưởng” Tòa Thánh đã không đến Mascơva kể từ năm 2021. Trong những năm qua, Tòa Thánh chưa bao giờ đóng cửa đối thoại, như còn được chứng minh qua các chuyến đi của đặc phái viên về vấn đề nhân đạo, là Đức Hồng y Matteo Maria Zuppi, Tổng giám mục Giáo phận Bologna, Chủ tịch Hội đồng Giám mục Ý.
Tuy nhiên, việc lên án hành động xâm lược, bất chấp nhiều biểu hiện cảm thông và thấu hiểu của Đức Phanxicô khiến Ukraina không hài lòng, đã làm cho tình hình trở nên phức tạp hơn trong khuôn khổ các tương quan ngoại giao vốn mới chỉ được chính thức thiết lập cách đây không lâu. Thật vậy, phải đến năm 2009 mới diễn ra việc hai bên công nhận lẫn nhau về quy chế Tòa Sứ thần Tòa Thánh tại Mascơva và Đại sứ quán Nga bên cạnh Tòa Thánh. Thành quả này đạt được chủ yếu nhờ sự cải thiện trong đối thoại với Tòa Thượng phụ Mascơva - vốn từ lâu đã là một “thanh gươm Damocles”, tức một yếu tố luôn đe dọa các mối quan hệ Nga-Vatican.
Ngày nay, chính khía cạnh đại kết là lĩnh vực bị tổn hại nghiêm trọng nhất: hàng giáo phẩm Chính thống giáo Nga - vốn từ trước đến nay không hề thân Công giáo và Tòa Thánh - vẫn chưa hoàn toàn tha thứ cho câu nói của Đức Giáo hoàng Phanxicô khi, trong một cuộc phỏng vấn, đã gọi Đức Thượng phụ Kirill, “cậu giúp lễ của Tổng thống Putin”. Trong khi đó, nhiều điều đã thay đổi và Roma không còn có thể dựa vào người đối thoại “thân thiện” nhất trước đây, đó là Đức Tổng giám mục Hilarion, người đã lãnh đạo chính sách đối ngoại của Tòa Thượng phụ trong hơn một thập niên và đã bị giảm đáng kể vai trò sau khi được chuyển đến Budapest kể từ khi chiến tranh bắt đầu.
Giữa Vatican và Mascơva, đặc biệt trên bình diện đại kết, gần như mọi thứ đều phải làm lại từ đầu. Thật đáng tiếc khi ngay trước cuộc xâm lược Ukraina, Hội đồng Tòa Thánh Hiệp nhất các tín hữu Kitô khi ấy đang xúc tiến việc tổ chức một cuộc gặp mới giữa Đức Phanxicô và Đức Thượng phụ Kirill, sau cuộc gặp lịch sử tại Cuba năm 2016.
Tương quan của Tòa Thánh với Điện Kremlin phụ thuộc nhiều vào việc Tòa Thượng phụ Mascơva có giảm căng thẳng với Vaticqan hay không. Và không biết liệu vị Tổng giám mục người Anh có yêu cầu Ngoại trưởng Nga giải thích về việc ông đột ngột bác bỏ, vào tháng Năm năm ngoái (2025), vấn đề có thể tổ chức các cuộc đàm phán hòa bình tại Vatican hay không.
Hồi đó, Ngoại trưởng Lavrov của Nga đã nói: “Đối với các quốc gia Chính thống giáo, việc thảo luận trên lãnh thổ Công giáo sẽ hơi thiếu tế nhị,” đồng thời ông nói thêm rằng “chính Vatican cũng sẽ không cảm thấy thoải mái.” Nhận xét này không hoàn toàn vô lý và trên thực tế, ý tưởng về các cuộc đàm phán không xuất phát từ bên trong những bức tường thánh thiêng của Vatican. Tuy nhiên, những lời nói ấy đã để lại cảm giác cay đắng tại Bộ Ngoại giao Tòa Thánh.
Một khía cạnh khác trong chuyến đi của Đức Tổng giám mục Gallagher là cuộc gặp với người Công giáo địa phương. Đây là một cuộc hẹn quan trọng, bởi cách đây vài tháng, cộng đoàn Công giáo nhỏ bé tại đây đã mất vị lãnh đạo là Đức Tổng giám mục Giáo phận Mẹ Thiên Chúa ở thủ đô Nga, Đức cha Paolo Pezzi, người đã từ nhiệm vì lý do sức khỏe, sau 19 năm phục vụ. Sự hiện diện của Đức Tổng giám mục Gallagher sẽ giúp cộng đoàn cảm nhận Tòa Thánh gần gũi hơn, và chuyến thăm sẽ kết thúc với thánh lễ được cử hành vào cuối buổi chiều thứ Năm tại Nhà thờ Chính tòa Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội ở Mascơva,
Trước khi được bầu chọn làm Giáo hoàng, Đức Hồng y Robert Prevost đã có lập trường rõ ràng về vấn đề Nga-Ukraina và đã bày tỏ quan điểm cứng rắn hơn Đức Phanxicô trong việc lên án hành động xâm lược. Tuy nhiên, lập trường này không làm thay đổi chính sách đối ngoại của Tòa Thánh sau khi ngài được bầu làm Giáo hoàng. Tòa Thánh đã chọn đối thoại thay vì cô lập, và việc Đức Tổng giám mục Gallagher được Ngoại trưởng Lavrov tiếp đón cho thấy phía Nga đánh giá cao đường hướng này.
Nói cách khác, tại Roma, người ta đã quyết định không từ bỏ sứ mạng ngoại giao, dù vẫn coi vấn đề nhân đạo là ưu tiên hàng đầu.
(La Nuova bussola quotidiana 24-8-2026)
Trực tiếp
