Tiếp kiến chung của Đức Thánh cha: Sứ mạng đầu tiên của Giáo hội là giúp con người biết quan tâm đến những vấn nạn sâu xa của cuộc sống

Lúc 10 giờ sáng, thứ Tư ngày 07 tháng Mười vừa qua, lễ kính Đức Mẹ Mân côi, Đức Thánh cha Lêô XIV đã tiếp kiến chung khoảng 40.000 tín hữu hành hương, quy tụ tại Quảng trường thánh Phêrô. Hiện diện trong dịp này, cũng có khoảng 25 giám mục các nước và khoảng 100 đôi tân hôn.

G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA

Như thường lệ, gần 20 phút trước khi bắt đầu buổi tiếp kiến, Đức Thánh cha tiến ra quảng trường trên chiếc xe díp mui trần màu trắng, đi dọc theo các lối đi để chào thăm các tín hữu và chúc lành cho một số em bé được nhân viên an ninh bế lên trước ngài.

Tại lễ đài, Đức Thánh cha làm dấu Thánh giá và chào phụng vụ mở đầu buổi tiếp kiến. Các độc viên lần lượt công bố bằng 9 thứ tiếng khác nhau một đoạn trích từ Tin mừng theo thánh Matthêu, đoạn 5 (Mt 5,13-16):

“Đức Giêsu nói với các môn đệ: “Anh em là muối đất; nhưng nếu muối nhạt đi, thì lấy gì muối nó cho mặn lại? Nó đã thành vô dụng, thì chỉ còn việc quăng ra ngoài cho người ta chà đạp thôi.

Anh em là ánh sáng thế gian. Một thành xây trên núi không tài nào che giấu được. Cũng chẳng có ai thắp đèn rồi lại để dưới cái thùng, nhưng đặt trên đế, và đèn soi chiếu cho mọi người trong nhà. Cũng vậy, ánh sáng của anh em phải chiếu giãi trước mặt thiên hạ, để họ thấy những công việc tốt đẹp anh em làm, mà tôn vinh Cha của anh em, Đấng ngự trên trời.”

Huấn giáo

Trong bài huấn giáo sau đó, Đức Thánh cha tiếp tục loạt bài về Hiến chế mục vụ Gaudium et Spes, Vui mừng và hy vọng, Giáo hội trong thế giới ngày nay.

Bài thứ năm này có tựa đề: “Sứ mạng của Giáo hội trong thế giới đương đại” (GS, 40-45)

Đức Thánh cha nói: “Anh chị em thân mến, mến chào tất cả anh chị em!

Tiếp tục suy tư về Hiến chế Công đồng Gaudium et spes (GS), hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu chương thứ tư của phần thứ nhất, nói về sứ mạng của Giáo hội trong thế giới đương đại.

Trước hết, Công đồng nhắc nhở chúng ta rằng Giáo hội không ở “phía trên” hay “bên cạnh” thế giới, nhưng như được tháp nhập vào lòng thế giới. Thánh Augustinô đã viết: “Mundus reconciliatus Ecclesia” (Bài giảng 96): Giáo hội chính là thế giới đã được giao hòa với Thiên Chúa; chúng ta là những người lữ hành trên trần gian và cùng chia sẻ với thế giới này cả sự mong manh lẫn vẻ đẹp của nó (x. GS, 40).

Cũng như Con Thiên Chúa đã nhập thể để ban sự sống cho thế giới và giao hòa thế giới với Chúa Cha, Giáo hội cũng hiện diện giữa thế giới như dấu chỉ của mầu nhiệm Thiên Chúa nhập thể, nhằm biểu lộ kế hoạch của Người là làm cho tất cả chúng ta trở thành con cái của Người trong một đại gia đình nhân loại duy nhất. Vì thế, Giáo hội bước đi trong dòng lịch sử, giữa các dân tộc và các nền văn hóa; và “sự gắn bó mật thiết trong đời sống với các dân tộc giúp Giáo hội ngày càng hiểu rõ hơn rằng sứ mạng của mình mang tầm vóc lịch sử và bao hàm trách nhiệm đối với cách thức các mối tương quan xã hội được hình thành” (Thông điệp Magnifica humanitas, số 19).

Sứ mạng đầu tiên của Giáo hội là giúp con người biết quan tâm đến những vấn nạn sâu xa của cuộc sống: những vấn nạn liên quan đến nguồn gốc và cùng đích của chúng ta, cũng như ý nghĩa của tình yêu và đau khổ (x. GS, 41). Tiêu chuẩn đặt lợi nhuận lên trên hết bằng mọi giá, cùng với việc thao túng thông tin, có nguy cơ tạo ra những áp lực quá đáng, khiến con người phải tuân theo một lối sống lấy việc tiêu thụ của cải vật chất làm trung tâm. Thế nhưng, tâm hồn chúng ta được tạo dựng để hướng nhìn lên cao.

