Tiếp kiến chung của Đức Thánh cha: Công đồng Vatican II vẫn còn là một tiêu chuẩn định hướng cho chúng ta ngày nay

Lúc 10 giờ sáng thứ Tư, ngày 07 tháng Giêng vừa qua, Đức Thánh cha Lêô XIV đã tiếp kiến chung bảy ngàn tín hữu, tại Đại thính đường Phaolô VI, trong Nội thành Vatican. Đây là buổi tiếp kiến chung đầu tiên của ngài trong năm mới 2026.

G. Trần Đức Anh, O.P. | RVA

Hiện diện trong dịp này, cũng có ba hồng y và khoảng mười giám mục từ các nước.

Sau lời chào phụng vụ của Đức Thánh cha, mọi người đã nghe đoạn thư gửi tín hữu Roma, đoạn thứ 14 (Hr 13,7-9):

“Anh em hãy nhớ đến những người lãnh đạo của anh em, là những người đã rao giảng lời Thiên Chúa cho anh em. Hãy nhìn xem kết cục đời sống của họ và noi gương đức tin của họ. Đức Giêsu Kitô vẫn là một, hôm qua cũng như hôm nay và cho đến muôn đời! Anh em đừng để mình bị lôi cuốn bởi những đạo lý khác lạ và lầm lạc”

Huấn dụ

Trong bài huấn giáo tiếp đó, Đức Thánh cha đã bắt đầu loạt bài mới về Công đồng chung Vatican II, kết thúc cách đây 60 năm. Bài giáo lý đầu tiên là bài dẫn nhập.

Mở đầu bài huấn giáo, Đức Thánh cha nói:

“Anh chị em thân mến, chào anh chị em!

Sau Năm Thánh, trong đó chúng ta đã dừng lại để chiêm ngắm các mầu nhiệm trong cuộc đời của Chúa Giêsu, hôm nay chúng ta bắt đầu một chu kỳ giáo lý mới về Công đồng chung Vatican II và đọc lại các Văn kiện của Công đồng. Đây là một cơ hội quý giá để tái khám phá vẻ đẹp và tầm quan trọng của biến cố Giáo hội này. Thánh Gioan Phaolô II, vào cuối Đại Năm Thánh 2000, đã khẳng định: “Tôi cảm thấy hơn bao giờ hết nghĩa vụ phải chỉ cho thấy Công đồng chung như là hồng ân lớn lao Giáo hội đã nhận được trong thế kỷ XX” (Tông thư Novo millennio ineunte, số 57).

Cùng với việc kỷ niệm Công đồng chung Nicea, trong năm 2025 chúng ta cũng đã kỷ niệm 60 năm Công đồng chung Vatican II. Cho dù khoảng thời gian cách xa biến cố này chưa phải là quá dài, nhưng cũng phải nhìn nhận rằng thế hệ các giám mục, thần học gia và tín hữu thời Công đồng Vatican II ngày nay không còn nữa. Vì thế, trong khi chúng ta cảm nhận lời mời gọi đừng để cho tính ngôn sứ của Công đồng bị lu mờ và tiếp tục tìm kiếm những con đường và phương thế để thực hiện các trực giác của Công đồng, thì điều quan trọng là phải đọc lại Công đồng một cách trực tiếp, không phải qua “nghe nói” hay qua những cách diễn giải đã được đưa ra, nhưng bằng cách đọc lại các Văn kiện của Công đồng và suy tư về nội dung của chúng. Thật vậy, đây là Huấn quyền vẫn còn là ngôi sao chỉ đường cho hành trình của Giáo hội ngày nay. Như Đức Bênêđictô XVI đã dạy: “Với thời gian qua đi, các văn kiện Công đồng không hề mất đi tính thời sự; giáo huấn của chúng tỏ ra đặc biệt thích hợp trước những đòi hỏi mới của Giáo hội và của xã hội toàn cầu hóa hiện nay” (Sứ điệp đầu tiên sau Thánh lễ với các Hồng y cử tri, 20/4/2005).

