Hôm 23 tháng năm vừa qua, trong chuyến viếng thăm Acerra, Đức Thánh cha Lêô XIV đã tiến về Quảng trường Calipari, chào thăm đông đảo dân chúng đứng hai bên đường và hàng ngàn người tụ tập tại Quảng trường, trước khi bắt đầu cuộc gặp gỡ chung với các thị trưởng và dân chúng đến từ 90 thành phố, thị trấn và làng xã ở địa phương.
G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA
Lời chào mừng của Thị trưởng thành Acerra
Trong lời chào mừng Đức Thánh cha đầu cuộc gặp gỡ, Thị trưởng địa phương, ông Tito d’Errico, đã thay mặt chính quyền trung ương, các thị trưởng khác thuộc vùng Terra dei fuochi, các giám mục và người dân địa phương bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc trước chuyến viếng thăm mang ý nghĩa lịch sử của Đức Thánh cha.
Ông khẳng định sự hiện diện của Đức Thánh cha là dấu mốc không thể quên đối với các cộng đồng ở vùng đất nằm giữa hai thành phối Napoli và Caserta, nơi đã chịu nhiều đau thương vì ô nhiễm môi trường và các hoạt động phi pháp. Ông cũng nhận xét chuyến thăm của Đức Thánh cha diễn ra đúng dịp kỷ niệm mười một năm Thông điệp Laudato sì của Đức Thánh cha Phanxicô. Theo ông Thị trưởng, “sinh thái toàn diện” không chỉ là khẩu hiệu nhưng là một mô hình xã hội và kinh tế đặt phẩm giá con người, sức khỏe cộng đồng và trách nhiệm với “ngôi nhà chung” lên hàng đầu, chống lại sự tăng trưởng vô hạn và việc khai thác tài nguyên thiếu kiểm soát.
Ông mô tả vùng Campania, từng được gọi là “Campania felix” - Campania hạnh phúc - vì sự màu mỡ và trù phú, nay đã bị tổn thương nặng nề bởi những kẻ chạy theo lợi nhuận và tội phạm môi trường. Người dân nơi đây phải sống với nỗi đau của ô nhiễm, các vụ đốt rác độc hại và những căn bệnh gây ra bởi môi trường suy thoái. Việc Đức Thánh cha gặp gỡ các bệnh nhân và những gia đình mất con cái vì bệnh tật liên quan đến ô nhiễm được xem là hành động chạm đến “vết thương sống” của cộng đồng, một nỗi đau đòi hỏi công lý, sự thật và sự chữa lành.
Tuy nhiên, ông Thị trưởng khẳng định vùng đất này không chỉ là biểu tượng của đau khổ mà còn là vùng đất của sự kháng cự dân sự và khát vọng đổi mới. Ông nhấn mạnh sự hợp tác giữa chính quyền trung ương của Ý, chính quyền vùng, các thị trưởng và các tổ chức xã hội, vượt qua khác biệt chính trị để cùng xây dựng tương lai mới cho cộng đồng.
Dựa trên tinh thần Thông điệp Laudato sì, ông nêu ra ba hướng hành động chính. Thứ nhất là đấu tranh quyết liệt chống bất hợp pháp và bảo vệ môi trường, coi mỗi người như “người canh gác” cho thiên nhiên và công lý. Thứ hai là phục hồi môi trường, giám sát ô nhiễm và tăng cường phòng ngừa bệnh tật để các vùng đất trở nên an toàn, lành mạnh hơn, đồng thời củng cố niềm tin giữa người dân và các thể chế. Thứ ba là phát triển một nền kinh tế lành mạnh dựa trên nông nghiệp, thủ công và doanh nghiệp chân chính, bảo vệ lao động lương thiện và loại bỏ tận gốc các hoạt động phi pháp.
Ông Thị trưởng Tito d’Errrico cũng nhấn mạnh rằng khủng hoảng môi trường và khủng hoảng xã hội thực chất là một cuộc khủng hoảng chung. Vì vậy, việc bảo vệ môi trường phải đi đôi với phát triển xã hội, giáo dục, y tế và tạo việc làm cho giới trẻ để họ có thể ở lại quê hương thay vì buộc phải rời đi.
Sau cùng, ông khẳng định chuyến thăm của Đức Thánh cha là nguồn động viên lớn lao, giúp thức tỉnh lương tâm và nuôi dưỡng hy vọng. Ông xin Đức Thánh cha chúc lành cho vùng đất, các gia đình, bệnh nhân, bác sĩ và đặc biệt là trẻ em để các em có thể lớn lên trong môi trường lành mạnh. Cuối cùng, ông bày tỏ mong muốn Terra dei fuochi từ nay sẽ trở thành “vùng đất của hy vọng và tái sinh”, sống trong tinh thần đoàn kết và tình yêu thương.
Diễn từ của Đức Thánh cha
Trong đáp từ sau diễn văn của ông Thị trưởng, Đức Thánh cha đặc biệt nhấn mạnh đến trách nhiệm, công lý và hy vọng tái sinh cho một vùng đất bị tổn thương bởi ô nhiễm môi trường, tội phạm và sự thờ ơ xã hội. Ngài khẳng định rằng không một bất công nào có thể xóa đi vẻ đẹp vốn có của vùng Campania, nhưng chính vì vẻ đẹp ấy mong manh nên càng cần được chăm sóc và bảo vệ bằng trách nhiệm chung của mọi người.
Đức Thánh cha cho biết mục đích chuyến thăm của ngài là khích lệ “sự thức tỉnh của phẩm giá và trách nhiệm”, nơi những con người đang đấu tranh cho sự sống giữa bối cảnh cái chết và sự hủy hoại môi trường luôn đe dọa. Theo ngài, sự thôi thúc bảo vệ sự sống này đến từ chính Thiên Chúa, Đấng mời gọi con người cộng tác vào công trình sáng tạo của Ngài.