Các nghị phụ Công đồng nhắc nhở rằng sứ mạng của Giáo hội còn được thực hiện qua việc góp phần xây dựng thành đô trần thế. Tuy nhiên, các phương pháp và mục đích của Giáo hội trước hết không thuộc lãnh vực chính trị, nhưng cốt yếu là làm chứng cho đức tin và đức ái, đồng thời dấn thân vì công lý, hòa bình và tình huynh đệ. Khi tôn thờ Đức Kitô, Đấng Công Chính đã chết vì những kẻ bất chính, người tín hữu không thể chấp nhận sự áp bức đối với những người bé nhỏ và người nghèo, cũng như không thể chấp nhận những cơ cấu bất công kéo dài các tình trạng lệ thuộc và bất công. Học thuyết xã hội của Hội thánh định hướng hoạt động của các Kitô hữu, những người cộng tác với tất cả những ai có thiện chí để cổ võ công ích. Vì thế, đối với Giáo hội, “không có điều gì Giáo hội quan tâm hơn việc phục vụ thiện ích của tất cả mọi người và được tự do phát triển dưới bất kỳ chế độ nào, miễn là chế độ ấy tôn trọng các quyền căn bản của con người và gia đình, đồng thời nhìn nhận những đòi hỏi của công ích” (GS, 42).

Để chu toàn hữu hiệu sứ mạng loan báo Tin mừng, mỗi người đã lãnh nhận Bí tích Rửa Tội cần dấn thân cộng tác với ân sủng của Chúa Thánh Thần, để đức tin của mình luôn sống động và được thể hiện qua những hành vi phù hợp với đức tin ấy. Thật vậy, như các nghị phụ Công đồng nhắc nhở, sự tách biệt giữa đức tin được tuyên xưng và đời sống hằng ngày “phải được kể vào số những sai lầm nghiêm trọng nhất của thời đại chúng ta” (GS, 43).

Hiến chế Gaudium et spes dành một sự quan tâm đặc biệt (x. tài liệu đã dẫn) đến sứ mạng của các tín hữu giáo dân. Nhờ Bí tích Rửa tội, họ được mời gọi làm cho thế giới thấm nhuần tinh thần Kitô giáo và tầm nhìn của Tin mừng. Những môi trường chủ yếu để thực hiện hoạt động này - một hoạt động có thể được gọi là mang tính tư tế - chắc chắn là gia đình và công việc nghề nghiệp; tuy nhiên, hoạt động ấy còn mở rộng đến mọi môi trường sống.

Sau cùng, Giáo hội luôn quan tâm đến những gì đang diễn ra và phát triển trong xã hội (x. GS, 44). Việc phân định những gì đáng trân trọng trong các nền văn hóa của thời đại chúng ta là nhiệm vụ của toàn thể Dân Thiên Chúa, đặc biệt là các vị mục tử và các nhà thần học. Trong công việc này, Lời Chúa và Thánh Truyền của Giáo hội luôn phải là tiêu chuẩn tối thượng để phân định. Điều đó đòi hỏi một tinh thần quân bình, không bị chi phối bởi những trào lưu văn hóa nhất thời; một tinh thần có khả năng nhìn thế giới với thái độ tích cực, đồng thời vẫn kiên vững trong việc gìn giữ và trình bày sứ điệp Tin mừng trong sự toàn vẹn của nó. Thật vậy, “chắc chắn không phải bằng cách làm loãng nội dung và giảm nhẹ những đòi hỏi mà người ta có thể làm cho Kitô giáo trở nên hấp dẫn” (Diễn văn tại Phiên họp toàn thể của Bộ Loan báo Tin mừng - Phân bộ về các vấn đề nền tảng của công cuộc loan báo Tin mừng cho thế giới, ngày 28 tháng 5 năm 2026).

