Đức Thánh cha khai mạc Khóa họp của các Chủ tịch Hội đồng Giám mục thế giới, nhân kỷ niệm 10 năm Tông huấn Amoris laetitia

Lúc 16 giờ, thứ Tư ngày 07 tháng Mười vừa qua, Đức Thánh cha Lêô XIV đã khai mạc Khóa họp kéo dài một tuần lễ của các vị Chủ tịch Hội đồng Giám mục thế giới cho đến ngày 14 tháng Mười tới đây, nhân kỷ niệm 10 năm Tông huấn Amoris laetitia, Niềm vui yêu thương, do Đức Giáo hoàng Phanxicô ban hành, đúc kết hai khóa họp của Thượng Hội đồng Giám mục thế giới về hôn nhân và gia đình.

G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA

Hiện diện tại Đại thính đường Phaolô VI ở nội thành Vatican có gần 190 người, đứng đầu là 15 vị Thượng phụ các Giáo hội Công giáo nghi lễ Đông phương, hiệp nhất với Tòa Thánh, các vị Chủ tịch Hội đồng Giám mục năm châu, trong đó có Đức Tổng giám mục Giuse Nguyễn Năng của Giáo Hội Công giáo tại Việt Nam. Ngoài ra có 23 hồng y và giám mục được Đức Thánh cha mời. Sau cùng là các chức sắc và viên chức các cấp thuộc Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống, Văn phòng Tổng thư ký Thượng Hội đồng Giám mục thế giới, các gia đình, các chuyên gia, 16 chuyên gia giúp đỡ các nhóm trong các cuộc hội thảo và trao đổi. Tổng cộng gần 190 người.

Các tham dự viên được chia thành hơn nhiều nhóm, ngồi quanh một bàn tròn, giống như trong Thượng Hội đồng Giám mục, trước bàn chủ tọa của Đức Thánh cha và các chức sắc đứng đầu khóa họp.

Sau nghi thức cầu nguyện dài 15 phút là lời chào mở đầu của Đức Hồng y Mario Grech, Tổng thư ký Thượng Hội đồng Giám mục thế giới, và Đúc Hồng y Tổng trưởng Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống. Đức Thánh cha lên tiếng dẫn nhập vào khóa họp

Trong huấn từ nhân dịp này, Đức Thánh cha cám ơn tất cả các tham dự viên đã đáp lại lời mời của ngài, sắp xếp công việc để đến tham dự khóa họp quan trọng này đối với Giáo hội hoàn vũ. Ngài nhấn mạnh những thách đố văn hóa và xã hội hiện nay, đồng thời nói rằng:

“Là những mục tử, chúng ta đã lãnh nhận trách nhiệm, dù thuận thời hay nghịch cảnh, công bố vẻ đẹp trong kế hoạch của Thiên Chúa dành cho hôn nhân và gia đình, cũng như lời mời gọi của Người hướng đến tình yêu và sự dịu dàng. Điều này đòi hỏi chúng ta đồng hành với con người khi họ cố gắng sống ơn gọi của mình trong những hoàn cảnh cụ thể của cuộc đời.

Sứ vụ này cũng đặt chúng ta vào một vị thế lắng nghe. Sự khôn ngoan của Dân Chúa đến với chúng ta qua đức tin chung của chúng ta, một đức tin soi sáng mọi gia đình, kể cả những hoàn cảnh được đánh dấu bởi khó khăn, cô đơn và đôi khi cả những thất bại xem ra không thể tránh khỏi. Chính Chúa kiên nhẫn dạy dỗ chúng ta khi chúng ta dành thời gian để lắng nghe, và chắc chắn chúng ta còn có rất nhiều điều phải học từ các gia đình.

Đời sống của họ cũng đặt trước chúng ta những câu hỏi cần được can đảm đối diện. Trong nhiều bối cảnh, ngày càng xuất hiện một khoảng cách giữa cách thức con người sống tính dục và sự thân mật với cái nhìn Kitô giáo về hôn nhân. Người trẻ vẫn tiếp tục khao khát tình yêu, lòng chung thủy và cảm thức thuộc về, nhưng nhiều người gặp khó khăn trong việc đón nhận cách thức một viễn tượng như thế về tình yêu có thể được thể hiện trong chính cuộc sống của họ, hoặc tin rằng một cam kết suốt đời là điều kiện để đạt tới điều họ mong muốn. Sự bất ổn về kinh tế, tình trạng di cư, bạo lực, cô đơn và những hình thức mong manh khác về mặt cảm xúc cũng định hình những lựa chọn của con người và những khả năng mà họ có thể hình dung cho tương lai của mình.

