Trên chuyến bay dài hơn 6 tiếng đồng hồ, từ thành phố Malabo, thuộc Guinea Xích Đạo trở về Roma, sau khi kết thúc chuyến tông du mười ngày tại bốn quốc gia Châu Phi, hôm 23 tháng Tư vừa qua, Đức Thánh cha Lêô XIV đã trả lời một số câu hỏi của các ký giả đại diện 70 nhà báo quốc tế cùng đi.
G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA
Đức Thánh cha khẳng định rằng sứ mạng đầu tiên của ngài là loan báo Tin mừng. Ngài nhắc đến những trẻ em là nạn nhân chiến tranh tại Iran và Liban. Về vấn đề người di cư, Đức Thánh cha đặt câu hỏi: “Các nước giàu đã làm gì cho các nước nghèo của thế giới?” và lên án việc con người bị đối xử tệ hơn cả động vật. Về các cặp đồng tính, ngài xác nhận Tòa Thánh không đồng ý với việc chúc lành mang tính chính thức được quyết định tại Đức, nhưng nhắc lại nguyên tắc đón nhận “tất cả, tất cả, tất cả”, như Đức Cố Giáo hoàng Phanxicô tiền nhiệm đã nhiều lần nhấn mạnh.
Đi vào chi tiết hơn:
Câu hỏi thứ I do ký giả Ignazio Ingrao thuộc chương trình truyền hình Tg1 của Ý nêu lên. Ông hỏi: “Thưa Đức Thánh cha, cảm ơn ngài vì chuyến đi đầy những cuộc gặp gỡ, những câu chuyện và những gương mặt. Tại cuộc gặp gỡ về hòa bình ở thành phố Bamenda, Cameroon, Đức Thánh cha đã mô tả một thế giới đảo lộn, nơi một nhóm nhỏ các bạo chúa có nguy cơ hủy diệt trái đất. Đức Thánh cha nói rằng hòa bình không phải được phát minh mà phải được đón nhận. Các cuộc đàm phán về xung đột ở Iran đang hỗn loạn tác động nặng nề đến kinh tế toàn cầu. Đức Thánh cha có mong muốn một sự thay đổi chế độ ở Iran không, khi mà xã hội dân sự, sinh viên cũng đã xuống đường trong những tháng qua và thế giới lo ngại về cuộc chạy đua hạt nhân? Ngài gửi lời kêu gọi nào đến Hoa Kỳ, Iran, Israel để thoát khỏi bế tắc và ngăn chặn leo thang? Khối NATO và châu Âu có nên tham gia nhiều hơn không?
Đức Thánh cha đáp: “Tôi muốn bắt đầu bằng việc nói rằng cần cổ võ một thái độ và một nền văn hóa mới cho hòa bình. Nhiều khi đánh giá các tình huống, người ta phản ứng ngay lập tức bằng cách dùng bạo lực, chiến tranh, tấn công. Nhưng những gì chúng ta thấy, đó là rất nhiều người vô tội đã chết. Tôi vừa đọc thư của một số gia đình có con nhỏ thiệt mạng ngay ngày đầu của cuộc tấn công. Họ nói về việc đã mất con cái mình. Vấn đề không phải là có thay đổi chế độ hay không, nhưng là làm thế nào để thăng tiến các giá trị mà chúng ta tin tưởng mà không gây ra cái chết cho nhiều người vô tội. Vấn đề Iran rõ ràng rất phức tạp. Các cuộc đàm phán cũng rất bất ổn: hôm nay Iran nói “có”, Mỹ nói “không”, rồi ngược lại... tạo nên một tình trạng hỗn loạn, ảnh hưởng đến kinh tế toàn cầu, và nhất là người dân vô tội đang chịu đau khổ.
Vì vậy, thay vì bàn về thay đổi chế độ, tôi muốn khuyến khích tiếp tục đối thoại hòa bình, các bên nỗ lực thúc đẩy hòa bình, tránh nguy cơ chiến tranh và tôn trọng luật pháp quốc tế. Điều rất quan trọng là bảo vệ người vô tội, điều mà đã không xảy ra ở nhiều nơi”.
Đức Thánh cha kể rằng: “Tôi mang theo một bức ảnh của một em bé Hồi giáo ở Liban, từng đứng chờ với tấm bảng “Chào mừng Đức Giáo hoàng Lêô”, nhưng em đã bị giết trong giai đoạn chiến tranh mới đây... Có quá nhiều hoàn cảnh đau thương như vậy. Với tư cách là Giáo hội - tôi xin nhắc lại - với tư cách là mục tử, tôi không thể ủng hộ chiến tranh. Tôi muốn khích lệ mọi người tìm kiếm các giải pháp xuất phát từ văn hóa hòa bình, không phải từ hận thù và chia rẽ.”