Và Đức Thánh cha kết luận: “Anh chị em rất thân mến, khi bước đi trong dòng lịch sử, Giáo hội “chỉ nhắm đến một mục đích duy nhất: đó là Nước Thiên Chúa ngự đến và ơn cứu độ của toàn thể nhân loại được thực hiện” (GS, 45). Giáo hội hướng đến mục đích ấy trước hết thông qua sự thánh thiện của mỗi người và tình yêu huynh đệ. Thánh Phaolô VI Giáo hoàng đã viết: “Nếu thiếu dấu chỉ đặc trưng là sự thánh thiện này, lời nói của chúng ta sẽ khó lòng tìm được lối đi vào tâm hồn con người thời đại chúng ta; trái lại, lời ấy có nguy cơ trở nên vô ích và không sinh hoa kết trái” (Tông huấn Evangelii nuntiandi, số 76). Vì thế, chúng ta hãy ngoan ngoãn để Chúa Thánh Thần hướng dẫn và tác động, xin Người giúp chúng ta sống trong sự thánh thiện và đức ái, để thế giới có thể tin và hy vọng.

Chào thăm và nhắn nhủ

Sau bài huấn giáo bằng tiếng Ý trên đây của Đức Thánh cha, các độc viên lần lượt tóm tắt bằng 9 thứ tiếng khác nhau kèm theo những lời chào thăm và nhắn nhủ của ngài.

Khi chào bằng tiếng Pháp, Đức Thánh cha nói:

“Tôi thân ái chào thăm những người nói tiếng Pháp, đặc biệt là các tín hữu hành hương đến từ các giáo phận Amiens, Arras và Marseille, nhóm người lưu động, cũng như các tín hữu đến từ Sénégal. Anh chị em thân mến, chúng ta hãy học cách vun trồng một tâm hồn rộng mở và khả năng nhìn người khác bằng một cái nhìn tích cực, để giúp họ đón nhận sứ điệp Tin mừng và trở thành những người gieo hy vọng trong xã hội. Xin Thiên Chúa chúc lành cho anh chị em!”

Với các tín hữu nói tiếng Anh, Đức Thánh cha nói: “Tôi nồng nhiệt chào mừng tất cả các tín hữu hành hương và du khách nói tiếng Anh đang tham dự buổi Tiếp kiến hôm nay, cách riêng các tín hữu đến từ Anh, Scotland, Ireland, Uganda, Nam Phi, Úc, New Zealand, Ấn Độ, Indonesia, Philippines, Sri Lanka, Canada và Hoa Kỳ. Tôi cầu xin cho mỗi người trong anh chị em và gia đình anh chị em được hưởng niềm vui và bình an của Đức Giêsu Kitô, Chúa chúng ta. Xin Thiên Chúa chúc lành cho tất cả anh chị em!”

Đức Thánh cha cũng chào thăm các tín hữu Ba Lan, khi nói: “Tôi thân ái chào thăm các tín hữu Ba Lan, đặc biệt là các tín hữu hành hương thuộc Giáo phận Lomza, cùng với Đức giám mục của mình đến đây để tạ ơn nhân kỷ niệm 100 năm thành lập Giáo hội địa phương; cũng như các tín hữu hành hương thuộc Giáo phận Siedlce cùng với các Đức giám mục của mình.

Tôi phó thác anh chị em cho lời chuyển cầu của Đức Maria, Mẹ của Tình Yêu Tuyệt Mỹ, và của Thánh Faustina Kowalska, “Tông đồ của Lòng Thương Xót Chúa”, mà chúng ta vừa mới kính nhớ, để trong hành trình hằng ngày, anh chị em luôn biết tín thác vào Thiên Chúa, Đấng làm Chủ lịch sử. Ngợi khen Đức Giêsu Kitô!”

Sau cùng bằng tiếng Ý, Đức Thánh cha nói: “Tôi thân ái chào thăm các tín hữu hành hương nói tiếng Ý, đặc biệt là các tu sĩ Dòng Anh Em Hèn Mọn đến từ miền Puglia và Molise, các tín hữu thuộc các giáo xứ Montenegro di Bisaccia và Bisceglie, cùng Hiệp hội Quốc gia các Giám đốc Hành chính và Tài chính.

Sau cùng, tôi hướng tâm tư đến các bạn trẻ, những người đau yếu và các đôi tân hôn.

Lễ nhớ phụng vụ hôm nay, kính Đức Mẹ Mân côi, cho tôi cơ hội nhắc lại tầm quan trọng của Kinh Mân côi, một lời kinh kính Đức Mẹ rất được truyền thống của Giáo hội yêu mến. Tôi mời gọi anh chị em hãy lần chuỗi Mân côi, để cảm nghiệm được sự an ủi của Mẹ trên trời, Đấng là nơi nương náu vững chắc giữa những khó khăn của cuộc sống.

Buổi tiếp kiến chung được khép lại bằng kinh Lạy Cha và phép lành của Đức Thánh cha.