Quý ông bà và anh chị em thân mến,
Quyển tiểu thuyết “Anh em nhà Karamazov” của đại văn hào người Nga Fyodor Dostoevsky kể về sự tan rã của một gia đình gồm có người bố là Fyodor Karamazov, người có nhiều thói xấu và vô trách nhiệm cùng với bốn người con trai, trong đó có ba người con chính thức và một người con ngoại hôn.
Người con trai lớn của Fyodor là Dmitri, giống bố về lối sống ham mê rượu chè nên luôn mong muốn gia tài, đất đai của bố. Hai người con trai tiếp theo là Ivan và Alyosha là con của ông Fyodor và người vợ kế. Ivan thì học ở Moscow, có tiếng về nghiên cứu thần học. Còn Alyosha thì vào tu viện dòng gần thị xã, trở thành một chủng sinh. Người con út là Smerdyakov được cho là đứa con ngoại hôn của ông Fyodor. Người phụ nữ sinh ra Smerdyakov qua đời khi anh vừa chào đời, và anh này lại bị bệnh phong đòn gánh nên được vợ chồng người quản gia đem về sống ở nhà ông Fyodor.
Trong một gia đình đầy rẫy sự thù hằn, lòng tham và dục vọng giữa người cha vô luân và các anh em trai, Alyosha có vai trò như một thiên sứ hòa giải. Anh luôn nhẫn nại lắng nghe mọi lý lẽ của bố và các anh trai, chịu đựng cả những lời nói và thái độ cay nghiệt của họ để cố gắng hòa giải, lan tỏa những tư tưởng tích cực cho mọi thành viên trong gia đình mình. Quyển tiểu thuyết dài này có kết thúc hết sức bi thương: người cha bị đứa con ngoại hôn động kinh giết chết, người con cả phải chịu án oan và những người còn lại cũng rời khỏi gia đình. Dù vậy, đây vẫn được xem là bản trường ca về sự giằng co giữa cái thiện và cái ác, giữa dục tính và lương tâm, giữa ngay thẳng và dối trá, giữa tình yêu và thù hận, mà nơi đó những người như tu sinh Alyosha, vẫn giữ mãi được ánh sáng thiện lành của mình qua thái độ nhẫn nhịn sống trong một gia đình mà mọi thành viên đều không hề nhẫn nhịn và dịu dàng với anh.
Quý ông bà và anh chị em thân mến,
Gia đình là mái ấm của cuộc đời mỗi người, nơi mà tình máu mủ, ruột thịt là sợi dây gắn kết thiêng liêng và sâu đậm nhất của mỗi thành viên trong gia đình. Tuy nhiên, trong thực tế cuộc sống, gia đình cũng trở thành nơi lạnh lẽo và cay đắng nhất mà các thành viên cảm nhận được khi có những xung đột, cãi vã và ly tán diễn ra trong gia đình của mình. Bầu khí đáng buồn đó nảy sinh thường là do sự tranh chấp, tham lam, vắng tình thương và thiếu nhẫn nhịn của các thành viên khi họ muốn giành lấy những quyền lợi nào đó cho riêng mình. Trong các tương quan ngoài gia đình mà chúng ta xây dựng được với bạn bè, đồng nghiệp hay những người mà mình thương mến cách này cách khác, rất nhiều khi vì tính tự ái, những lời nói lỡ miệng hay thái độ im lặng phủ nhận giá trị và sự hiện diện của nhau mà những tương quan này cũng dần dần bị đổ vỡ.
Một bí quyết tuyệt vời mà cổ nhân để lại giúp chúng ta có thể hóa giải những xung độ trong gia đình và các mối tương quan đó là sự nhẫn nhịn. Sự nhẫn nhịn được thể hiện qua những hành động rất cụ thể đó là: “Một câu nhịn, chín câu lành”, hay “chồng giận thì vợ làm lành, cơm sôi nhỏ lửa một đời không khê”. Sách Châm ngôn cũng dạy chúng ta rằng: “Thà ăn mẩu bánh khô mà được êm ấm còn hơn đầy yến tiệc mà nhà cửa bất hòa” (Cn 17,1). Mang những giới hạn của phận người, ai cũng có những lúc mệt mỏi, chán nản, và những khoảnh khắc yếu lòng. Chúng ta cầu xin Chúa ban ơn giúp chúng ta biết nhẫn nại để bảo vệ những tình thân trong cuộc đời mình. Khi nhận thấy người mình yêu thương đang đối diện với những cơn bão lòng, một lời nói an ủi, xoa dịu đúng lúc, một khoảng lặng kịp thời hay một sự tinh tế nhận ra những hành vi đầy khao khát hòa giải để đón nhận và tha thứ cho nhau chính là chiếc neo giữ cho con thuyền tương quan của chúng ta với những người thân yêu không bị nhấn chìm giữa giông bão của sự bất hòa.
Lạy Chúa, nhẫn nhịn với cha mẹ, anh chị em, con cháu trong gia đình, hay nhường nhịn ai đó mà mình yêu thương chưa bao giờ là sự hèn hạ hay thất thế, mà là sự khôn ngoan của một con người biết đặt giá trị của tình thân lên trên cái tôi tự cao và sự thỏa mãn tính tự ái của bản thân. Xin vun trồng nơi tâm hồn chúng con nhân đức nhẫn nhịn để chúng con biết chọn sự thứ tha hơn là kết án, chọn hòa khí thay vì hơn thua. Nhờ đó, sự hiện diện của chúng con sẽ trở thành bến đỗ bình an cho gia đình và những người mà chúng con yêu thương. Amen.
Nt. Rosa Lê Ngọc Thùy Trang, MTG Chợ Quán
Trực tiếp