Những thực tại này đặt ra một số câu hỏi mà chúng ta phải can đảm đối diện. Thực sự con người đang tìm kiếm điều gì bên dưới những thay đổi văn hóa này? Những niềm vui và hy vọng, những đau buồn và lo âu của họ cho chúng ta thấy điều gì? Ngôn ngữ và những thực hành mục vụ của chúng ta thành công ở đâu trong việc mở ra một con đường, và ở đâu chúng không chạm được đến tâm hồn con người hoặc không hỗ trợ được những nỗ lực của họ để làm điều thiện? Kinh nghiệm sống của các gia đình đang dạy chúng ta điều gì - một kinh nghiệm mà cho đến nay chúng ta vẫn chưa hoàn toàn học được? Chúng ta có thể cung cấp những gì để đào luyện một đời sống gia đình lành mạnh và thánh thiện? Đặc biệt, chúng ta có thể học được gì từ các bậc cha mẹ khi họ cố gắng đồng hành với con cái và người trẻ trong những hoàn cảnh như vậy?

Sự mong manh cần được đặc biệt quan tâm, vì nó có thể ảnh hưởng sâu sắc đến cách con người nhìn nhận chính mình, tương lai của mình, và thậm chí cả mối tương quan của họ với Thiên Chúa và với Giáo hội. Kinh nghiệm về sự mong manh đặt ra câu hỏi liệu chúng ta có thể tiếp tục ở gần nhau khi cuộc sống không còn tương ứng với những gì người ta đã hy vọng hay không, và liệu chúng ta có thể nhận ra hoạt động của ân sủng ngay cả trong những hoàn cảnh mang dấu ấn của giới hạn, những vết thương và thất bại xem ra không thể tránh khỏi hay không.

Về phương diện này, kinh nghiệm của các gia đình cũng có điều gì đó để dạy cho mọi người, bởi vì sự mong manh thuộc về thân phận chung của con người và vì thế cũng thuộc về đời sống của Giáo hội. Tất cả chúng ta đều biết khoảng cách giữa điều thiện chúng ta mong muốn và điều chúng ta có khả năng sống. Chúng ta cần ân sủng, sự tha thứ và những khởi đầu mới để thực hiện thánh ý Thiên Chúa; và chúng ta học được rằng lòng trung thành tự nó là một ân sủng cần được đón nhận, đồng thời là một con đường cần được từng bước đổi mới, thường là qua thử thách. Nhận ra thách đố chung này phải định hình cách thức chúng ta đồng hành với nhau trong Giáo hội. Vậy, chính vào lúc con người mong manh nhất, họ gặp được một Giáo hội như thế nào? Các cộng đoàn của chúng ta có giúp họ khám phá rằng họ vẫn có một chỗ đứng, một trách nhiệm và những ân ban để trao tặng hay không? Chân lý chúng ta công bố có thể được cảm nghiệm qua sự kiên nhẫn, sự gần gũi và lòng thương xót trong sự hiện diện mục vụ của chúng ta hay không? Làm thế nào chúng ta có thể loan báo cho họ sự viên mãn của giáo huấn Tin mừng về gia đình?