Khi thánh Giáo hoàng Gioan XXIII khai mạc Công đồng, ngày 11 tháng Mười năm 1962, ngài đã nói về Công đồng như bình minh của một ngày ánh sáng cho toàn thể Giáo hội. Công việc của đông đảo các Nghị phụ được triệu tập, đến từ các Giáo hội trên mọi châu lục, thực sự đã mở đường cho một mùa mới của đời sống Giáo hội. Sau một quá trình suy tư phong phú về Kinh Thánh, thần học và phụng vụ trong suốt thế kỷ XX, Công đồng chung Vatican II đã tái khám phá dung mạo của Thiên Chúa là Cha, Đấng trong Chúa Kitô kêu gọi chúng ta trở nên con cái của Người; Công đồng đã nhìn Giáo hội dưới ánh sáng của Chúa Kitô, Ánh Sáng muôn dân, như là mầu nhiệm hiệp thông và là bí tích hiệp nhất giữa Thiên Chúa và dân Người; đã khởi xướng một cuộc cải tổ phụng vụ quan trọng, đặt trọng tâm vào mầu nhiệm cứu độ và sự tham dự tích cực, ý thức của toàn thể Dân Thiên Chúa. Đồng thời, Công đồng đã giúp chúng ta mở ra với thế giới và nhận ra những thay đổi cũng như những thách đố của thời đại hiện đại trong đối thoại và tinh thần đồng trách nhiệm, như một Giáo hội mong muốn mở rộng vòng tay với nhân loại, trở thành tiếng vọng của những hy vọng và lo âu của các dân tộc, và cộng tác vào việc xây dựng một xã hội công bằng và huynh đệ hơn.

Nhờ Công đồng chung Vatican II, “Giáo hội trở thành lời nói; Giáo hội trở thành sứ điệp; Giáo hội trở thành đối thoại” (Thánh Phaolô VI, Thông điệp Ecclesiam suam, số 67), dấn thân tìm kiếm chân lý qua con đường đại kết, đối thoại liên tôn và đối thoại với những người thiện chí.

Tinh thần này, thái độ nội tâm này, phải là đặc tính của đời sống thiêng liêng và hoạt động mục vụ của Giáo hội, bởi vì chúng ta vẫn còn phải thực hiện đầy đủ hơn cuộc cải tổ Giáo hội theo chiều kích thừa tác vụ; và trước những thách đố hiện nay, chúng ta được mời gọi trở thành những người giải thích nhạy bén các dấu chỉ thời đại, những người loan báo Tin mừng với niềm vui, những chứng nhân can đảm của công lý và hòa bình. Đức cha Albino Luciani, vị Giáo hoàng tương lai Gioan Phaolô I, khi còn là Giám mục Giáo phận Vittorio Veneto, đã viết như một ngôn sứ hồi đầu Công đồng: “Cũng như mọi thời, điều cần thiết không phải là thực hiện các cơ cấu, phương pháp hay tổ chức, nhưng là một sự thánh thiện sâu xa và lan rộng hơn. [...] Có thể những hoa trái tốt đẹp và dồi dào của một Công đồng ta chỉ được thấy sau nhiều thế kỷ và sẽ chín mùi sau khi vất vả vượt qua những xung đột và hoàn cảnh bất lợi.” Do đó, việc tái khám phá Công đồng, như Đức Giáo hoàng Phanxicô đã khẳng định, giúp chúng ta “trả lại quyền ưu tiên cho Thiên Chúa và cho một Giáo hội điên cuồng vì tình yêu đối với Chúa của mình và đối với mọi con người được Người yêu thương” (Bài giảng kỷ niệm 60 năm khai mạc Công đồng Vatican II, 11/10/2022)”.

Và Đức Thánh cha kết luận:

“Anh chị em thân mến, những gì thánh Phaolô VI đã nói với các Nghị phụ Công đồng khi kết thúc công việc vẫn còn là một tiêu chuẩn định hướng cho chúng ta ngày nay. Ngài khẳng định rằng đã đến giờ lên đường, rời bỏ nơi họp Công đồng để đi gặp gỡ nhân loại và mang đến cho họ tin vui về Phúc Âm, với ý thức rằng mình đã sống một thời điểm ân sủng, nơi quá khứ, hiện tại và tương lai được kết tinh: “Quá khứ: vì Giáo hội của Chúa Kitô hiện diện nơi đây với truyền thống, lịch sử, các Công đồng, các Tiến sĩ và các thánh của mình. [...] Hiện tại: vì chúng ta rời nhau để đi đến với thế giới hôm nay, với những khốn cùng, đau khổ và tội lỗi của nó, nhưng cũng với những thành tựu kỳ diệu, những giá trị và nhân đức của nó. Và cuối cùng là tương lai, ở đó, trong tiếng gọi khẩn thiết của các dân tộc đòi hỏi một nền công lý lớn hơn, trong khát vọng hòa bình của họ, trong cơn khát có ý thức hay vô thức về một đời sống cao cả hơn: chính là đời sống mà Giáo hội của Chúa Kitô có thể và muốn trao ban cho họ” (Thánh Phaolô VI, Sứ điệp gửi các Nghị phụ Công đồng, 8/12/1965).