Câu hỏi thứ hai do nữ ký giả Eva Fernández của Đài phát thanh Công giáo “Radio Cope” bên Tây Ban Nha nêu lên. Bà nói: “Chúng ta đang rời một châu lục (Phi châu) nơi nhiều người mong muốn, mơ ước được đến châu Âu. Chuyến đi tiếp theo của ngài sẽ là đến Tây Ban Nha (vào tháng Sáu tới đây) nơi mà vấn đề di cư chiếm vị trí quan trọng, đặc biệt là ở quần đảo Canarie. Đức Thánh cha biết rằng vấn đề di cư ở Tây Ban Nha gây ra nhiều tranh luận và chia rẽ, ngay cả trong cộng đồng Công giáo cũng không có một lập trường rõ ràng. Chúng ta có thể nói gì với người dân Tây Ban Nha và đặc biệt là với các tín hữu Công giáo nước này về vấn đề di cư? Và nếu cho phép con hỏi thêm: chuyến đi tiếp theo của ngài là Tây Ban Nha, nhưng chúng con biết ngài mong muốn, có ý định đến Peru và có thể là Argentina và Uruguay, nhưng ngài cũng muốn đến viếng Đức Mẹ Guadalupe phải không?
Đức Thánh cha đáp: “Vấn đề di cư rất phức tạp và ảnh hưởng đến nhiều quốc gia, chứ không chỉ Tây Ban Nha hay châu Âu mà cả Hoa Kỳ - đó là một hiện tượng toàn cầu. Tôi muốn bắt đầu bằng một câu hỏi: Các nước giàu trên thế giới đang làm gì để giúp các nước nghèo, những nơi mà giới trẻ không có tương lai và mơ ước di cư?
Ai cũng muốn đến các nước giàu, nhưng nhiều khi các nước giàu không có câu trả lời về cách tạo cơ hội cho họ. Nhiều người đang đau khổ... Nạn buôn người cũng là một phần của di cư. Tôi tin rằng mỗi quốc gia có quyền đặt ra quy định tại biên giới. Không phải ai cũng có thể nhập cư một cách vô trật tự, đôi khi tạo ra những bất công mới. Nhưng đồng thời, chúng ta phải tự hỏi: các quốc gia giàu có đang làm gì để thay đổi tình hình ở các nước nghèo? Chúng ta có thể làm gì, thông qua viện trợ nhà nước hay đầu tư của các tập đoàn lớn, để cải thiện điều kiện ở những quốc gia như ở châu Phi - nơi thường bị xem như nguồn khai thác tài nguyên cho sự giàu có của nơi khác? Có lẽ thế giới cần nỗ lực hơn để thăng tiến công lý, bình đẳng và phát triển tại các quốc gia này, để họ không buộc phải di cư. Và điều quan trọng: họ là con người. Chúng ta phải đối xử với con người một cách nhân bản, không phải tệ hơn con vật, như thường xảy ra. Dù một quốc gia có thể nói mình không thể tiếp nhận thêm, nhưng khi con người đến, họ đáng được tôn trọng vì phẩm giá của họ.”
Về các chuyến đi sắp tới: “Tôi rất mong muốn thăm nhiều quốc gia Mỹ Latinh, nhưng hiện chưa có gì được xác nhận.”
Câu hỏi thứ ba do ký giả Arthur Herlin của báo Paris Match ở Pháp nêu nên. Ông hỏi: “Thưa Đức Thánh cha, chúng con chân thành cảm ơn ngài về chuyến đi đặc biệt này. Thật tuyệt vời. Trong chuyến đi này, Đức Thánh cha đã gặp một số nhà lãnh đạo có tính độc đoán nhất trên thế giới. Ngài làm thế nào để tránh việc sự hiện diện của mình mang lại tính chính danh đạo đức cho những chế độ này? Nói cách khác, liệu có phải đây là một kiểu “tẩy trắng hình ảnh” nhờ sự hiện diện của Đức Giáo hoàng không?”