Đức Thánh cha nói thêm rằng: “Trong những ngày này, tôi mời gọi anh chị em dành cho những câu hỏi ấy tất cả tầm quan trọng vốn có của chúng. Chúa Thánh Thần thường nói qua chính những hoàn cảnh đang thách đố chúng ta, và Người soi sáng để chúng ta có thể khám phá cách thức lòng thương xót của Thiên Chúa và ân sủng cứu độ của Đức Kitô có thể đến với các gia đình ngày nay, đặc biệt trong sự yếu đuối và khả năng phục hồi của họ, trong những hy vọng và thất vọng của họ, trong khát vọng hiệp thông và cuộc tìm kiếm ý nghĩa của họ. Vì thế, nhiệm vụ của chúng ta không chỉ là diễn giải những thực tại này, nhưng còn để cho chính những thực tại ấy chất vấn chúng ta và thúc đẩy trách nhiệm mục vụ của chúng ta, để Giáo hội có thể tìm ra những cách thức mới mẻ nhằm loan báo Tin Mừng, trao ban ân sủng của các bí tích, đồng hành với các gia đình, và làm cho sự dịu dàng của Đức Kitô - Đấng vẫn tiếp tục đồng hành giữa dân Người - trở nên hữu hình.

Và Đức Thánh cha kết luận: “Ước gì cuộc đối thoại giữa chúng ta được ghi dấu bởi sự tự do theo tinh thần Tin mừng mà chúng ta thấy trong sách Công vụ Tông đồ. Chúng ta có thể chia sẻ những gì đã đem lại niềm vui trong các Giáo hội của chúng ta, những gì đã thách đố chúng ta, và những câu hỏi nào đã trở nên rõ ràng hơn qua kinh nghiệm. Hơn nữa, sự đa dạng của những hoàn cảnh mà chúng ta đến từ đó có thể trở thành một ân ban cho việc phân định của toàn thể Giáo hội.

“Khung Chủ đề (Thematic Framework) được chuẩn bị cho cuộc gặp gỡ này nhằm giúp chúng ta luôn ghi nhớ tính phong phú và toàn diện của Amoris Laetitia, đồng thời đưa Tông huấn vào cuộc đối thoại với những gì các Giáo hội của chúng ta đã trải nghiệm trong mười năm qua. Chúng ta hãy kín múc cảm hứng từ sự phong phú của lời Đức Kitô và truyền thống của Giáo hội. Chương trình đã được công bố để Dân Thiên Chúa có thể đồng hành với công việc của chúng ta bằng lời cầu nguyện và sự suy tư theo tinh thần hiệp hành.

Về phần mình, việc lắng nghe nhau, để cho những gì chúng ta nghe được vang vọng trong lòng, và luôn chú ý đến những thúc đẩy của Chúa Thánh Thần có thể đánh thức sự sáng tạo mục vụ mà chúng ta cần trước những câu hỏi mới.

“Đó là lý do tại sao buổi tĩnh tâm chung của chúng ta chiều nay, cũng như lời cầu nguyện mà chúng ta sẽ bắt đầu mỗi ngày, giữ vị trí trung tâm trong công việc của chúng ta. Tôi cầu xin Chúa giúp chúng ta quy tụ những hoa trái mà Amoris Laetitia đã sinh ra nơi các Giáo hội địa phương, để những hoa trái ấy có thể nuôi dưỡng toàn thể Giáo hội.”

Buổi họp đầu tiên được tiếp tục với bài suy niệm do nữ tu Helen Alford, Dòng Đa Minh người Anh, Khoa trưởng khoa xã hội thuộc Đại học Giáo hoàng Angelicum ở Roma, kiêm Chủ tịch Hàn lâm viện Tòa Thánh về các khoa xã hội, trình bày.

Tiếp đến, các tham dự viên chia sẻ trong các nhóm nhỏ.

Chương trình của khóa họp

Trong ba ngày kế tiếp: từ 08 đến 10 tháng Mười, Hội nghị lần lượt bàn về các chủ đề: các gia đình ngày nay: thực tại, vẻ đẹp và những thách đố; những người trẻ và sự tái khám phá ơn gọi hôn nhân; đời sống hôn nhân. Những năm đầu của hôn nhân: một thời kỳ quyết định.

Sáng thứ Tư, ngày 14 tháng Mười là ngày chót: ban sáng có thánh lễ đồng tế do Đức Thánh cha chủ tế tại Quảng trường thánh Phêrô. Ban chiều, từ 16 giờ đến 19 giờ 30, có phiên họp kết thúc, với phần tổng kết công việc, tiếp đó, Đức Thánh cha sẽ lên tiếng kết thúc rồi mọi người hát kinh Te Deum, tạ ơn Thiên Chúa.

(Tổng hợp 7-10-2026)