Đối với chúng ta cũng vậy. Khi tiếp cận các Văn kiện của Công đồng Vatican II và tái khám phá tính ngôn sứ cũng như tính thời sự của chúng, chúng ta đón nhận truyền thống phong phú của đời sống Giáo hội, đồng thời tự vấn về hiện tại và canh tân niềm vui chạy đến với thế giới để mang đến cho thế giới Tin Mừng của Nước Thiên Chúa, Nước của tình yêu, công lý và hòa bình.

Chào thăm và nhắn nhủ

Bài giáo lý bằng tiếng Ý trên đây của Đức Thánh cha đã được tám độc viên lần lượt tóm tắt bằng các ngôn ngữ khác nhau, như: Pháp, Anh, Đức, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, tiếng Hoa, Ba Lan, Arập, kèm theo những lời chào thăm và nhắn nhủ của ngài.

Với các tín hữu nói tiếng Pháp, Đức Thánh cha nói: “Tôi gửi lời chào thân ái đến các tín hữu nói tiếng Pháp, đặc biệt là các người hành hương đến từ Bờ Biển Ngà và nước Pháp. Khi kết thúc Năm Thánh, ý thức rằng chúng ta đã sống một thời ân sủng, chúng ta đừng để niềm hy vọng đã nâng đỡ chúng ta bị lụi tàn, nhưng hãy để nó luôn là tiêu chí định hướng, dẫn dắt chúng ta đến gặp gỡ nhân loại và mang đến cho họ Tin mừng. Xin Thiên Chúa chúc lành cho anh chị em!”

Kế đó, với các tín hữu nói tiếng Anh, Đức Thánh cha ngỏ lời như sau: “Tôi nồng nhiệt chào đón tất cả các người hành hương và khách viếng thăm nói tiếng Anh tham dự buổi tiếp kiến hôm nay, đặc biệt là những người đến từ Anh, Ireland, Australia, Canada và Hoa Kỳ. Với tất cả anh chị em và gia đình, tôi xin gửi lời cầu chúc trong kinh nguyện để anh chị em có một mùa Giáng sinh tràn đầy ân phúc và một Năm mới đầy niềm vui và bình an. Xin Thiên Chúa chúc lành cho anh chị em!”

Với các tín hữu Ba Lan, Đức Thánh cha nói: “Tôi thân ái chào các tín hữu Ba Lan! Hôm qua, với việc đóng Cửa Thánh, chúng ta đã kết thúc Năm Thánh. Ước gì cánh cửa lòng anh chị em và mái ấm gia đình anh chị em luôn rộng mở cho Chúa Kitô. Tôi hiệp ý cầu nguyện với các linh mục đang mang phép lành của Thiên Chúa đến các gia đình anh chị em, với các gia đình, người bệnh và những người cô đơn. Xin Thiên Chúa ban phép lành cho tất cả anh chị em!”

Sau cùng, bằng tiếng Ý, Đức Thánh cha nói: “Tôi gửi lời chào thân ái đến các tín hữu nói tiếng Ý. Cách riêng, tôi chào các chủng sinh của Tu đoàn Truyền giáo (tức là Hội dòng Thánh Vinh Sơn Phaolô), nhóm “Những Thiên Thần của Chúng Ta trên Thiên Đàng” đến từ giáo phận Agrigento, và trường “Những Người Hy Sinh vì Tổ Quốc” ở Pomigliano d’Arco.

Tôi cũng chào các bạn trẻ, các bệnh nhân và các đôi tân hôn. Nguyện xin Chúa Giêsu, Đấng chúng ta chiêm ngắm trong mầu nhiệm Giáng sinh, trở thành người hướng dẫn chắc chắn cho tất cả anh chị em trong Năm Mới vừa bắt đầu.

Buổi Tiếp kiến chung kết thúc với kinh Lạy Cha và phép lành của Đức Thánh cha.