Trong đời sống tâm linh và đạo đức, việc chay tịnh thường được hiểu là tiết chế ăn uống. Tuy nhiên, sách Châm ngôn nhắc nhở chúng ta về một hình thức chay tịnh còn khó khăn và quan trọng hơn đó là chay miệng. Chay miệng không chỉ là việc nén lại một món ăn ưa thích, nhưng là việc kiểm soát và thanh lọc “lời ăn tiếng nói.” Bởi lẽ, “sống hay chết đều do cái lưỡi,”[1] lời nói có thể là liều thuốc chữa lành nhưng cũng có thể là mũi gươm đâm thấu tâm can. Trong phút cầu nguyện này, cùng với tác giả sách Châm ngôn, chúng ta nhìn lại cách chúng ta sử dụng lời ăn tiếng nói để chúng ta tinh luyện môi miệng nên tinh tuyền cao đẹp.
Sách Châm ngôn khẳng định rằng mỗi lời thốt ra đều mang lại hệ quả trực tiếp cho người nói: “Con người phải chịu hậu quả lời mình nói và được hưởng những gì môi miệng họ thốt ra.”[2] Một lời nói bất cẩn có thể phá đổ cả một sự nghiệp hay một mối tương quan; ngược lại, việc biết giữ gìn lời nói là cách bảo vệ sinh mạng quý giá nhất.[3] Vì thế, việc chay miệng được bắt đầu bằng việc nhận thức rằng mỗi lời chúng ta nói ra đều có “trọng lượng” trước mặt người đời và trước mặt Thiên Chúa. “Sống hay chết đều do cái lưỡi” và “lời nói bừa bãi khác nào mũi gươm đâm, miệng lưỡi khôn ngoan lại chữa trị cho lành.”[4]
Tiếp theo, chay miệng là loại bỏ chất độc của sự dối trá. Trong thế giới của sách Châm ngôn, sự thật là nền tảng của sự bền vững: “Lời ngay thật lưu tồn mãi mãi, lưỡi dối gian chỉ có một thời.”[5] Thiên Chúa không chấp nhận một đôi môi lắt léo: “Đôi môi gian tà bị Đức Chúa ghê tởm, kẻ thực thi chân lý thì được Ngài mến thương.”[6] Chay miệng ở đây là dũng cảm khước từ những lời xem chừng ngọt ngào nhưng xuất phát từ tấm lòng giả dối. Người biết chay miệng là người hiểu rằng: “môi người ngay làm kẻ nghe hả dạ, miệng đứa ác nói toàn chuyện dối gian.”[7]
Chay miệng không chỉ là nói thật, mà còn là nói một cách tử tế. Khi cơn giận nổi lên, cái miệng thường trở thành vũ khí. Sách Châm ngôn dạy ta một bí quyết để dập tắt xung đột: “Câu đáp dịu dàng khiến cơn giận tiêu tan, lời nói khiêu khích làm nổi cơn thịnh nộ.”[8] Người biết chay miệng thường biết nén nhục nuốt sầu, biết dùng lời xoa dịu như “cây ban sự sống” thay vì dùng lời nham hiểm làm tan nát tâm can. Chay miệng lúc này chính là sự thinh lặng đầy quyền năng của người tự chủ.
Một căn bệnh kinh niên của miệng là thói mách lẻo. Sách Châm ngôn miêu tả những lời này như “của ngon vật lạ” trôi xuống tận ruột gan, nhưng hệ quả của nó là sự chia rẽ tàn khốc: “tên mách lẻo chuyên chia rẽ bạn bè.”[9]
Thực hiện chay miệng nghĩa là ta “đóng cửa” trước những bí mật của người khác: “Đứa ngồi lê đôi mách sẽ tiết lộ điều bí mật, còn người tín cẩn giữ kín chuyện riêng tư.”[10] Thay vì vu cáo - hành động của đứa ngu si, người chay miệng chọn cách “ngậm miệng làm thinh” để bảo vệ hòa khí. Đỉnh cao của chay miệng là biết lúc nào cần nói, lúc nào không nên nói. “Người năng nói năng lỗi, ai dè giữ lời nói mới là người khôn.”[11] “Nói đúng lúc, thật tốt đẹp dường bao!”[12]
Chay miệng còn dạy ta phải suy nghĩ kỹ trước khi phát ngôn: “Người công chính nghĩ suy rồi mới đáp...”[13] Khi miệng đã được thanh luyện sạch những uế tạp, nó trở thành suối nguồn sự sống. “Miệng người ngay là suối nguồn sự sống.”[14] Lời của người biết chay tịnh sẽ trở nên “tảng mật ong làm cổ họng ngọt ngào, khiến xương cốt lành mạnh.”[15]
Thay vì gây đau khổ, môi miệng người khôn ngoan giờ đây truyền bá kiến thức, bảo vệ kẻ yếu thế và nuôi sống nhiều người bằng sự chân thành. Đích đến cuối cùng của việc chay miệng là biến ngôn từ thành quà tặng của tình yêu và sự hiểu biết.
Lạy Đức Chúa là Đấng thấu suốt mọi tâm can, xin Ngài đặt lính canh nơi cửa miệng con và giữ gìn đôi môi con khỏi mọi lời gian tà. Con thú nhận rằng nhiều lần con đã dùng lời nói như mũi gươm đâm thấu tâm hồn người khác, con đã nói năng gieo những điều xấu, và đã dùng môi miệng để che giấu lòng thù ghét. Xin cho con hiểu rằng mỗi lời con nói đều có sức mạnh tác động đến sự sống và cái chết của người khác. Xin ban cho con thần khí của sự khôn ngoan, để con biết dùng câu đáp dịu dàng dập tắt cơn nóng nảy, biết thinh lặng khi lòng đầy kiêu hãnh và biết suy nghĩ kỹ trước khi thốt ra bất cứ lời gì. Xin cho lời nói của con luôn đúng lúc và đầy sức thuyết phục của tình yêu, để qua đó, danh Chúa được tôn vinh và mang lại niềm vui cùng với sự an bình cho anh chị em chung quanh con. Amen.
Minh Thanh
Trực tiếp