Ngài nhắc lại cuộc gặp trước đó với các gia đình nạn nhân của ô nhiễm môi trường. Vùng đất này bị gọi là Terra dei fuochi vì nạn đốt rác thải độc hại và các hoạt động phi pháp kéo dài nhiều thập kỷ. Dù tên gọi ấy phản ánh thực trạng đau thương, Đức Thánh cha nhấn mạnh rằng nơi đây vẫn tồn tại nhiều điều tốt đẹp và những con người kiên trì chống lại cái ác. Ngài đặc biệt cảm ơn các giám mục, linh mục, tu sĩ và giáo dân đã đáp lại lời mời gọi của Thông điệp Laudato sì bằng việc dấn thân xây dựng một Giáo hội gần gũi với dân chúng, biết cùng nhau hành động và can đảm lên tiếng trước bất công.
Theo Đức Thánh cha, trong vùng đất này, sự sống vẫn hiện diện và công lý cuối cùng sẽ chiến thắng. Tuy nhiên, con người phải chủ động chọn lựa sự sống thay vì cam chịu. Ngài cảnh báo rằng thái độ buông xuôi, than phiền hoặc đổ lỗi cho người khác chính là mảnh đất nuôi dưỡng bất hợp pháp và làm cho lương tâm con người trở nên khô cằn. Vì thế, mỗi người cần nhận lấy trách nhiệm của mình, đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân và chống lại mọi hình thức tham nhũng hay bóc lột.
Đức Thánh cha nhấn mạnh rằng vùng đất này đã phải trả giá quá đắt: nhiều người chết, trẻ em và người vô tội chịu đau khổ vì ô nhiễm. Chính nỗi đau ấy đòi hỏi một “giao ước mới” dựa trên ký ức, đạo đức và hành động cụ thể để tái sinh xã hội. Ngài trích dẫn Thông điệp Laudato sì, trong đó Đức Phanxicô nói rằng văn hóa sinh thái không chỉ là giải quyết vài vấn đề môi trường trước mắt mà còn là một cách nhìn mới về thế giới, một lối sống và tinh thần chống lại “mô hình kỹ trị” - mô hình chỉ chạy theo lợi nhuận và quyền lực mà quên con người.
Theo ngài, mô hình ấy vẫn đang thống trị thế giới hiện nay, gây ra xung đột, bất công và sự khai thác tài nguyên vô độ. Vì thế, điều đầu tiên cần thay đổi là cách nhìn của con người. Ngài cho rằng có lẽ việc để lại một thế giới tốt đẹp hơn cho con cháu là điều khó khăn, nhưng ít nhất con người có thể cố gắng để lại cho thế giới những người con tốt đẹp hơn thông qua giáo dục. Giáo dục không chỉ dành cho giới trẻ mà cho mọi tầng lớp xã hội: người dân, nhà lãnh đạo, người lao động, doanh nhân và cả các mục tử trong Giáo hội. Học hỏi liên tục và biết đón nhận nơi người khác chính là nền tảng của tương lai.
Đức Thánh cha khẳng định rằng chỉ một sự thay đổi sâu rộng về kinh tế, xã hội và cả đời sống tôn giáo mới có thể chữa lành vùng đất này. Ngài kêu gọi củng cố sự hợp tác giữa người dân, chính quyền, tổ chức xã hội và doanh nghiệp để chống lại các liên minh tội phạm và thúc đẩy các sáng kiến tốt đẹp đã bắt đầu xuất hiện. Ngài cũng tri ân những nhà hoạt động môi trường đã can đảm đầu tiên lên tiếng tố cáo tình trạng đầu độc môi trường tại đây. Ngài phê phán mô hình tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế ích kỷ đã tạo ra quá nhiều rác thải, lãng phí và độc hại, khiến con người “nghèo hơn và bệnh tật hơn”. Thay vào đó, ngài mời gọi mọi người học cách “giàu có theo cách khác”: giàu trong các mối quan hệ, trong tinh thần phục vụ công ích, trong tình yêu quê hương và trong sự đón tiếp người khác.
Đức Thánh cha cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chống lại sự loại trừ xã hội. Theo ngài, bên lề xã hội thường là những người nghèo và bị bỏ rơi; sự loại trừ ấy sinh ra bất an và tội phạm. Vì thế, giải pháp không phải là chống lại người bị gạt ra ngoài lề mà là chống lại chính sự gạt bỏ ấy.
Sau cùng, Đức Thánh cha nhắc đến Thánh Phanxicô Assisi như mẫu gương của hòa bình và tình huynh đệ. Ngài khẳng định trái đất là “ngôi nhà chung” của mọi người và kêu gọi dân chúng trở thành những “người lính canh trong đêm”, biết bảo vệ sự sống và hy vọng vào một bình minh mới cho vùng đất của mình.
Cuối cuộc gặp gỡ, Đức cha Di Donna đã đại diện mọi người, kể cả nhân danh các thị trưởng liên hệ trong vùng, bày tỏ quyết tâm làm tất cả những gì có thể để không bao giờ tái diễn “miền đất lửa” nữa, trái lại, có thêm nhiều khu vườn ở miền Campania và Âu châu.
Đức Thánh cha cùng với mọi người hiện diện đã đọc kinh cầu cho công trình sáng tạo của Thiên Chúa.
Cuộc gặp gỡ kết thúc với Kinh Lạy Cha và phép lành của Đức Thánh cha, rồi ngài đáp trực thăng trở về Vatican vào giữa trưa cùng ngày.
(Sala Stampa 23-5-2026)
Trực tiếp