Đức Thánh cha đáp: “Sự hiện diện của Giáo hoàng bên cạnh bất kỳ nguyên thủ nào có thể bị diễn giải theo nhiều cách. Có người cho rằng điều đó có nghĩa Giáo hội ủng hộ cách họ cai trị. Nhưng tôi muốn nhắc lại: mục đích chính của các chuyến đi là gặp gỡ con người.
Tòa Thánh coi trọng việc duy trì mối quan hệ ngoại giao với các quốc gia, kể cả những nước có lãnh đạo độc đoán. Nhờ đó, chúng tôi có thể đối thoại ở cấp độ ngoại giao. Không phải lúc nào cũng công khai chỉ trích, nhưng có rất nhiều công việc âm thầm: thúc đẩy công lý, hỗ trợ nhân đạo, giúp giải phóng tù nhân chính trị, giải quyết nạn đói, bệnh tật... Bằng cách giữ trung lập và duy trì quan hệ tích cực, Tòa Thánh cố gắng áp dụng Tin mừng vào thực tế để cải thiện đời sống con người. Việc diễn giải thế nào là tùy mỗi người, nhưng điều quan trọng là tìm cách tốt nhất để giúp đỡ dân chúng.”
Câu hỏi thứ tư do nữ ký giả Verena Stefanie Schaelter của Đài ARD Rundfunk ở Đức nêu lên:
“Thưa Đức Thánh cha, xin chúc mừng ngài về chuyến tông du đầu tiên đến khu vực Nam bán cầu. Chúng con đã thấy rất nhiều sự nhiệt tình và thậm chí, có thể nói là sự hân hoan. Con hình dung điều đó cũng rất xúc động đối với Đức Thánh cha. Con muốn biết Đức Thánh cha đánh giá thế nào về quyết định của Đức Hồng y Reinhard Marx, Tổng giám mục Giáo phận Munich và Freising, cho phép chúc lành cho các cặp đồng phái trong giáo phận của mình. Và trước những khác biệt về văn hóa và thần học, đặc biệt là ở châu Phi, Đức Thánh cha dự định sẽ bảo tồn sự hiệp nhất của Giáo hội hoàn vũ về vấn đề này như thế nào?
Đức Thánh cha đáp: “Trước hết, cần hiểu rằng sự hiệp nhất hay chia rẽ của Giáo hội không nên xoay quanh các vấn đề tình dục. Chúng ta thường nghĩ rằng khi nói về luân lý, chỉ có vấn đề tình dục, nhưng thực ra có những vấn đề lớn hơn như công lý, bình đẳng, tự do, tự do tôn giáo cần được ưu tiên hơn. Tòa Thánh đã trao đổi với các giám mục Đức và khẳng định là không đồng ý với việc chúc lành mang tính chính thức cho các cặp đồng phái, vượt quá những gì Đức Giáo hoàng Phanxicô cho phép, đó là chúc lành cho mọi người.
Khi linh mục ban phép lành cuối thánh lễ, hay Đức Giáo hoàng ban phép lành trong các cử hành lớn, đó là phép lành cho tất cả mọi người. Câu nói nổi tiếng của Đức Phanxicô “tất cả, tất cả, tất cả” diễn tả niềm xác tín rằng mọi người đều được đón nhận, được mời gọi theo Chúa Giêsu và hoán cải đời sống. Đi xa hơn điều này có thể gây chia rẽ hơn là hiệp nhất. Chúng ta cần xây dựng sự hiệp nhất trên Chúa Giêsu Kitô và giáo huấn của Ngài.”
Câu hỏi thứ năm do nữ ký giả Anneliese Taggart của đài Truyền hình Newsmax TV nêu lên:
“Thưa Đức Thánh cha, trong chuyến đi này ngài đã nói về việc con người khao khát công lý. Ngay sáng nay, 23 tháng Tư, có tin Iran đã hành quyết thêm một thành viên đối lập, trong khi chế độ này đã công khai treo cổ nhiều người khác và sát hại hàng nghìn công dân của chính mình. Đức Thánh cha có lên án những hành động này không? Ngài có thông điệp nào gửi đến chế độ Iran?
Đức Thánh cha đáp: “Tôi lên án mọi hành động bất công. Tôi lên án việc giết người. Tôi lên án án tử hình. Tôi tin rằng sự sống con người phải được tôn trọng, từ khi thụ thai đến khi chết tự nhiên. Khi một chế độ hay một quốc gia đưa ra quyết định tước đi mạng sống con người một cách bất công, đó rõ ràng là điều phải bị lên án.”
(Vatican News 23-4-2026)
Trực tiếp
